Κοινωνική Σαπίλα: Το Guitarte Ensemble ντύνει μουσικά τη βωβή ταινία του Στέλιου Τατασόπουλου

Την Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου, στις 20:30, στο Σινέ Παράδεισος, στον Κορυδαλλό, το Guitarte Ensemble ντύνει μουσικά την εμβληματική βωβή ταινία
του Στέλιου Τατασόπουλου, «Κοινωνική Σαπίλα», σε μια οργανική μετα-όπερα, ένα μουσικό σχόλιο πάνω στο κοινωνικό και πολιτικό υπόβαθρο της ταινίας.

Το Guitarte Ensemble δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, το φημισμένο κιθαριστικό σύνολο που ίδρυσε και διευθύνει ο Νίκος Χατζηελευθερίου με συνεργάτες το Χρήστο Φάκλαρη και τη Μαρία Παπαμιχαήλ έχει ταράξει τα νερά της κλασικής κιθάρας στην Ελλάδα, με καινοτόμες προσεγγίσεις που διασχίζουν τα όρια της μουσικής και συνομιλούν με το θέατρο σκιών, την ποίηση, τον σύγχρονο χορό, το video art, ακόμα και τη μουσική για παιδιά.

Κάθε εμφάνισή του είναι μια ανοιχτή πρόσκληση σε πειραματισμό, σε νέες φόρμες αφήγησης και δημιουργικής έκφρασης.
Αυτή τη φορά, το Guitarte Ensemble ανταποκρίνεται στην πρόσκληση του Δήμου Κορυδαλλού και της τοπικής Κινηματογραφικής Λέσχης (Σινέ Παράδεισος – Δημοτικός Κινηματογράφος Κορυδαλλού) και παρουσιάζει μια συναυλία-παράσταση που συνοδεύει ζωντανά την προβολή της βωβής ταινίας του μεσοπολέμου «Κοινωνική Σαπίλα» (1932) του Στέλιου Τατασόπουλου, σε συνεργασία με την Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Η ταινία αποκαταστάθηκε και παραχωρήθηκε από την Ταινιοθήκη της Ελλάδας.

Σε μια εποχή που η σχέση ήχου και εικόνας είναι αυτονόητη, το Guitarte Ensemble ξαναπιάνει το νήμα από την αρχή. Επαναφέρει τη μουσική στη ρίζα του σινεμά – εκεί όπου κάθε ήχος δεν συνοδεύει απλώς, αλλά ερμηνεύει, φωτίζει και ανατρέπει το νόημα της εικόνας.
Μέσα από ένα πρωτότυπο ηχητικό «παζλ», οι μουσικοί του Guitarte Ensemble συνθέτουν ένα μουσικό ρεύμα που διατρέχει την ταινία σε πραγματικό χρόνο: διασκευές έργων των Bach, Handel, Schoenberg και Britten συνομιλούν με λαϊκά και παραδοσιακά μοτίβα, φλερτάρουν με αυτοσχεδιασμούς και κινηματογραφικά «κλισέ», για να δημιουργήσουν μια οργανική μετα-όπερα, ένα τολμηρό μουσικό σχόλιο πάνω στο κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο της ταινίας.
Στη σύμπραξη αυτή συμμετέχει ο συνθέτης και κιθαριστής Αντώνης Νταχλί, ο οποίος υπογράφει δύο πρωτότυπες συνθέσεις, ειδικά γραμμένες για το πρότζεκτ, καθώς και τον σχεδιασμό συνοδευτικού ψηφιακού ήχου.

Μετά τη θρυλική «Εκδρομή» του Νίκου Μαμαγκάκη για την ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου (1966), η κιθάρα επανέρχεται στο κινηματογραφικό ρεπερτόριο. Αυτή τη φορά όχι μεμονωμένη, αλλά ως πολυφωνικό σώμα ντύνοντας μουσικά μια βωβή ελληνική ταινία του μεσοπολέμου, την «Κοινωνική Σαπίλα» του Στέλιου Τατασόπουλου.

Οι έξι κιθαριστές του Guitarte –Νίκος Χατζηελευθερίου, Χρήστος Φάκλαρης, Μαρία Παπαμιχαήλ, Αλέξανδρος Καζάζης, Νίκος Μακρής και ο συνεργαζόμενος Αντώνης Νταχλί – φέρνουν στη σκηνή όχι μόνο την τεχνική αρτιότητα, αλλά και τη βαθιά συνθετική εμπειρία που απαιτεί ένα τέτοιο εγχείρημα.
Η μουσική πρόταση δεν επιχειρεί να εικονογραφήσει απλώς την ταινία, αλλά να τη μεταγράψει σε έναν άλλο αισθητικό και συναισθηματικό κώδικα. Πρόκειται για έναν ζωντανό σχολιασμό, που υπογραμμίζει αλλά και ανατρέπει, που ακολουθεί αλλά και ξαφνιάζει.

Η «Κοινωνική Σαπίλα» (1932) του Τατασόπουλου θεωρούνταν χαμένη έως τα μέσα της δεκαετίας του ’80, οπότε και αποκαταστάθηκε από την Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Θεωρείται η πρώτη ελληνική ταινία κοινωνικού ρεαλισμού, μια ωμή καταγραφή της φτώχειας, της ανεργίας, της εκμετάλλευσης και του ταξικού αγώνα στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ένας φτωχός φοιτητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Ντίνος Βρισθένης (Στέλιος Τατασόπουλος), έχει εγκαταλείψει τις σπουδές του λόγω οικονομικών δυσκολιών και βρίσκεται σε αναζήτηση εργασίας. Καταφέρνει να προσληφθεί ως ηθοποιός σε ένα θίασο, όπου γνωρίζει και ερωτεύεται την πρωταγωνίστρια Νίκη (Δανάη Γρίζου). Όταν αυτή ενδίδει σε ένα βιομήχανο που της υπόσχεται λαμπρό μέλλον, ο Ντίνος, απογοητευμένος, εγκαταλείπει το θέατρο. Η φτώχεια θα τον οδηγήσει στις γραμμές του προλεταριάτου και θα γίνει καπνεργάτης προκειμένου να κερδίσει τα απαραίτητα προς το ζην. Εκεί, έρχεται αντιμέτωπος με την εκμετάλλευση των εργατών, συμβάλλει στην ίδρυση του συνδικάτου και ηγείται του αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, αδιαφορώντας για τις ανηλεείς διώξεις της αστυνομίας. Φυλακίζεται και όταν βγαίνει απαρνείται το παρελθόν του και αποφασίζει να πολεμήσει την κοινωνική σαπίλα.