REAL: Όταν ο ψηφιακός κόσμος είναι πιο ελκυστικός από τον πραγματικό

Κατευθείαν από το Φεστιβάλ του Λοκάρνο, το δεύτερο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ της Ιταλίδας σκηνοθέτιδας και ερευνήτριας, Adele Tulli, με τίτλο “REAL” παρουσιάζεται στο φετινό 27^ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (6-16/03 2025).

Όταν ο ψηφιακός κόσμος παλεύει με τον πραγματικό, ποιος τελικά θα νικήσει; Πόσο αδρανείς έχουμε γίνει ως ανθρωπότητα εξαιτίας της εξέλιξης της τεχνολογίας; Και που μπορεί να φτάσει όλο αυτό; Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που θα θέσει πολλά αντίστοιχα ερωτήματα, παρουσιάζοντας διαφορετικές πλευρές του ίδιου νομίσματος: του μετασχηματισμού της ανθρώπινης εμπειρίας στην ψηφιακή εποχή.

Η αφίσα για το “REAL” της Adele Tulli

Οι καθημερινές ψηφιακές συσκευές δεν είναι πλέον απλά εργαλεία· έχουν μετατραπεί σε πύλες προς μια νέα, πολυεπίπεδη πραγματικότητα, ένα εκθετικά αναπτυσσόμενο επαυξημένο σύμπαν, το οποίο βιώνουμε σε μεγάλο βαθμό χωρίς φυσική σύνδεση. Ως ανθρώπινα όντα φτιαγμένα από σάρκα και οστά, περνάμε πλέον τον περισσότερο χρόνο μας σε ένα ψηφιακό τοπίο, αναζητώντας ευτυχία, πλούτο, σχέσεις, γνώση και εμπειρίες. Από τι αποτελείται η σύγχρονη πραγματικότητα;
Το “REAL” είναι ένα καλειδοσκοπικό και οπτικά εντυπωσιακό ταξίδι που εξερευνά το πώς είναι να είσαι άνθρωπος στην ψηφιακή εποχή.

Εδώ η Tulli συγκεντρώνει ιστορίες διαφορετικών ανθρώπων και παρουσιάζει την αλληλεπίδραση που έχουν καθημερινά με τις γνωστές ψηφιακές συσκευές. Θα δείτε έναν διανομέα φαγητού να κάνει vlog από το κινητό όσο δουλεύει, ένα μοντέλο και μουσικό να εκπέμπει σε ζωντανή μετάδοση ερωτικό περιεχόμενο από το σαλόνι του σπιτιού του, μια οικογένεια να ζει σε μια νεόκτιστη «έξυπνη» γειτονιά στη Νότια Κορέα, με τεχνολογίες από αυτές που δίνεις εντολές και γίνονται χωρίς να κουνήσεις το δαχτυλάκι σου, μια queer κοινότητα που μέσω μη ανθρωποειδών ψηφιακών avatar σε περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας εξερευνά την ταυτότητα φύλου και τη ρευστή σεξουαλικότητά της, αλλά και ασθενείς μιας κλινικής εθισμού στο διαδίκτυο. Αυτό το ψηφιδωτό δίνει στον θεατή μια πολύπλευρη οπτική πάνω στο ίδιο ζήτημα: τη νέα εποχή που γεννάται μέσα σε έναν τεχνοκρατούμενο, υπερσυνδεδεμένο κόσμο.

“REAL” της Adele Tulli

Για κάποιους η πρόσβαση στην τεχνολογία του σήμερα είναι απελευθερωτική –δες το queer ζευγάρι που νιώθει περισσότερο ο εαυτός του στην εικονική πραγματικότητα παρά στον έξω κόσμο-, για κάποιους είναι μια διέξοδος –δες τον ντελιβερά που ευχαριστεί το κοινό που του κάνει παρέα όσο δουλεύει– και για κάποιους ένας εθισμός –δες τους ασθενείς της κλινικής που διαβάζουν βιβλία και παίζουν σκάκι, μακριά από οθόνες.

“Βρισκόμαστε σε μια διαρκή κατάσταση υπερσύνδεσης και απομόνωσης ταυτόχρονα, με τις περισσότερες αλληλεπιδράσεις μας να μην λαμβάνουν χώρα με την παρουσία άλλων σωμάτων, αλλά μόνοι μας, μπροστά σε μια οθόνη” γράφει η Tulli στο σκηνοθετικό της σημείωμα.

Πρόκειται να δείτε διάφορες τοποθεσίες ανά τον κόσμο. Θα “ταξιδέψετε” στην Γερμανία όπου βρίσκεται η κλινική για τον εθισμό στο διαδίκτυο, στη Νότια Κορέα, όπου βρίσκεται το Smart Village, στη Βενετία βλέποντας έναν street performer ντυμένο ως εξωγήινο, στην Ελλάδα, σε ένα πλοίο τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων, στην Πορτογαλία, σε ένα data center και στη Σουηδία, σε εργοστάσιο οπτικών ινών.

Μάλιστα, τα πλάνα από τις υλικές υποδομές που συντηρούν τον ψηφιακό κόσμο –το τεράστιο data center ή ένα πλοίο που τοποθετεί καλώδια στον ωκεανό- συνομιλούν με τους χρήστες-πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ, πηγαίνοντας από την εμπειρία στον ψηφιακό κόσμο, στη δημιουργία αυτού. Παράλληλα, χρησιμοποιείται και αρκετό αρχειακό υλικό, το οποίο έχει αντληθεί από το διαδίκτυο. Διάφορα βίντεο που παίζουν με φρενήρη και χαοτικό ρυθμό, προκαλούν αυτό το αίσθημα της δυσφορίας που συχνά νιώθει κάποιος λόγω του μεγάλου όγκου πληροφορίας που υπάρχει στο ίντερνετ!

“REAL” της Adele Tulli

Το πολύ εντυπωσιακό -και ταυτόχρονα ανατριχιαστικό στη σκέψη- είναι ότι το ντοκιμαντέρ γυρίστηκε χρησιμοποιώντας ακριβώς αυτές τις κάμερες που χρησιμοποιούμε όλοι μας καθημερινά -webcams, smartphones, κάμερες παρακολούθησης, VR headsets. Μιλάμε, δηλαδή, ακριβώς για όσα καταγράφουν οι συσκευές που έχουμε όλοι μας πρόσβαση. Μπορεί όλοι να έχουμε αστειευτεί -ενώ το πιστεύουμε- ότι οι συσκευές μάς ακούνε, οι κάμερές τους μας παρακολουθούν και ούτω καθεξής. Υπάρχει αυτή η αόρατη παρουσία, ένα “μάτι” σε κάθε συσκευή που καταγράφει κάθε ώρα και στιγμή τα πάντα. Και εμείς έχουμε δώσει την συγκατάθεσή μας.

Αυτή είναι η πραγματικότητα, η οποία κρύβει μια διαρκώς εξελισσόμενη ψηφιακή πλευρά. Το πόσο τελικά θα μας “καταπιεί” ως ανθρωπότητα, είναι δύσκολο να το μαντέψουμε. Και το ότι είναι στο χέρι μας να το ελέγξουμε είναι μάλλον μια εύκολη φράση για να λέμε αλλά όχι τόσο εύκολη στην πράξη. Μπορεί το 2025 να μην έχουμε ιπτάμενα αυτοκίνητα αλλά έχουν υπάρξει τόσες τεχνολογικές εξελίξεις που τα όρια του πραγματικού με το ψηφιακό είναι πιο λεπτά από ποτέ!