Φεντερίκο Φελίνι: Αφιέρωμα στον σπουδαίο δημιουργό από την Ταινιοθήκη της Ελλάδος

Ο 18χρονος  Φελλίνι από το Ρίμινι εγκαθίσταται στη Ρώμη. Αμέσως γνωρίζει τα μπορντέλα και τις ανυπόληπτες σκηνές της επιθεώρησης. 34 χρόνια μετά σκηνοθετεί ένα πορτραίτο της πόλης που έγινε το αληθινό σκηνικό της διασημότητάς του. Το Roma είναι μια παράσταση για δύο ρόλους: τον δημιουργό στη νιότη και την ωριμότητά του και την Αιώνια Πόλη όλων των εικόνων. Με την ομορφιά και την ασχήμια της, την αρχαία μεγαλοπρέπεια και τη μουσολινική μικροπρέπειά της, τη μνημειώδη αρχιτεκτονική και τα τερατώδη μποτιλιαρίσματά της.

Ο Εγκόλπιος και ο Άσκυλτος, παιδικοί, επιστήθιοι  φίλοι αλλά θανάσιμοι αντεραστές του έφηβου Γείτονα, διασχίζουν μια ήπειρο σεξουαλικών παρεκτροπών και βίας. Ελεύθερη -και ελευθέρια- διασκευή του ομώνυμου έργου του Πετρώνιου, το Σατυρικόν είναι η πιο ριψοκίνδυνη, κινηματογραφική περιπλάνηση του Φελλίνι σε έναν άγριο πλανήτη: την προχριστιανική, ρωμαϊκή αυτοκρατορία του Νέρωνα. Προσπαθώντας να την επανεφεύρει εκ του μηδενός, ο δημιουργός σκηνοθετεί ένα αλλόκοτο, βαρβαρικό χρονικό που αμφισβητεί τις βολικές συνήθειες του θεατή.

*Προλογίζει η Ελεωνόρα Ορφανίδου

Περιπλανώμενος σε έναν προνομιακό θύλακο της Ρώμης, ο ωραίος Μαρτσέλλο, δημοσιογράφος του κουτσομπολιού, συναντάει κομψές αριστοκράτισσες, πεινασμένους καλλιτέχνες, χυδαίους νεόπλουτους,  γόησσες και «ταχυδακτυλουργούς» της κοσμικής νύχτας. Ανακαλύπτει ότι κάτω από την επιδερμίδα της απατηλής χάρης τους, ελλοχεύουν  κενότητα, απόγνωση και μοναξιά.

Η ταινία σφράγισε την παγκόσμια κουλτούρα όχι μόνο με τον τίτλο της ή τον όρο «παπαράτσι», αλλά με «σκηνές ανθολογίας». Όπως αυτή της Ανίτα Έκμπεργκ στη Φοντάνα ντι Τρέβι, εμβληματική απεικόνιση της κάψας του πόθου, γυρισμένη μια νύχτα τόσο παγερή που ο Μαστρογιάνι κατέβασε ένα μπουκάλι βότκα για να παίξει.

*Προλογίζει ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης

«Γλυκιά Ζωή»

Παρότι ό όρος «φελλινική ταινία» κατέληξε να σημαίνει «μια υπερβολική, σουρεαλιστική φαντασμαγορία», αυτή η μικρή, αυστηρή αλληγορία εκτυλίσσεται σε ένα μοναδικό, ρεαλιστικό σκηνικό. Ένα υπόγειο «με  ιστορία», όπου μπροστά σε ένα αθέατο  συνεργείο της RAI, η πρόβα μιας επαγγελματικής ορχήστρας γλιστράει στο χάος.

Οι μουσικοί διοχετεύουν την αγανάκτησή τους για τον αυταρχισμό και την ανικανότητα του μαέστρου σε μια δημοκρατική πολυφωνία που γίνεται κακοφωνία. Μια από τις πιο απαισιόδοξες ταινίες του Φελλίνι, ευανάγνωστο σχόλιο για την παρακμή της ιταλικής πολιτικής σκηνής και τον εκφασισμό της κοινωνίας, που εκείνη την εποχή έδειχναν εκτός ελέγχου.

Ιούλιος 1914. Το πλοίο «Γκλόρια Ν» αποπλέει από τη Νάπολη. Οι επιβάτες του -ένας γαλαξίας από διασημότητες της όπερας και Ευρωπαίους γαλαζοαίματους-  σκοπεύουν να σκορπίσουν την τέφρα της μεγαλύτερης σοπράνο όλων των εποχών στο νησί Έριμο. Όταν ο πλοίαρχος διασώζει μια ομάδα Σέρβων ναυαγών, το ταξίδι, εκκεντρική παρωδία πλωτής οπερέτας, συμβολικά γίνεται η πένθιμη πομπή του ευρωπαϊκού πολιτισμού προς το ολέθριο ραντεβού του με την Ιστορία: τον Μεγάλο Πόλεμο.

Νιόπαντρος, μικροαστός γραφειοκράτης φέρνει τη σύζυγό του στη Ρώμη για μια ακρόαση από τον   Πάπα. Όμως, αυτή εξαφανίζεται. Κυνηγώντας τον αστέρα του αγαπημένου της φωτορομάντζου, μπλέκεται στο γύρισμα ενός επεισοδίου του σε νησάκι εκτός Ρώμης. Και ενώ ο σύζυγος πασχίζει απεγνωσμένα να  καλύψει την απουσία της, εκείνη ανακαλύπτει ότι οι γόητες του θεάματος είναι «εικονικοί». Γραμμένη από τον Αντονιόνι,  αυτή η κωμική «ηθογραφία» έγινε η πρώτη, άδικη, αποτυχία του Φελλίνι. Μόνο ο Όρσον Ουέλς τη θεωρούσε την καλύτερη ταινία του.

«Roma»

O   αγριάνθρωπος, γυρολόγος, μπεχλιβάνης Τσαμπανό αγοράζει την αλλοπαρμένη Τζελσομίνα από τη μάνα της. Τυραννικός Πυγμαλίων, την εξαναγκάζει να συμμετέχει σε παραστάσεις  μυϊκής δύναμης (ως θηλυκός κλόουν)  και να μοιράζεται τις κακουχίες της ζωής του στο δρόμο. Παρά τη σκληρότητα και τη σεξουαλική του περιφρόνηση, η Τζελσομίνα αναπτύσσει μια μαζοχιστική εξάρτηση από τον σύντροφό της. Μεγάλο μελόδραμα δρόμου, όπου ο Φελλίνι εξέθεσε την προσωπική του μυθολογία απόλυτα γυμνή, ήταν η πιο δύσκολη και τραυματική παραγωγή του.

*Προλογίζουν οι: Όλια Λαζαρίδου- Κατερίνα Δαμβόγλου

Ένας άθλιος, περιοδεύων θίασος ποικιλιών, σώζεται από την όμορφη Λιλιάνα, που ονειρεύεται  να λάμψει στο βαριετέ. Ο θιασάρχης, ο ερωτύλος, μεσήλικας Κέκκο, που εκμεταλλεύεται τα συναισθήματα και τις οικονομίες της πονόψυχης ερωμένης του, Μελίνα Αμούρ, ερωτεύεται τη νεοφερμένη στην ομάδα, που παγιδεύεται στη δίνη της ζήλειας και διαλύεται. Από τις στάχτες της μια  πολυπολιτισμική “κομπανία” γεννιέται. Όμως στις πρόβες το μεγάλο αστέρι της, η Λιλιάνα,  εγκαταλείπει τον Κέκκο για τα λαμπερά φώτα των σκηνών της μεγαλούπολης.

«Fellinopolis» 2020 | Σκηνοθεσία: Silvia Giulietti

Ο κόσμος των σκηνικών και των παρασκηνίων όπως αποτυπώνεται από μια κρυφή κάμερα που ήρθε στο φως ύστερα από 40 χρόνια. Οι πιο έμπιστοι συνεργάτες του Φελίνι, βραβευμένοι σήμερα με Όσκαρ, μιλούν για τις σχέσεις τους με τον Μαέστρο, πώς ήταν να συνεργάζονται και να ζουν μαζί του. Τα εξαιρετικά αυτά πλάνα από τα παρασκήνια αποκαλύπτουν τον «παιχνιδιάρη» Φελίνι, την άποψή του για τις γυναίκες, τη μουσική, τη μέθοδο. Ο Φελίνι με τα δικά του λόγια αφηγείται τη μοναδική του προσέγγιση για τον κινηματογράφο.