Η Γραμμή του Ορίζοντος, του Χρήστου Βακαλόπουλου στην Κάμιρο

Μια υβριδική συνάντηση του θεάτρου με τα εικαστικά, το ραδιόφωνο, τη μουσική και τον κινηματογράφο, για μια χώρα μεταμφιεσμένη σε γυναίκα που χωρίζει χωρίς να ξέρει γιατί, που δίνει μια εξήγηση λιγότερη, που φεύγει για ένα αόρατο ελληνικό νησί˙που δεν βουτάει στη θάλασσα, ώσπου να είναι έτοιμη να κολυμπήσει προς τη γραμμή του ορίζοντος. Υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Εταιρείας Θεάτρου Θέρος.

Η ταυτότητά της γράφει Ρέα Φραντζή. 32 χρόνων, μελαχρινή, ελαφρά ντυμένη. Αυτή τη στιγμή λείπει. Χιλιάδες χρόνια μετά την Αποκάλυψη. Τρεις μέρες από τότε που χώρισε με τον άντρα της. Πρώτη φορά βλέπει ζωντανή μπροστά στα μάτια της την ελληνική σημαία. Κανείς δεν προσέχει τη σημαία που στέκει αόρατη. Μόνο μια γυναίκα που μόλις χώρισε είναι σε θέση να την αντιληφθεί. Βγάζει τα μαύρα γυαλιά και ο ήλιος την τυφλώνει.

Το πενθήμερο ταξίδι της Ρέας Φραντζή στην Πάτμο είναι ένα οδοιπορικό σε ισάριθμους σταθμούς της (νεο)ελληνικής Ιστορίας: Βυζάντιο, Οθωμανική Αυτοκρατορία, Ελληνική Επανάσταση, ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, Μεταπολίτευση. Με πρόσχημα το ταξίδι της, ο Βακαλόπουλος μιλάει για την Ελλάδα και την πορεία μιας εθνικής ταυτότητας που έως και «αυτή τη στιγμή λείπει».

Για την καλλιτεχνική ομάδα της Θέρος, η Γραμμή του Ορίζοντος αποτελεί τα τελευταία πέντε χρόνια ένα κείμενο-πρόσκληση, να αναζητήσει νέους τρόπους και δρόμους στη θεατρική τέχνη. Από τον τίτλο του ήδη το μυθιστόρημα του Βακαλόπουλου καλεί τον αναγνώστη να προσέξει όχι τα ίδια τα πράγματα, αλλά το σημείο της ένωσής τους. Μπορεί άραγε το θέατρο να καλέσει τον θεατή, με τρόπο αντίστοιχο, σε μια συνάντηση όπου δεν θα έχουν σημασία τα ίδια τα γεγονότα αλλά τα σημεία ένωσής τους;

Η εμπειρία της «κοινής ζωής» με τη Γραμμή του Ορίζοντος δείχνει ότι -τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη δημιουργική διαδικασία- ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Ο σκοπός του Βακαλόπουλου σε αυτό το μυθιστόρημα ήταν σαφής και γι’ αυτό κάθε μέσο που χρησιμοποίησε, αγίασε· κυριολεκτικά και λογοτεχνικά. Η παράσταση Η Γραμμή του Ορίζοντος στηρίζεται σε αυτή την απελευθερωτική διαπίστωση. Κανένα θεατρικό εργαλείο δεν μένει αναξιοποίητο, τόσο σε πρακτικό όσο και σε δραματουργικό επίπεδο. Ακριβώς όπως το μυθιστόρημα είναι ένα μωσαϊκό λογοτεχνικών υλικών και υφών, έτσι και η παράσταση αποπειράται να δημιουργήσει ένα μωσαϊκό θεατρικών υλικών και υφών.

Τεχνολογικά και αναλογικά μέσα έρχονται και φεύγουν· οι άξονες απεύθυνσης και οι σκηνικές λειτουργίες των ηθοποιών υπηρετούν πολλαπλούς θεατρικούς κώδικες· αλλού το κείμενο έρχεται κατά γράμμα κι αλλού αφαιρείται ολόκληρο και αντικαθίσταται από άλλα κείμενα. Κεφάλαια ολόκληρα λείπουν και έχουν δώσει τη θέση τους σε μια εντύπωση. Μένει τώρα να φανεί, αν ο σκοπός είναι όντως τόσο ουσιαστικός που θα επιτρέψει σε αυτό το χάος να κολλήσει αρμονικά.

Οι «Μεταμφιέσεις» είναι μια σειρά έργων από όλο το φάσμα των τεχνών, που συνθέτουν ένα μωσαϊκό αποτύπωσης της θεματικής και μορφικής πληθωρικότητας του σπουδαίου έργου του Χρήστου Βακαλόπουλου. Φέρνοντας κοντά 14 ραδιοφωνικούς παραγωγούς, 11 εικαστικούς, 15 κινηματογραφιστές, 15 μουσικούς, φιλολόγους, λογοτέχνες και μελετητές σε ισάριθμα έργα βασισμένα στη Γραμμή του Ορίζοντος κι εγκαινιάζοντας καλλιτεχνικά την Κάμιρο, τον νεοσύστατο χώρο της ομάδας στην Κυψέλη, η Γραμμή του Ορίζοντος μεταμφιέζεται σε ραδιοφωνική εκπομπή, σε έκθεση, σε ταινία, σε μουσική, σε συζητήσεις, σε θεατρική παράσταση.