Ο Βυσσινόκηπος: Ο Έκτορας Λυγίζος ανεβάζει το “κύκνειο άσμα” του Τσέχωφ στο Εθνικό

Ο Βυσσινόκηπος του Αντόν Τσέχωφ, ένα από εμβληματικότερα έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, κάνει πρεμιέρα από το Εθνικό Θέατρο στις 26 Φεβρουαρίου, στην Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ, σε διασκευή και σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου, με έναν 11μελή θίασο ξεχωριστών ερμηνευτ(ρι)ών.

Με όχημα την εξαιρετική μετάφραση της Χρύσας Προκοπάκη και με όρους ενός ιδιότυπου «μουσικού ρεαλισμού» – όπου η παρτιτούρα είναι το κείμενο και τα μουσικά όργανα οι ανθρώπινες φωνές – η ιλαρή και συγχρόνως σπαρακτική αυτή τραγικωμωδία μιλά για την αέναη προσπάθεια του ανθρώπου να εξορκίσει τον τρόμο της Αβύσσου και του Άπειρου, τη σιωπή και το κενό, που ανά πάσα στιγμή απειλούν να τον αφανίσουν. Με τη δράση να τοποθετείται εξ ολοκλήρου στο καθιστικό/σέρα μιας ρωσικής ντάτσας, το τσεχωφικό κύκνειο άσμα παρουσιάζεται ως ένα κατεξοχήν έργο συνόλου, 41 χρόνια μετά το τελευταίο του ανέβασμα από το Εθνικό Θέατρο.

Τα μέλη μιας «ευρύτερης οικογένειας» ξαναβρίσκονται μετά από χρόνια στο γερασμένο πια – και υποθηκευμένο – σπίτι τους. Όλες και όλοι γνωρίζουν μέσα τους πως είναι η τελευταία ευκαιρία να ξαναζήσουν παρέα την ανακούφιση της οικειότητας που τους ενώνει, αλλά και να αποχαιρετίσουν όλα αυτά που, ακόμα και την ώρα που τα βιώνουν, αισθάνονται πως είναι ήδη παρελθόν.

Το τελευταίο έργο του Τσέχωφ, γραμμένο λίγους μόλις μήνες πριν από τον θάνατό του, μιλά με οδυνηρή ελαφρότητα για ένα ανέμελο παρόν, που συμπιέζεται ασφυκτικά ανάμεσα σε ένα νοσταλγικά εξωραϊσμένο παρελθόν και σε ένα τραγικά αβέβαιο μέλλον. Οι ιδιοκτήτες του βυσσινόκηπου, πνιγμένοι στα χρέη και στις αυταπάτες τους, αρνούνται να δεχτούν πως το κτήμα χάνεται και πως ο κόσμος γύρω, αλλάζοντας δραματικά, τους ξεπερνά. Όπως, λίγο πολύ, και όλα τα πρόσωπα του έργου, επιλέγουν να γαντζωθούν από την ξεγνοιασιά μιας αιώνιας παιδικότητας, αναβάλλοντας πεισματικά την ενηλικίωσή τους.

Ο φαινομενικά ρεαλιστικός λόγος και –κατ’ επέκταση– κόσμος του Τσέχωφ είναι στην ουσία του ένα περίπλοκο, σχεδόν μαξιμαλιστικό λεκτικό και ηχητικό σύμπαν, όπου συνυπάρχουν σε μια ζηλευτή αρμονία κοινότοπες καθημερινές συζητήσεις, βαθυστόχαστοι συλλογισμοί, κρυφές σκέψεις, πυρετώδεις εσωτερικοί μονόλογοι, ποιήματα και τραγούδια, ακατάληπτα μουρμουρητά, καθησυχαστικά γνώριμοι αλλά και απειλητικά ανοίκειοι ήχοι του φυσικού περιβάλλοντος.

Είναι η τρίτη φορά που ο Βυσσινόκηπος ανεβαίνει στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, 41 χρόνια μετά από την παράσταση σε σκηνοθεσία του Γιώργου Μιχαηλίδη και 58 από εκείνη σε σκηνοθεσία του Τάκη Μουζενίδη.