Η ζωγραφική κάνει «ρειstart» και μεταμορφώνεται σε γλυπτική περφόρμανς

Ένα εγκαταλελειμμένο συνεργείο αυτοκινήτων πάνω στη Λεωφόρο Συγγρού επέλεξε η εικαστικός Μαριάννα Λύρα για να «επανεκκινήσει» ένα έργο ζωγραφικής δημιουργημένο πριν από 20 χρόνια, προσδίδοντάς του σήμερα μιαν άλλη ζωή, σε τρεις διαστάσεις, χάρη στη μεταφορά του στη γλώσσα της γλυπτικής και τη περφόρμανς.Φωτογραφίες: Τάκης Αναγνωστοπουλος

14.05.2017

Στην πρόσοψή του επί της Συγγρού το παλιό συνεργείο της Peugeot δεν είναι παρά ένα ακόμη απρόσωπο κτίριο με λευκές ορθομαρμαρώσεις, κλειστό εδώ και καιρό, θύμα κι αυτό της πλασματικής ευωχίας των χρόνων πριν από την κρίση. Πλησιάζοντάς το όμως από την πίσω πλευρά, επί της οδού Φαλήρου 97-99, απ’ όπου και η είσοδος στον χώρο της έκθεσης, αντικρίζει ένα τελείως διαφορετικό πρόσωπο: ένα χαμηλό κτίριο, με στέγη από κεραμίδια, χτισμένο στη δεκαετία του 1920, προκειμένου να στεγάσει την πρώτη αντιπροσωπεία και συνεργείο της Fiat στην Ελλάδα. Ένα κτίσμα στα μέτρα του ανθρώπου και όχι του καταναλωτή, όπως ακριβώς και το ρειstart της Μαριάννας Λύρα.

Η έκθεση – περφόρμανς αρθρώνεται γύρω από ένα κεντρικό έργο, έναν πίνακα ζωγραφικής με θέμα ένα οικογενειακό δείπνο που εκτυλίσσεται σε κάποια φανταστική πόλη. Δείπνο που διακόπτει μια ξαφνική αστραπή, ένα λαμπερό φως που ανατρέπει τα δεδομένα, κάνοντας τις ζωγραφισμένες μορφές να πηδήξουν έξω από τον καμβά και να διαχυθούν στον ατμοσφαιρικό εσωτερικό χώρο του συνεργείου. Μορφές που, μέσα από το παιχνίδι ανάμεσα στο φως και τη σκιά, αποκτούν μια επιπλέον διάσταση, μεταπηδώντας στη γλώσσα της γλυπτικής…

Χρησιμοποιώντας ως υλικά ψηφιακές εκτυπώσεις εικόνων που αποτυπώνουν τα στάδια της μεταμόρφωσης των χαρακτήρων που παίρνουν μέρος στο οικογενειακό δείπνο, καθώς και χαρτόνι, μέταλλο, συρμάτινα πλέγματα, υφάσματα και, βέβαια, το φως και τη σκιά, η Μαριάννα Λύρα δημιουργεί ένα εικαστικό εγχείρημα που συνομιλεί με το έργο του Γουίλιαμ Κέντριτζ και διαρθρώνεται σε εννέα διαφορετικές ενότητες.

Κάθε μια από αυτές τις ενότητες αφηγείται τη δική της ιστορία, λειτουργώντας σε ένα επίπεδο ως αυτόνομο έργο, η οποία ολοκληρώνεται μέσα από οπτικοακουστικές προβολές, αλλά και τη δράση των περφόρμερ, που ως κινούμενες πηγές φωτός ξεναγούν τους θεατές σε επιπλέον αφηγήσεις, μέσα από τις σκιές δημιουργεί η κίνησή τους στον χώρο.

Η αρχική ιδέα παραπέμπει στη ρήση του Ηράκλειτου «Τα πάντα ρει, μηδέποτε κατά τ’ αυτό μένειν», δηλαδή στον χρόνο που είναι ταυτόχρονα παρελθόν και παρόν, καθώς και στο αγγλικό «start», που αφορά το τώρα και την επιτακτική ανάγκη μιας εκκίνησης στο παρόν. Όμως και η επιστροφή της καλλιτέχνιδας στα δημόσια εικαστικά δρώμενα παίρνει τον χαρακτήρα μιας «επανεκκίνησης», όχι μόνο του παλαιότερου ζωγραφικού έργου αλλά και τη ίδιας, κάτι που επίσης υπονοεί ο τίτλος “ρειstart” που επέλεξε.

Έχοντας αρχικά σπουδάσει γλυπτική, η καλλιτέχνιδα στο έργο της διερευνά τους τρόπους επικοινωνίας της με το δρώμενο και τη θεατρική πράξη (είχε άλλωστε συνεργαστεί ως σκηνογράφος και ηθοποιός στην παράσταση Πάθη της Ελένης, στο Θέατρο Αμόρε το 1994, ενώ στα 1995-96 είχε παρουσιάσει την γλυπτική-δρώμενο Καρέκλες, στο Θέατρο Φούρνος και στον Μύλο της Θεσσαλονίκης).

Τα τελευταία είκοσι χρόνια απείχε από τα εκθεσιακά δρώμενα, έχοντας αφιερωθεί στη λειτουργία της εναλλακτικής μουσικής σκηνής «Φωνές Café Live», στον Νέο Κόσμο, αλλά και στη δημιουργία ενός χώρου αειφόρου διαβίωσης στην Εύβοια (έργο με το οποίο εξακολουθεί να ασχολείται). Έτσι, η επιστροφή της στα δημόσια εικαστικά δρώμενα παίρνει τον χαρακτήρα μιας «επανεκκίνησης», κάτι που υπονοεί και ο τίτλος ρειstart που επέλεξε.