Τι σχέση έχει ο λαϊκισμός με τα παντελόνια του Σωτήρη Χατζάκη;

Αυτή η δήλωση ενόχλησε μία δημοσιογράφο, η οποία θεώρησε πως με την δήλωση αυτή ο νέος διευθυντής του Εθνικού υποτιμά τις γυναίκες.
Έχει κάποια λογική ο ισχυρισμός της δημοσιογράφου. Δεν είναι και το πιο ορθό να προτάσσει κάποιος την ιδιότητα του ανδρισμού του, ως διευθυντής του Εθνικού. Το πόσο συνεπής είναι ένας καλλιτεχνικός διευθυντής στην κοινωνική κατασκευή του φύλου του δεν αφορά κανέναν. Μόνο οι πράξεις του μας ενδιαφέρουν. 

Βέβαια, μάλλον ένα σχήμα λόγου ήταν αυτό που είπε ο Χατζάκης. Ένα στερεότυπο που χρησιμοποιείται, για να πεις πάνω- κάτω ότι κρατάς τον λόγο σου. Αλλά μπορεί να απηχεί και μια εικόνα του για τα πράγματα, που ίσως ενοχλεί κάποιες γυναίκες. 

Αυτό που μου έκανε περισσότερη εντύπωση στο άρθρο της δημοσιογράφου ήταν άλλο. Στην κατακλείδα κατηγόρησε τον Χατζάκη για λαϊκισμό. «Ας πούμε ότι μια φορά λαϊκιστής, πάντα και παντού λαϊκιστής.»

Ειλικρινά δεν μπορώ να αναγνωρίσω ποια σχέση μπορεί να έχουν τα παντελόνια του Χατζάκη με τον λαϊκισμό. Που υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά στην έννοια λαός (το βασικό προαπαιτούμενο για να μιλήσουμε για λαϊκισμό) στην φράση «Θέλω να τιμώ τα παντελόνια που φορώ»; Πουθενά.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ

Στην Ελλάδα υπάρχει μια κατάχρηση της έννοιας. Διαβάζω διάφορα πράγματα, που δεν ευσταθούν. Ότι ένας δημοσιογράφος είναι λαϊκιστής άμα βρίζει τον Πεδουλάκη και υμνεί τον Ομπράντοβιτς, επειδή ο κόσμος του Παναθηναϊκού αγαπούσε τον Σέρβο τεχνικό. Θυμάμαι ακόμα κάποιον άλλο γνωστό δημοσιογράφο της τηλεόρασης, που κατηγορούσε για λαϊκιστές όσους ισχυρίζονται ότι η Ελλάδα έχει πλουτώνιο. Παραμυθάδες ίσως. Λαϊκιστές, από πού κι ως που;

Τι είναι πραγματικά ο λαϊκισμός; Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Δημήτρη Χαραλάμπη ο λαϊκισμός είναι το εξής: «Το να βάζεις την αρχή της πλειοψηφίας πάνω από την αρχή των ατομικών δικαιωμάτων.» Εκφράζεται με το να ανάγεται η έννοια του λαού (και της πλειοψηφίας) σε μία υπέρτατη αξία, με το να εμφανίζεται ο πολιτικός ηγέτης ως υπέρμαχος της πλειοψηφίας και διατεθειμένος να συγκρουστεί με τις εκάστοτε ελίτ. Και μπροστά στην ιδέα του λαού, έννοιες όπως ατομικά δικαιώματα και κατοχυρωμένοι θεσμοί αποκτούν δευτερεύοντα ρόλο. Ο λαός για τους λαϊκιστές είναι η πηγή και ο κάτοχος όλων των θετικών αρετών και αξιών.

Επίσης, όπως γράφει σωστά ο Θανάσης Γιαλκέτσης την εφημερίδα των συντακτών «Οι λαϊκιστές ηγέτες υπόσχονται την κατάργηση της απόστασης ή ακόμη και κάθε διαφοράς μεταξύ κυβερνώντων και κυβερνωμένων. Και απορρίπτουν τις μεσολαβήσεις που παρεμποδίζουν τη σύμπτωση του ενιαίου λαού με τους ιθύνοντές του ή τον υπέρτατο ηγέτη του.» Γι’ αυτό και συχνά τα λαϊκιστικά κόμματα είναι έντονα αρχηγοκεντρικά.

Αυτό δηλαδή που έλεγε κάποτε ο Ανδρέας Παπανδρέου: «Δεν υπάρχουν θεσμοί. Ο μόνος θεσμός είναι ο λαός.» είναι κατεξοχήν λαϊκιστικός λόγος. Το να λέει ο Χατζάκης ότι τιμάει τα παντελόνια του, δεν είναι. Μπορεί να δείχνει κάποια στοιχεία φαλλοκρατικών στερεοτύπων. Αλλά με τον λαϊκισμό δεν έχει καμία, ούτε καν μακρινή, συγγένεια.

Αλλά στην Ελλάδα η λέξη λαϊκιστής τείνει να γίνει η εθνική μας βρισιά. Όταν δεν χωνεύεις κάποιον, τον λες κατευθείαν λαϊκιστή. Στην Ελλάδα τα πάντα είναι λαϊκισμός. Ό,τι δεν μας αρέσει, ό,τι μας ενοχλεί, ό,τι δεν ταιριάζει στην αισθητική μας είναι λαϊκισμός. Μάλλον, επειδή οι περισσότεροι αγνοούν πλήρως τι σημαίνει πραγματικά ο όρος.

Γιώργος Σμυρνής