Η Ανάστασις, του Λέοντος Τολστόι στο Θέατρο Noūs Creative

«Η Ανάστασις» του Λέοντος Τολστόι, δραματοποιείται και παρουσιάζεται ως μια ολοκληρωμένη σκοτεινή αφήγηση, όπου η σκληρότητα του κόσμου συναντά τον μύθο της λύτρωσης. Το τελευταίο κείμενο του Τολστόι συνομιλεί στο σήμερα ως θεατρικό κείμενο σε σκηνοθεσία Βασίλη Τριανταφύλλου. Οι τολστοϊκοί ήρωες του 1899, μέσα από την διασκευή και δραματουργική επεξεργασία της Δάφνης Λιανάκη ζωντανεύουν στο θέατρο Noūs.

Στην καρδιά της ιστορίας βρίσκονται η αδικία και η διαβρωτική δύναμη ενός λανθασμένα δομημένου συστήματος που εγκλωβίζει ανθρώπους, καταστρέφει ζωές και καθορίζει τύχες. Οι ήρωες παλεύουν με τις συνέπειες των επιλογών τους, αλλά και με την κοινωνική βία που τους περιβάλλει: από μικρές, αθέατες πληγές έως μεγάλα συλλογικά εγκλήματα που περνούν ατιμώρητα.

Η παράσταση επιχειρεί να φέρει στο φως το ερώτημα της «αναστάσεως» μέσα σε έναν κόσμο που συχνά αρνείται οποιαδήποτε κάθαρση. Ένα σκοτεινό ταξίδι που ζητά από τον θεατή να σκεφτεί τη δική του θέση μέσα σε αυτό.

Το θεατρικό κείμενο παρακολουθεί το ηθικό και πνευματικό ταξίδι του πρίγκιπα Νεχλιούντοφ, ο οποίος αναγνωρίζει ως κατηγορούμενη σε μια δίκη την Κατιούσα Μάσλοβα, μια γυναίκα που είχε ερωτευθεί και στη συνέχεια εγκαταλείψει χρόνια πριν, οδηγώντας την σε κοινωνική πτώση. Επιδιώκοντας να αναλάβει την ευθύνη του, αποφασίζει να την ακολουθήσει και να επανορθώσει, παρά την αντίστασή της αλλά και την αδιαφορία της κοινωνίας. Καθώς η Μάσλοβα καταδικάζεται άδικα και εξορίζεται στη Σιβηρία, ο Νεχλιούντοφ ακολουθώντας την στο ταξίδι αυτό, περνά από μια βαθιά εσωτερική κάθαρση, βλέποντας κατάματα τη διαφθορά του δικαστικού συστήματος, την κοινωνική αδικία και τις ταξικές ανισότητες. Η παράλληλη διαδρομή τους γίνεται μια πορεία αντίστασης απέναντι στους θεσμούς που συνθλίβουν τους αδύναμους. Οι δύο ήρωες αναζητούν μια νέα αρχή.

«Η Ανάστασις» είναι μια τομή πάνω στο σώμα της κοινωνίας. Ο Τολστόι απογυμνώνει ένα σύστημα που λειτουργεί υπέρ των λίγων και εις βάρος των πολλών, κι αυτό είναι το βασικό σημείο από το οποίο ξεκινά η παράστασή μας. Ο Νεχλιούντοφ και η Κατιούσα δεν είναι μόνο δύο άνθρωποι με κοινό παρελθόν· είναι δύο διαφορετικές θέσεις μέσα σε μια κοινωνική μηχανή που μοιράζει τη μοίρα των ανθρώπων ταξικά, ασύμμετρα, άδικα.

Ο Νεχλιούντοφ κουβαλά πάνω του την αόρατη ασπίδα της τάξης του, η οποία του επέτρεψε να προχωρήσει χωρίς συνέπειες. Η συνειδητοποίησή του δεν αφορά μόνο την ατομική ευθύνη, αλλά την ανακάλυψη ενός συστήματος που παράγει ενοχές για τους από κάτω και ατιμωρησία για τους από πάνω. Από την άλλη η πορεία της Κατιούσας μέσα από την αδικία είναι  η πιο καθαρή καταγραφή της ταξικής βίας του έργου.

Το ενδιαφέρον μου στρέφεται στο ότι ένας ολόκληρος κόσμος χτίζεται πάνω σε θεσμούς που υποτίθεται πως απονέμουν δικαιοσύνη, αλλά στην πραγματικότητα συντηρούν την ανισότητα. Πόσο μάλλον όταν ένα σύστημα μπορεί να είναι απολύτως νόμιμο και ταυτόχρονα βαθιά άδικο.

Η «Ανάστασις» εδώ δεν είναι θρησκευτική ούτε ατομικιστική. Είναι η ανάγκη να σπάσει ο φαύλος κύκλος της κοινωνικής παραίτησης. . Είναι το αίτημα για έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος δεν θα ορίζεται από τη θέση του στην πυραμίδα, αλλά από την αξία του.

Και σε αυτό το αίτημα, το έργο μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ — γιατί η αδικία μπορεί να είναι άχρονη, αλλά η αντίσταση σε αυτήν είναι πάντα παρούσα».