Αντιγόνη, βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Ζαν Ανούιγ από τον Γιώργο Κουτλή στο Θέατρο Κιβωτός

“Είδα ένα περίεργο όνειρο σήμερα το πρωί: Πέθαινα λέει και πάνω στο σώμα μου χάραζε η αυγή…”

Ο Γιώργος Κουτλής με άξονα την «Αντιγόνη» του Ζαν Ανούιγ —ένα από τα πιο πολιτικά και υπαρξιακά κείμενα του ευρωπαϊκού θεάτρου του 20ού αιώνα— και αντλώντας υλικά από την ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή και τη ζωντανή διαδικασία των προβών, δημιουργεί μια παράσταση για την ανάγκη αντίστασης απέναντι στον κυνισμό, και την ανυπακοή απέναντι σε κάθε τι που τσακίζει την πίστη, τα όνειρα και στο τέλος-τέλος την ανθρωπιά μας.

Μετά τον αλληλοσκοτωμό του Ετεοκλή και του Πολυνίκη, τον ρόλο του βασιλιά στην Θήβα αναλαμβάνει ο, αδερφός της βασίλισσας Ιοκάστης, και θείος των νεκρών Κρέοντας. Ως νέος άρχοντας βγάζει διάταγμα να ταφεί μόνο ο Ετεοκλής, ενώ ο Πολυνίκης ως προδότης που επιτέθηκε στην πόλη να μείνει άταφος προς παραδειγματισμό, κι όποιος προσπαθήσει να τον θάψει θα θανατωθεί. Η Αντιγόνη, αδερφή του Πολυνίκη και του Ετεοκλή, αποφασίζει ενάντια στις εντολές του Βασιλιά να θάψει τον αδελφό της, συλλαμβάνεται κι έρχεται αντιμέτωπη με την εξουσία.

Γραμμένο το 1944, μέσα στην Κατοχή της Γαλλίας, το έργο του Ανούιγ διαβάζει τον αρχαίο μύθο ως σύγχρονη πολιτική αλληγορία, όχι ως μάχη καλού και κακού, αλλά ως σύγκρουση δύο κόσμων: της νεότητας που αρνείται να συμβιβαστεί και της εξουσίας που επιβάλλει το σωστό για το “κοινό καλό”.

Ο Γιώργος Κουτλής ασχολείται άλλη μια φορά με το σύγχρονο πολιτικό θέατρο σε μια παράσταση συνόλου όπου  20 νέοι ηθοποιοί —συνεργάτες και μαθητές του σκηνοθέτη— λειτουργούν ως σύνολο και ως χορός, ως ομάδα και ως γενιά. Ο αρχαίος μύθος ζωντανεύει στο τώρα, και γίνεται απαραίτητος οδηγός επιβίωσης σε μια εποχή όπου ο κυνισμός παρουσιάζεται ως ωριμότητα και η πίστη σε ιδανικά ως αφέλεια.

Είναι, τουλάχιστον, εντυπωσιακό το πώς κάποιες ιστορίες απασχολούν τόσο τους ανθρώπους, ώστε αρχίζουμε να τις αποκαλούμε μύθους. Ο μύθος είναι ένα ιδιαίτερο είδος ιστορίας, με το οποίο προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε κάποιες όψεις του κόσμου που μας περιβάλλει.  Κι είναι ακόμη πιο γοητευτικό ότι επειδή είναι ιστορίες με ήρωες και γεγονότα και όχι θεωρητικά δοκίμια, δεν μας δίνουν απαντήσεις για τη ζωή -για το τι είναι σωστό και τι λάθος- αλλά μας φέρνουν αντιμέτωπους με ζητήματα και μας αφήνουν να τα ερμηνεύσουμε μόνοι μας. Κι, έτσι, ο μύθος γίνεται ένα ατέρμονα γόνιμο έδαφος που κάθε ένας που το σκαλίζει, θα βγάλει και τα φυτά που φύτεψε. Εμείς λοιπόν, 20 νέοι ηθοποιοί κι ένας σκηνοθέτης φυτέψαμε τα υλικά της νεότητας, την επαναστατικότητα, τον ρομαντισμό, την αγάπη για τη ζωή, αλλά και την βαθιά απογοήτευση για την εξουσία που καθορίζει τις ζωές μας, και μπαίνουμε για λίγο στα παπούτσια της “Αντιγόνης”, του “Κρέοντα” κι όλων αυτών των “συμβόλων-χαρακτήρων”, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε κι εμείς τη θέση μας σε αυτή τη ζωή.

Γιώργος Κουτλής