Παγκόσμια Ημέρα Δασών: Τι απειλεί τα ελληνικά δάση;

Η μεγαλύτερη οροσειρά της Κρήτης έχει μέγιστο υψόμετρο 2453 μέτρα. Οι πολυάριθμες κορυφές, οι γκρεμοί, τα φαράγγια, τα οροπέδια και άλλες γεωλογικές μορφές συνθέτουν ένα πλούσιο, σε γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, τοπίο που χαρακτηρίζεται από συνεχείς εναλλαγές.

Πέρα από το γνωστό φαράγγι της Σαμαριάς, πλήθος άλλων μικρών και μεγάλων φαραγγιών τέμνουν τα Λευκά Όρη. Τα φαράγγια της Ίμβρου, της Αράδαινας, της Ελυγιάς, του Κλάδου, της Τρυπητής και της Αγίας Ειρήνης είναι μόνο μερικά από αυτά.

Στην ευρύτερη περιοχή των Λευκών ορέων έχουν καταγραφεί περίπου 650 φυτικά είδη. Ο χλωριδικός κατάλογος της περιοχής των Λευκών ορέων περιλαμβάνει και 25 στενότοπα ενδημικά είδη – δηλαδή είδη που μπορούν να βρεθούν μόνο στην συγκεκριμένη περιοχή – και 97 ενδημικά είδη.

Στο Εθνικό Πάρκο των Λευκών Ορέων συναντάμε 19 τέτοιους τύπους οικοτόπων: Δάση κυπαρισσιού – τα αντιπροσωπευτικότερα και εκτενέστερα ολόκληρης της Ελλάδας – δάση ελιάς και χαρουπιάς, τραχείας πεύκης, πλατάνου αλλά και πλούσια θαμνώδη βλάστηση. Ωστόσο, τα χιλιάδες σπήλαια των Λευκών Ορέων σηματοδοτούν επίσης σημαντικά ενδιαιτήματα για διάφορα σπάνια (στη χώρα μας) είδη πανίδας όπως αράχνες, καρκινοειδή και νυχτερίδες.

Στα Λευκά Όρη διαβιούν 32 είδη θηλαστικών, δύο είδη αμφιβίων, οκτώ είδη ερπετών, περισσότερα από 200 είδη πτηνών, 73 είδη σαλιγκαριών, περισσότερα από 130 είδη αραχνών και αρκετές εκατοντάδες είδη άλλων ασπόνδυλων. Το σημαντικό είναι πως πολλά από τα παραπάνω είδη είναι ενδημικά είτε των Λευκών Ορέων είτε της Κρήτης ή της Ελλάδας.

Χαρακτηριστικότερο είδος της κρητικής πανίδας είναι ο κρητικός αίγαγρος, το μεγαλύτερο θηλαστικό του νησιού εδώ και 9.000 χρόνια, ταυτισμένο με το φαράγγι της Σαμαριάς και τα Λευκά Όρη, για την προστασία του οποίου η περιοχή ανακηρύχθηκε σε Εθνικό Δρυμό.

Επίσης, η κρητική μυγαλή είναι το μοναδικό ενδημικό θηλαστικό της Ελλάδας (ένα σπάνιο και ελάχιστα μελετημένο είδος το οποίο διαβιεί σε οροπέδια), ο αγριόγατος (που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εξαφανισμένο είδος), ο αγκαθοποντικός (οι μοναδικοί ευρωπαϊκοί πληθυσμοί του είδους βρίσκονται στην Κρήτη), ο γυπαετός (ένα από τα σπανιότερα πουλιά της Ευρώπης που επιβιώνει μόνο στην Κρήτη), το όρνιο ή κανναβός (μεγάλο και βαρύ αρπακτικό από το οποίο διαβιώνουν περίπου 400 ζευγάρια στην Ελλάδα) και η αράχνη Macrothele cretica (εξαπλώνεται μόνο στα Λευκά Όρη και πουθενά αλλού στον κόσμο).

Ανάμεσα στον Ομαλό και την Αγία Ρούμελη, διακρίνεται το Φαράγγι της Σαμαριάς που ανακηρύχθηκε σε Εθνικό Δρυμό το 1962. Με έκταση 4.850 εκταρίων, συμπυκνώνει μια μοναδική, σε αγριότητα και επιβλητικότητα, φύση: Ορεινά λειβάδια, σπήλαια, πευκοδάση, πουρναρότοποι και φρύγανα, χαρουπιές και σχίνοι εναλλάσσονται, ενώ εμφανής είναι και η ανθρώπινη επίδραση: Προϊστορικοί οικισμοί, το μαντείο και το ιερό του Απόλλωνα, οι παλαιοχριστιανικοί τάφοι και η, αφιερωμένη στην Οσία Μαρία, εκκλησία του 1379 – από όπου προέκυψε και το όνομα Σαμαριά.