Από την εφηβεία στην εμμηνόπαυση: Συμβουλές γυναικολογικής υγείας

Η πορεία της γυναίκας μέσα από τα χρόνια της αναπαραγωγικής της ζωής μοιάζει με συναρπαστικό ταξίδι, γεμάτο στροφές, κορυφές αλλά και στάδια προσαρμογής. Από την πρώτη έμμηνο ρύση μέχρι την τελευταία περίοδο της εμμηνόπαυσης, το σώμα αλλά και η ψυχή καλούνται να διαχειριστούν ορμονικές αλλαγές, συναισθηματικές αναταράξεις και σωστικές συμβουλές υγείας. Ο κ. Ευάγγελος Γκικόντες Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος M.Sc.Hom δίνει ένα πρακτικό «οδηγό επιβίωσης» για κάθε γυναίκα.

Η πρώτη έμμηνος ρύση –η λεγόμενη «Εμμηναρχή»– έρχεται συνήθως μεταξύ 10 και 15 ετών. Για πολλά κορίτσια, αποτελεί μύχιο συναίσθημα χαράς, δέους ή ακόμη και αμηχανίας.

• Καλωσόρισμα: Μιλήστε ανοιχτά με τη μαμά, τη φίλη ή κάποιον ενήλικα που εμπιστεύεστε. Η ειλικρίνεια βοηθά να ξεπεραστεί το άγχος.
• Πρακτικά: Φορέστε σερβιέτα ή ταμπόν – δοκιμάστε και τα δύο για να δείτε τι σας βολεύει περισσότερο.
• Αυτοφροντίδα: Ο πόνος και οι κράμπες είναι σύνηθες φαινόμενο. Ζεστές κομπρέσες στην κοιλιά, ήπια αναλγητικά και ελαφρά άσκηση (π.χ. περπάτημα) ανακουφίζουν σημαντικά.

Κατανοώντας ότι η έμμηνος ρύση είναι φυσιολογική διαδικασία, χτίζετε θετική σχέση με το σώμα σας ήδη από τη «γραμμή εκκίνησης».

Καθώς μία νέα κοπέλα προχωρά στα εφηβικά χρόνια, οι ορμόνες φουντώνουν: ορμόνη της ανάπτυξης, οιστραδιόλη και προγεστερόνη χορεύουν σε ρυθμούς που συχνά προκαλούν ακμή, μεταβολές στη διάθεση, ακόμη και έντονη κόπωση.

• Υγιεινή διατροφή: Φρούτα, λαχανικά, ολικής άλεσης δημητριακά και αρκετό νερό βοηθούν τη ρύθμιση των ορμονών σας.
• Άσκηση: Η φυσική δραστηριότητα μειώνει το stress, βελτιώνει την κυκλοφορία και συμβάλλει σε σταθερό βάρος.
• Στήριξη: Συζητήστε με σχολικούς συμβούλους ή γυναικολόγους εάν η ακμή ή η έντονη συμπτωματολογία επηρεάζουν την καθημερινότητά σας.

Τα εφηβικά χρόνια είναι η περίοδος «κλειδί» για να θέσετε γερά θεμέλια φυσικής και ψυχικής υγείας.

Στα 20 και 30, η εμβληματική περίοδος της «προγραμματισμένης» ζωής: σπουδές, καριέρα, ίσως σχέσεις και οικογένεια. Η εμμηνορρυσία γίνεται πιο σταθερή, αλλά νέες προκλήσεις μπαίνουν στο τραπέζι:

• Προληπτικοί έλεγχοι: Ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος, Papanicolaou test (Τεστ Παπ), και εξέταση μαστού μετά τα 25.
• Σχεδιασμός οικογένειας: Αν σκέφτεστε παιδί, καλό είναι να ελέγξετε επίπεδα σιδήρου, βιταμίνης D και φολικού οξέος. Ο γυναικολόγος μπορεί να σας προτείνει και εμβολιασμούς (π.χ. HPV).
• Σεξουαλική υγεία: Χρήση προφυλακτικού για προστασία από ΣΜΝ, αλλά και συζήτηση με τον σύντροφο για αντίληψη και σεβασμό.

Σε αυτή τη δεκαετία, παίρνετε αποφάσεις που θα καθορίσουν όχι μόνο την αναπαραγωγική σας πορεία αλλά και τη συνολική ευεξία σας.

Ακόμη κι αν σε αυτή την ηλικία η γονιμότητα παραμένει σε καλό επίπεδο, μετά τα 35 παρατηρείται βαθμιαία μείωση ποσοστών σύλληψης και αύξηση πιθανότητας χρωμοσωμικών ανωμαλιών.

• Τακτικές εξετάσεις: Έλεγχος ωοθηκικού αποθέματος (AMH, FSH).
• Προληπτική διατροφή & άσκηση: Πρωτεΐνη, ω–3 λιπαρά, αντιοξειδωτικά από μούρα και ξηρούς καρπούς, σε συνδυασμό με γιόγκα ή πιλάτες για μειωμένο στρες.
• Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Εάν αντιμετωπίζετε δυσκολία, το IVF ή η ενδομήτρια γονιμοποίηση (IUI) είναι επιλογές που αξίζει να συζητήσετε.

Μη διστάσετε να συμβουλευτείτε ειδικό εάν αισθάνεστε πίεση χρόνου — η έγκαιρη πληροφόρηση και στήριξη είναι το «κλειδί».

Η εμμηνόπαυση, ο οριστικός τερματισμός των κύκλων, έρχεται συνήθως γύρω στα 50 έτη. Η περι-εμμηνοπαυσιακή περίοδος (πριν από την τελική ρύση) μπορεί να διαρκέσει 3–5 χρόνια, με συμπτώματα όπως εξάψεις, αϋπνία, εναλλαγές διάθεσης και ξηρότητα κόλπου.

• Ορμονική υποκατάσταση (HRT): Βοηθά στη μείωση των εξάψεων και στην προστασία των οστών, υπό ιατρική παρακολούθηση.
• Φυτικά ή συμπληρώματα και Ομοιοπαθητική: Φυτοοιστρογόνα και άλλες φυτικές μέθοδοι υποβοήθησης (π.χ. σόγια), ασβέστιο, μαγνήσιο και D3 για οστική υγεία.
• Ψυχοκοινωνική στήριξη: Ομάδες γυναικών ή ψυχοθεραπεία μπορούν να διευκολύνουν την προσαρμογή στην καινούργια φάση της ζωής.

Η εμμηνόπαυση δεν είναι «τέλος», αλλά νέα αρχή: Απαλλαγή από μηνιαίες μεταβολές, ελευθερία στη σεξουαλικότητα και νέα στάδια προσωπικής ανάπτυξης.

«Το ταξίδι από την πρώτη έμμηνο ρύση μέχρι την εμμηνόπαυση είναι γεμάτο προκλήσεις και ευκαιρίες. Με ενημέρωση, πρόληψη και έγκαιρη ιατρική υποστήριξη, κάθε γυναίκα μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά την κάθε φάση, απολαμβάνοντας υγεία και αυτοπεποίθηση. Μην ξεχνάτε: το σώμα σας είναι σύμμαχος, και όσο καλύτερα το φροντίζετε, τόσο πιο αρμονικά θα εξελιχθεί το προσωπικό σας ταξίδι» καταλήγει ο κ. Γκικόντες.