Einstein on the Beach: Στην Πειραιώς 260 μια συναυλία βασισμένη στην “όπερα” των Robert Wilson και Philip Glass

Το μουσικό σύνολο Ictus Ensemble, η τραγουδοποιός Suzanne Vega και η χορωδία Collegium Vocale Gent παρουσιάζουν στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου το Einstein on the Beach, βασισμένο σε μια ιδέα του Robert Wilson και του Philip Glass, σε συναυλιακή εκδοχή, στις 30 Μαΐου στην Πειραιώς 260 (χώρος Η).

Τι είναι τελικά το Einstein on the Beach; Σχεδόν μισό αιώνα μετά την παρθενική του παρουσίαση από τους πρωτεργάτες Ρόμπερτ Ουίλσον και Φίλιπ Γκλας, η παράσταση που άλλαξε ριζικά το τι νοείται ως όπερα στον εικοστό αιώνα παραμένει ένα ανοιχτό έργο με ρευστά νοήματα – σαν ένας διάφανος μηχανισμός που εκθέτει τα μέρη και τον τρόπο λειτουργίας του, παραμένοντας όμως ένα μυστικό σε κοινή θέα. Πρόκειται τελικά για μια βιογραφική ματιά πάνω στη ζωή και το έργο του σπουδαίου φυσικού και επιστήμονα; Ή για μια ευρύτερη παραβολή που αγγίζει τις επιφάνειες μιας άλλης προβληματικής;

Μέρος μιας αφιερωματικής τριλογίας σε πρόσωπα που επιχείρησαν να αλλάξουν τον κόσμο μέσα από τη διεισδυτικότητα των ιδεών τους και όχι μέσω της βίας (οι άλλες δύο ιστορικές φιγούρες είναι ο Φαραώ Αμένοφις Δ’ και ο Μαχάτμα Γκάντι), το Einstein on the Beach είναι μια μη αφηγηματική βιογραφία όπου εκείνο που βιογραφείται δεν είναι το πρόσωπο αλλά ένας ολόκληρος αιώνας στις πιο ιλιγγιώδεις του στιγμές. Το έργο αποτελεί μια αφηρημένη εξερεύνηση του κόσμου του Αϊνστάιν, παράλληλα όμως πυροδοτεί στον θεατή ένα πλήθος συνειρμών που τον αποδεσμεύει από το ιστορικό πρόσωπο και τον ωθεί σε έναν βραδυφλεγή στοχασμό πάνω στον εικοστό αιώνα και τα οριακά του ερωτήματα. Πέρα από ένα αδιαμφισβήτητο καλλιτεχνικό κατόρθωμα, είναι επιπλέον το έργο στο οποίο συναντήθηκε η φορμαλιστική μουσική πρόταση του Φίλιπ Γκλας με το σκηνικό όραμα του Ρόμπερτ Ουίλσον. Ο πρώιμος και «ανόθευτος» μινιμαλισμός του πρώτου, ως προϊόν της Νέας Υόρκης, πλαισιώθηκε από τα περίφημα “knee plays” του δεύτερου –τις ιδιότυπες σκηνικές στίξεις που έθεσαν το έργο σε κίνηση– παράγοντας από κοινού ένα παραστατικό ιδίωμα το οποίο εκλύει ακόμα σκηνική ενέργεια και νόημα.

Στην Πειραιώς 260, θα έχουμε την τύχη να βιώσουμε μία από τις ευτυχέστερες ενσαρκώσεις του υπό την ερμηνεία του μουσικού συνόλου Ictus Ensemble, της χορωδίας Collegium Vocale Gent και υπό την αφήγηση της Σουζάν Βέγκα, σε μια εκδοχή που αποθεώνει τη μαθηματική ακρίβεια και τις σωματικές υπερβάσεις που απαιτούνται για τη μουσική εκτέλεση του έργου. Το αποτέλεσμα είναι θριαμβευτικό, με τα εμπλεκόμενα μέρη να παραδίδουν ένα υποδειγματικό Einstein on the Beach για τον εικοστό πρώτο αιώνα.