Ο Αρχιτέκτων, της Φώφης Τρέζου στο Θέατρο 104

Ένας αρχιτέκτονας παραδίδει σε ένα ζευγάρι το σπίτι που έχει σχεδιάσει για εκείνους. Δεν πρόκειται όμως για έναν απλό χώρο κατοίκησης, αλλά για ένα απολύτως ελεγχόμενο σύστημα: ένα σπίτι-σύνθεση, με αυστηρές αναλογίες, συγκεκριμένες διαδρομές, επιτρεπόμενες στάσεις και απαγορευμένες κινήσεις.

Καθώς το ζευγάρι προσπαθεί να ζήσει μέσα στο σπίτι, να μετακινήσει έπιπλα, να καθίσει, να φιληθεί, να ξεκουραστεί, ο Αρχιτέκτονας παρεμβαίνει διαρκώς. Διορθώνει, απαγορεύει, επιβάλλει. Κάθε ανθρώπινη ανάγκη θεωρείται παραβίαση της αρμονίας. Κάθε μικρή αλλαγή αντιμετωπίζεται ως απειλή για τη συνοχή του χώρου.

Σταδιακά αποκαλύπτεται ότι ο Αρχιτέκτονας δεν έχει απλώς σχεδιάσει το σπίτι: έχει δεθεί υπαρξιακά μαζί του. Πιστεύει πως το σπίτι ζει, αναπνέει, θυμάται και αμύνεται. Οι άνθρωποι, αντίθετα, είναι ασταθείς, μεταβαλλόμενοι, αναξιόπιστοι. Αλλάζουν βάρος, στάση, επιθυμίες· κι αυτή η αλλαγή, για τον ίδιο, ισοδυναμεί με καταστροφή.

Το ζευγάρι, παγιδευμένο σε έναν χώρο που δεν τους ανήκει πραγματικά, προσπαθεί να αντιδράσει, να ξεφύγει, ακόμη και να καταστρέψει το σπίτι για να σωθεί. Όμως ο Αρχιτέκτονας εμφανίζεται παντού, σαν φάντασμα δεμένο με το μπετόν, ανίκανος να εγκαταλείψει το δημιούργημά του. Η σύγκρουση κορυφώνεται βίαια…..

Ένα έργο υπαρξιακό, πολιτικό και βαθιά ανθρώπινο.

Γίνεται ένα σπίτι να μετατραπεί σε ιδεολογία; Τι συμβαίνει όταν ο δημιουργός εγκλωβίζεται στο δημιούργημά του; Όταν η αρχιτεκτονική «διορθώνει» το modus vivendi;

Ο Αρχιτέκτων είναι μια τραγική κωμωδία για τον σύγχρονο άνθρωπο, για την εγκλωβισμένη -ανάμεσα στην ανάγκη ελέγχου και στη βία της τελειότητας- ζωή του. Μια αλληγορία για την εξουσία: η τέχνη ως αυθεντία, ο δημιουργός ως απόλυτος ρυθμιστής, ο χώρος ως ζωντανός οργανισμός που απαιτεί υπακοή.

Ένας Αρχιτέκτονας, αφοσιωμένος μέχρι φανατισμού στο δημιούργημά του, αντιμετωπίζει τους ανθρώπους όχι ως ζωντανά, μεταβαλλόμενα σώματα, αλλά ως στοιχεία μιας σύνθεσης που οφείλει να παραμένει αμετάβλητη.

Με όχημα το χιούμορ, την υπερβολή, το παράλογο αλλά και την κλιμακούμενη αγωνία, η Φώφη Τρέζου χτίζει ένα σύμπαν όπου η γεωμετρία γίνεται ηθική, η αισθητική μετατρέπεται σε βία και η απόκλιση τιμωρείται. Ένας άντρας μόνος σε έναν χώρο, μοιάζει άλλοτε με σπίτι άλλοτε με γραφείο, άλλοτε με κελί, άλλοτε με το εσωτερικό του μυαλού του, αναμετριέται με τις μνήμες, τις εμμονές και τα ρήγματα της ύπαρξής του. Ένα ζευγάρι, προσπαθεί να κατοικήσει σε αυτό το σπίτι. Να το ζήσει. Αλλά αυτό είναι το ασυγχώρητο σφάλμα. Θα το ζήσει τελικά;

Στο κέντρο του έργου βρίσκεται μια αμείλικτη σύγκρουση: η μεταβλητή ζωή  απέναντι στο αυστηρό κι οργανωμένο σχέδιο. Η γραφή είναι κοφτερή και ρυθμική. Οι διάλογοι κινούνται από το κωμικό στο απειλητικό, από το καθημερινό στο εφιαλτικό. Ο Αρχιτέκτων δεν είναι απλώς ένας χαρακτήρας· είναι μια ιδέα: ο φόβος απέναντι σε ό,τι δεν μετριέται, δεν προβλέπεται, δεν ελέγχεται. Ένα έργο για τη σύγχρονη κοινωνία της απόδοσης, της κανονικότητας και των «σωστών αναλογιών». Για την αγωνία μπροστά στη φθορά, την επιθυμία να παγώσει ο χρόνος αλλά για την ευαλωτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Άλλωστε, στο τέλος, «οι τοίχοι μόνο μένουν».

Ζωή Ξανθοπούλου & Γιώργος Παπαπαύλου