Στην πρόβα – “Η Κατάρρευση” στο Rabbithole (video)

Λίγο πριν ξεκινήσει η πρόβα, βρεθήκαμε στα παρασκήνια του Θεάτρου Rabbithole, τη στιγμή που όλα βρίσκονταν σε κίνηση. Λόγια και σώματα που ψάχνουν ρυθμό, ιδέες που ακόμη σχηματίζονται. Εκεί πήραμε μια πρώτη ματιά από την πρόβα της «Κατάρρευσης», του έργου του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ που μεταφράζεται σε μια ιδιαίτερη σκηνική εμπειρία.

@monopoligr Το νέο #behindthecurtain μπαίνει στο Θέατρο Rabbithole γιατί η «Κατάρρευση» του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ ζωντανεύει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, πραγματοποιώντας μια σκοτεινή, βιωματική βουτιά στον αμερικανικό μύθο και στη διαρκή αγωνία της τέχνης να επιβιώσει 🎭🎨🖌️ #monopoligr #theatre #ellinikotiktok #θεατρο ♬ เสียงต้นฉบับ – John (Songs Station) – สุขภาพดีกับเภเบิร์ด

Στο Μεταξουργείο, στην οδό Γερμανικού 20, σπρώχνεις την πόρτα και τρυπώνεις στο Rabbithole. Από το 2011, ο Γιώργος Σίμωνας και η Τώνια Ράλλη ανέλαβαν τη διαχείρισή του, σε μια περίοδο που τα θέατρα γύρω τους έκλειναν το ένα μετά το άλλο. Εκείνοι, αντίθετα, το έκαναν στέκι, σημείο αναφοράς, «σπίτι». Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 2000, είχαν ήδη δημιουργήσει τη θεατρική ομάδα Νοσταλγία κι αυτό σε μια εποχή που οι ομάδες διαλύονταν. Από τότε μέχρι σήμερα, μετρούν «συνένοχα» πάνω από 30 παραστάσεις εκεί.

Αυτή την περίοδο, αυτό που τους ενώνει είναι το σύμπαν του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ και η «Κατάρρευση». Ένα αυτοβιογραφικό κείμενο ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της παγκόσμιας πεζογραφίας. Μία αποτίμηση ζωής που βουτά στον πυρήνα του αμερικανικού μύθου.

Ο Γιώργος Σίμωνας έπεσε πάνω στο έργο αυτό εντελώς τυχαία, σε ένα βιβλιοπωλείο. Βέβαια, τίποτα δεν είναι απολύτως τυχαίο. Τα τελευταία δέκα χρόνια δηλώνει γοητευμένος από τη λεγόμενη Americana, τον αμερικανικό μύθο, όπως αυτός διαμορφώθηκε μέσα από τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο και που πολλοί μεγάλοι συγγραφείς τον έχουν εξερευνήσει. Ο ίδιος ήξερε πως κάποια στιγμή θα συναντούσε τον Φιτζέραλντ. Και κάπως έτσι, τον περασμένο χειμώνα, έπεσε στα χέρια του αυτό το μικρό κείμενο, «Η Κατάρρευση», το οποίο ο Φιτζέραλντ ολοκλήρωσε το 1936, μόλις τέσσερα χρόνια πριν τον πρόωρο θάνατό του από ανακοπή.

Το κείμενο μοιάζει με κολλάζ σκέψεων. Παρατηρήσεις για τη ζωή, εικόνες, βιώματα, συμπεράσματα, αλλά και πολλή πικρία. Είναι ένα παράδοξο αυτοβιογραφικό διήγημα, ωμό και ειλικρινές, κάτι ανάμεσα σε χρονικογράφημα και λεύκωμα. Δεν ακολουθεί χρονολογική ή γραμμική σειρά· περισσότερο θυμίζει ένα εσωτερικό «οδοιπορικό», όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος ο Γιώργος Σίμωνας. Ένα κείμενο που έμοιαζε να ζητά επίμονα να ζωντανέψει σκηνικά και μάλιστα, για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Η ιστορία ακολουθεί τον Σκοτ, έναν μεσήλικα συγγραφέα που μετακομίζει στο Λος Άντζελες. Μακριά από τη γενέτειρά του και την επαρχιακή ζωή που απολάμβανε, απένταρος, μαζί με την ενήλικη κόρη του, ενώ η γυναίκα του νοσηλεύεται σε ψυχιατρείο στην Ελβετία, πάσχοντας από σχιζοφρένεια. Στο Χόλιγουντ θα επιχειρήσει ένα comeback. Θέλει να ξαναβρεί τη θέση του, να αποδείξει ότι δεν πέρασε η εποχή του, να κερδίσει χρήματα γράφοντας ένα σενάριο για έναν μεγάλο παραγωγό.

Όμως αυτή η επιλογή -η έκπτωση που νιώθει πως κάνει στον εαυτό του-σε συνδυασμό με την πίεση της ίδιας του της ζωής, τον οδηγεί αργά αλλά σταθερά στην κατάρρευση. Οι κακές σχέσεις με την κόρη του, η κατάσταση της γυναίκας του, ο ατζέντης και οι προσδοκίες του, σχηματίζουν έναν ασφυκτικό κλοιό και όλα δείχνουν πως δεν υπάρχει διέξοδος.

Από αυτό το σημείο το πιάνει η παράσταση. Με φόντο την εποχή της τζαζ και της ποτοαπαγόρευσης και μέσα από το βλέμμα του ίδιου του Φιτζέραλντ, η ιστορία ξετυλίγεται δείχνοντας δραματική στη βάση της, αλλά ακουμπά έντονα στο θρίλερ και το νουάρ. Μοιάζει με μια παράξενη περιπέτεια όπου συμβαίνουν τα πιο αλλόκοτα πράγματα. Και διαπερνάται από μαύρο χιούμορ. Αυτό είναι το κέλυφος, η ατμόσφαιρα του έργου.

Το πώς όλο αυτό θα στηθεί δραματουργικά, πώς δηλαδή θα δημιουργηθούν ζωντανοί χαρακτήρες χωρίς να ακολουθηθεί ένας νατουραλιστικός δρόμος, ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Γιώργο Σίμωνα. Μου το εξομολογείται στα παρασκήνια, λίγο πριν ξεκινήσει την πρόβα με την ομάδα του.

Στην παράσταση, πέρα από τον Σκοτ, συναντάμε πέντε ακόμη πρόσωπα: τον ατζέντη του, έναν στενό του φίλο, την κόρη του, μια κριτικό τέχνης και τη γραμματέα του. Η δραματουργία θυμίζει έντονα κινηματογραφικό σενάριο, κάτι που ο ίδιος ήθελε εξαρχής, για να δημιουργηθεί κάτι πραγματικά ζωντανό. Οι ήρωες είναι μυθικά πρόσωπα, σχεδόν ιδέες. Κι όμως, την ίδια στιγμή μοιάζουν καθημερινοί.

Οι φωτισμοί του Γιώργου Βλαχονικολού και η μουσική που έχει γραφτεί από την αρχή από την Τώνια Ράλλη χτίζουν έναν κόσμο όπου η φαντασία συμπληρώνει τα κενά της πραγματικότητας. Οι διάλογοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ζωντάνια της παράστασης, ενώ η αφήγηση περιορίζεται στο ελάχιστο.

Σκηνογραφικά, η επιλογή είναι εξίσου τολμηρή. Δεν θα χρησιμοποιείται όλη η πλατεία του Rabbithole, αφού μια κουρτίνα περιορίζει το κοινό στις δύο πρώτες σειρές, ενώ ακριβώς απέναντι, πάνω στη σκηνή, δημιουργείται μια επιπλέον σειρά καθισμάτων. Οι θεατές παρακολουθούν τη δράση αντικριστά, σαν μέσα σε έναν διάδρομο. Από τις 100 θέσεις, μένουν μόλις 50 από επιλογή. Για να φτάσει το έργο εκεί που πρέπει, χωρίς το άγχος της πληρότητας. Σαν ό,τι συμβαίνει να εκτυλίσσεται δίπλα σου. Σαν ένα αλλόκοτο όνειρο που το ζεις σε πραγματικό χρόνο.

Το αν και πώς μιλά αυτό το έργο στη σημερινή εποχή απασχόλησε τον Γιώργο Σίμωνα, όχι τόσο με όρους επικαιρότητας, όσο με όρους ψυχικής εγγύτητας. Απλώς να σε βρει. Γιατί, στην ουσία του, το έργο μιλά για τη θέση του καλλιτέχνη σήμερα. Για την αγωνία της τέχνης να επιβιώσει, για το αν τη χρειαζόμαστε και ποια τέχνη ακριβώς χρειαζόμαστε. Για το πώς στέκεται ο καλλιτέχνης απέναντι στη ζωή και στο σύστημα. Αυτό είναι το θέμα μέσα στο θέμα.

Κι εσύ παρακολουθείς και σκέφτεσαι πως όσο ζεις, προσπαθείς να πετύχεις κάτι χωρίς να έχεις την ύστερη γνώση του πώς. Συνειδητοποιώντας πως κάποιες φορές, σε νικά το ίδιο το σύστημα. Το πώς κατανέμεις τον χρόνο σου, το πώς γεμίζεις τη ζωή σου, είναι ερωτήματα που ο ίδιος ο Γιώργος θα ήθελε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας.

Η «Κατάρρευση» μπορεί να είναι σκοτεινή, αλλά δεν τελειώνει απαισιόδοξα. Ο Γιώργος Σίμωνας εύχεται ο καθένας να φύγει έχοντας βρει μια μικρή χαραμάδα φωτός, κόντρα στη μαυρίλα και την απαισιοδοξία της πραγματικής ζωής εκεί έξω και όταν πια τα φώτα της σκηνής θα έχουν σβήσει.