MENU
Κερδίστε Προσκλήσεις
ΔΕΥΤΕΡΑ
17
ΙΟΥΝΙΟΥ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ
ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑΣ
ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΣΥΝΑΥΛΙΑ X
Athens Rocks 2024: Οι Queens of the Stone Age στην Αθήνα
Από 27/07/2024 έως 27/07/2024
Charles Lloyd: Ο θρύλος της τζαζ για μία μοναδική συναυλία στο Ηρώδειο
Από 18/07/2024 έως 18/07/2024
Ejekt 2024: Οι Bring Me to the Horizon για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Από 24/07/2024 έως 24/07/2024
Ejekt Festival: Η Peggy Gou έρχεται στην Αθήνα
Από 12/07/2024 έως 12/07/2024
H Φωτεινή Βελεσιώτου τραγουδά Σωτηρία Μπέλλου στο City Garden
Από 18/06/2024 έως 18/06/2024
Hans Zimmer VS John Williams: Τα διασημότερα soundtracks όλων των εποχών σε μια συναυλία στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 09/07/2024 έως 10/07/2024
Jacob Collier: Ο "πολύχρωμος Mozart της Gen Z" για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Από 13/07/2024 έως 13/07/2024
José Carreras & Plácido Domingo στο Καλλιμάρμαρο
Από 10/07/2024 έως 10/07/2024
Kasabian: Ξανά στην Ελλάδα για το Lalibela Festival
Από 02/07/2024 έως 02/07/2024
Kovacs: Στην Ελλάδα για δύο live σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Από 14/12/2024 έως 15/12/2024
Lenny Kravitz: Επιστρέφει στην Ελλάδα ως headliner του AthensRocks
Από 02/08/2024 έως 02/08/2024
Maruja: Το jazz punk συγκρότημα από το Μάντσεστερ έρχεται στo Gazarte
Από 13/12/2024 έως 13/12/2024
Nightstalker και Naxatras στην Τεχνόπολη
Από 15/09/2024 έως 15/09/2024
O Ara Malikian στo Φεστιβάλ της Μονής Λαζαριστών
Από 26/06/2024 έως 26/06/2024
O Asaf Avidan στο Θέατρο Λυκαβηττού
Από 12/07/2024 έως 12/07/2024
O Eric Prydz και ο Kolsch headliners του Primer Music Festival 2024
Από 07/09/2024 έως 07/09/2024
Opeth και Leprous έρχονται για το απόλυτο progressive live στο θέατρο Λυκαβηττού
Από 03/07/2024 έως 03/07/2024
Oι Il Divo για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Από 11/09/2024 έως 17/09/2024
Piaf! The Show: Η παράσταση για τη θρυλική Edith Piaf στο Θέατρο Λυκαβηττού
Από 14/09/2024 έως 14/09/2024
Primer Music Festival: Ο Martin Garrix ξανά στην Αθήνα
Από 08/09/2024 έως 08/09/2024
Release 2024: Bruce Dickinson και Judas Priest έρχονται για ένα live στην Πλατεία Νερού
Από 21/07/2024 έως 21/07/2024
Release Athens 2024: Oι Behemoth και οι Testament στην Πλατεία Νερού
Από 28/07/2024 έως 28/07/2024
Release Athens 2024: Βασίλης Παπακωνσταντίνου στην Πλατεία Νερού
Από 29/06/2024 έως 29/06/2024
Release Athens 2024: Οι Duran Duran στην Αθήνα
Από 18/07/2024 έως 18/07/2024
Release Athens 2024: Οι Thievery Corporation και Black Pumas στην Πλατεία Νερού
Από 09/07/2024 έως 09/07/2024
Release Athens Festival: Οι Cannons στην Τεχνόπολη
Από 06/07/2024 έως 06/07/2024
Release Athens: Οι Pulp στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2024
Από 20/06/2024 έως 20/06/2024
Rockwave Nights: O Γιάννης Αγγελάκας και οι 100°C στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 26/06/2024 έως 26/06/2024
Rockwave Nights: Pan Pan x Years of Youth στο Θέατρο Λυκαβηττού
Από 04/07/2024 έως 04/07/2024
Rockwave Nights: Η Imany φέρνει το Voodoo Cello στον Λυκαβηττό
Από 16/07/2024 έως 16/07/2024
Rockwave Nights: Ο Mika επιστρέφει στην Αθήνα - Το 2024 στο Θέατρο Λυκαβηττού
Από 02/07/2024 έως 02/07/2024
Rockwave Nights: Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης στον Λυκαβηττό
Από 01/07/2024 έως 01/07/2024
Rockwave Nights: Οι Machine Head στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 04/07/2024 έως 04/07/2024
Rockwave Nights: Οι Placebo επιστρέφουν στον Λυκαβηττό
Από 01/08/2024 έως 01/08/2024
Rockwave Nights: Οι Raining Pleasure γιορτάζουν την επανένωσή τους στον Λυκαβηττό
Από 28/06/2024 έως 28/06/2024
Rockwave Nights: Οι Rotting Christ γιορτάζουν 35 χρόνια στον Λυκαβηττό
Από 29/06/2024 έως 29/06/2024
Rockwave Nights: Οι Χατ Τρικ στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 30/06/2024 έως 30/06/2024
Sani Festival 2024 Η Emeli Sandé για πρώτη φορά στο Λόφο Σάνης
Από 03/08/2024 έως 03/08/2024
Tο Queen Symphonic έρχεται το καλοκαίρι στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 21/06/2024 έως 21/06/2024
dEUS: Η καλοκαιρινή τους συναυλία μεταφέρεται σε νέο χώρο και ημερομηνία
Από 01/11/2024 έως 01/11/2024
Ένας αιώνας Μίμης Πλέσσας: Μεγάλο αφιέρωμα - συναυλία στο Ηρώδειο
Από 17/06/2024 έως 17/06/2024
Αντικριστά: Ο Γιώργος Θεοφάνους στο Θέατρο Παλλάς μαζί με μεγάλα ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου
Από 12/05/2024 έως 01/07/2024
Από τη Σαχάρα στον Λυκαβηττό: Οι Tinariwen έρχονται στην Αθήνα
Από 19/09/2024 έως 19/09/2024
Ζωή, Rock n’ Roll ως το τέλος: Η γιορτή για τον Παύλο Σιδηρόπουλο και τα Μωρά στη Φωτιά στο Θέατρο Βράχων
Από 28/09/2024 έως 28/09/2024
Η Loreena McKennitt γιορτάζει 30 χρόνια "The Mask and Mirror" στο Ηρώδειο
Από 26/06/2024 έως 26/06/2024
Η Victoria de Angelis των Maneskin για πρώτη φορά solo στην Αθήνα
Από 19/10/2024 έως 19/10/2024
Η Ευανθία Ρεμπούτσικα με το «Carousel» της στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 05/07/2024 έως 05/07/2024
Η Μαρίνα Σπανού στην Τεχνόπολη
Από 12/09/2024 έως 12/09/2024
Η Πέγκυ Ζήνα στο Θέατρο Άλσος
Από 18/06/2024 έως 18/06/2024
Η Τάνια Τσανακλίδου γιορτάζει "50 καλοκαίρια και χειμώνες" στο Ηρώδειο
Από 14/07/2024 έως 14/07/2024
Η Ταράτσα του Φοίβου επιστρέφει στο Άλσος
Από 29/05/2024 έως 30/10/2024
Η περίφημη Philharmonia Orchestra του Λονδίνου στο Ηρώδειο για το Φεστιβάλ Αθηνών
Από 18/06/2024 έως 19/06/2024
Κάτι Καίγεται: Η Νατάσσα Μποφίλιου στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 17/09/2024 έως 17/09/2024
Μαρίνα Σάττι: Το καλοκαίρι σε Τεχνόπολη και Μονή Λαζαριστών
Από 17/06/2024 έως 02/07/2024
Ο Ara Malikian στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 25/06/2024 έως 25/06/2024
Ο Bloody Hawk ανακοίνωσε την επιστροφή του στο Στάδιο Πανιωνίου το 2024
Από 29/06/2024 έως 29/06/2024
Ο Immortal Technique στο Arch Club
Από 21/06/2024 έως 21/06/2024
Ο Jack Savoretti επιστρέφει για δύο συναυλίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Από 20/09/2024 έως 21/09/2024
Ο James Arthur για πρώτη φορά στην Ελλάδα για μία μαγική βραδιά στο Λυκαβηττό
Από 03/09/2024 έως 03/09/2024
Ο Sting επιστρέφει το καλοκαίρι στο Ηρώδειο
Από 05/07/2024 έως 06/07/2024
Ο Γάλλος Slimane που συγκλόνισε την Eurovision έρχεται στην Αθήνα
Από 15/02/2025 έως 15/02/2025
Ο Γιάννης Χαρούλης στο Κατράκειο Θέατρο Νίκαιας - Αλλαγή ημερομηνίας
Από 29/06/2024 έως 29/06/2024
Ο Γιώργος Περρής στον Κήπο του Μεγάρου
Από 09/07/2024 έως 09/07/2024
Ο Εισβολέας γιορτάζει 25 χρόνια μουσικής στο Θέατρο Λυκαβηττού
Από 19/06/2024 έως 19/06/2024
Ο Κωστής Μαραβέγιας στον Κήπο του Μεγάρου
Από 28/06/2024 έως 29/06/2024
Ο Νέγρος του Μοριά φέρνει το "τραμπέτικο" στην Τεχνόπολη
Από 25/06/2024 έως 25/06/2024
Ο Πάνος Μουζουράκης στον Κήπο του Μεγάρου
Από 20/06/2024 έως 20/06/2024
Ο Σπύρος Γραμμένος φέρνει τον «Γραμμεντίνο» στην Τεχνόπολη - Το χιουμοριστικό βίντεο με τον Μιχάλη Σαράντη
Από 02/07/2024 έως 02/07/2024
Ο Σωκράτης Μάλαμας σε καλοκαιρινή περιοδεία - Στάση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Από 17/06/2024 έως 02/07/2024
Ο Χρήστος Νικολόπουλος γιορτάζει 60 χρόνια πορείας με μία μεγάλη περιοδεία
Από 13/09/2024 έως 13/09/2024
Οι Amenra επιστρέφουν στην Αθήνα για ένα live στο Floyd
Από 05/10/2024 έως 05/10/2024
Οι Amyl & The Sniffers έρχονται το φθινόπωρο στο Floyd
Από 29/11/2024 έως 29/11/2024
Οι Buena Vista All Stars στο Ξέφωτο του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος
Από 29/06/2024 έως 29/06/2024
Οι Cigarettes After Sex στο ΟΑΚΑ
Από 25/10/2024 έως 25/10/2024
Οι Fever Ray στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού
Από 14/07/2024 έως 14/07/2024
Οι Ghostly Kisses για πρώτη φορά στην Αθήνα
Από 04/10/2024 έως 04/10/2024
Οι Godspeed You! Black Emperor στο Floyd
Από 18/10/2024 έως 18/10/2024
Οι Korn είναι οι headliners του Ejekt Festival 2024
Από 22/07/2024 έως 22/07/2024
Οι Maneskin στο Ejekt Festival 2024
Από 23/07/2024 έως 23/07/2024
Οι Massive Attack στο Release Athens 2024
Από 17/07/2024 έως 17/07/2024
Οι Polkar γιορτάζουν τα 10 τους χρόνια στην Τεχνόπολη
Από 19/06/2024 έως 19/06/2024
Οι Royksopp στην Αθήνα για την πρώτη ημέρα του Primer Music Festival 2024
Από 07/09/2024 έως 07/09/2024
Οι Smashing Pumpkins το καλοκαίρι του 2024 στην Αθήνα
Από 16/07/2024 έως 16/07/2024
Οι The Mystery Lights στο Gagarin 205
Από 28/09/2024 έως 28/09/2024
Οι Tindersticks επιστρέφουν στην Αθήνα για μια φθινοπωρινή συναυλία στο City Theater
Από 02/11/2024 έως 02/11/2024
Οι Γκιντίκι γιορτάζουν 10 χρόνια μουσικής με ένα γλέντι στην Τεχνόπολη
Από 09/07/2024 έως 09/07/2024
Οι Πυξ Λαξ σε καλοκαιρινή περιοδεία - Τέσσερις στάσεις στην Αθήνα
Από 25/05/2024 έως 24/07/2024
Οι Σκιαδαρέσες στην Τεχνόπολη
Από 11/07/2024 έως 11/07/2024
Οι Χατζηφραγκέτα στο Θέατρο Βράχων
Από 14/09/2024 έως 14/09/2024
Σταύρος Ξαρχάκος: Μια βραδιά αφιέρωμα στο Θέατρο Άλσος
Από 25/06/2024 έως 25/06/2024
Το Φεστιβάλ Αθηνών τιμά την Ημέρα Μουσικής με μία δωρεάν συναυλία του Ελισέι Μισίν
Από 21/06/2024 έως 21/06/2024
Φεστιβάλ Παπάγου: Δήμητρα Γαλάνη και Παυλίνα Βουλγαράκη στο Κηποθέατρο Παπάγου
Από 20/06/2024 έως 20/06/2024
Κλασική μουσική

Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών παρουσιάζει “Ουγγρικές Συν-Κινήσεις” στο Μέγαρο

100 Χρόνια από τη γέννηση του Γκιέργκι Λίγκετι, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών παρουσιάζει συνθέσεις εμπνευσμένες από την ουγγρική λαϊκή ψυχή.

Monopoli Team

Τσιγγάνικοι ρυθμοί που ξεσηκώνουν. Βιολιά έτοιμα να πάρουν και να βάλουν φωτιά. Στο μυαλό των περισσοτέρων, αυτά ήταν τα βασικά χαρακτηριστικά της ουγγρικής μουσικής παράδοσης. Μέχρι που ο Ζόλταν Κόνταϊ και ο Μπέλα Μπάρτοκ αποφάσισαν να καταγράψουν την παραδοσιακή μουσική της πατρίδας τους ταξιδεύοντας μέχρι τα πιο απομακρυσμένα χωριά. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, στις 24 Νοεμβρίου, παρουσιάζει συνθέσεις εμπνευσμένες από την ουγγρική λαϊκή ψυχή.

Η βραδιά ανοίγει με το ατμοσφαιρικό Lontano του Γκιέργκι Λίγκετι, ενός από τους σπουδαιότερους συνθέτες της αβανγκάρντ στον τέλος του 20ου αιώνα. Στη συνέχεια, ο Εξάρχων της Συμφωνικής Ορχήστρας του Λονδίνου και δραστήριος σολίστ Ρομάν Σίμοβιτς ερμηνεύει το Δεύτερο Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Μπέλα Μπάρτοκ. Δημιουργία, που ολοκληρώθηκε υπό την βαριά άνοδο του φασισμού.

Ακόμη, ο διάσημος Βρετανός αρχιμουσικός Στέφαν Άσμπερι, ηγείται της συμφωνικής σουίτας Χάρι Γιάνος από την ομώνυμη κωμική όπερα του Ζόλταν Κόνταϋ. Χιουμοριστική γραφή, λυρισμός και θέματα λαϊκών τραγουδιών διατρέχουν αυτό το απολαυστικό έργο, κάθε μέρος του οποίου αποτελεί και μια περιπέτεια του «παραμυθά» ήρωά του. Η βραδιά κλείνει θριαμβευτικά με δύο από τους Ουγγρικούς Χορούς του Γιοχάνες Μπραμς. Η απόπειρα του συνθέτη να «μεταγράψει» την ουγγρική ιδιοσυγκρασία σε συμφωνικούς ήχους έμελλε να γίνει από τα γνωστότερα και πιο αγαπητά έργα του.

Το πρόγραμμα με μια ματιά

Γκιέργκι Λιγκέτι (1923-2006)
Lontano (1967) για μεγάλη ορχήστρα

Μπέλα Μπαρτοκ (1881–1945)
Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ.2

Ζολταν Κονταϋ (1882 – 1967)
Χάρι Γιάνος, Σουίτα

Γιοχάνες Μπραμς (1833–1897)
Δύο Ουγγρικοί χοροί

Σολιστ
Ρομάν Σίμοβιτς, βιολί

Μουσική διευθυνση
Στέφαν Άσμπερυ

Ώρα: 19:30
Δωρεάν εισαγωγική ομιλία για τους κατόχους εισιτηρίων

Το σχόλιο του σολίστ

“Το Δεύτερο Κοντσέρτο για βιολί του Μπάρτοκ είναι ένα από τα πιο απαιτητικά έργα που έχω ερμηνεύσει. Από τη μία, εμπεριέχει υπέροχες μελωδίες και από την άλλη, περιγράφει μουσικά την αγριότητα λίγο πριν την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου”.

Το σχόλιο του μαέστρου

“Το πρόγραμμα της συναυλίας περιλαμβάνει έργα τριών εκ των μεγαλύτερων συνθετών του 20ού αιώνα, του Μπάρτοκ, του Κόνταϋ και του Λίγκετι. Οι συγκεκριμένοι τυχαίνει, επίσης, να είναι σπουδαίοι Ούγγροι συνθέτες που χρησιμοποίησαν τα λαϊκά ιδιώματα και τη μουσική της πατρίδας τους για να δημιουργήσουν μουσική εντελώς μοναδική που αφενός ξεπερνά τα εθνικά σύνορα και αφετέρου τιμά όσα τους ενέπνευσαν. Τα έργα συνδέονται, επίσης, με την πολιτική ζωή της χώρας. Το κονσέρτο για βιολί του Μπάρτοκ να γράφτηκε σε μια περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας για τον ίδιο αλλά και για την Ευρώπη, λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Χάρι Γιάνος του Κόνταϋ είναι μια εξαιρετικά χιουμοριστική και συγκινητική αφήγηση που περιγράφει τα ζωηρά (και κυρίως αναληθή) κατορθώματα ενός βετεράνου του στρατού κατά τη διάρκεια των διαφόρων συγκρούσεων του 19ου αιώνα. Ο Λιγκέτι επηρεάστηκε έντονα από το μεταπολεμικό κομμουνιστικό καθεστώς της χώρας του και την καταπιεστική κουλτούρα του και η μουσική του έχει ως αποτέλεσμα μια εσωτερική ένταση. Όπως και οι άλλοι συνθέτες, ο Μπραμς εμπνεύστηκε από θέματα και ρυθμούς της παλιάς Ουγγαρίας και ενορχήστρωσε πολλούς χορούς με το δικό του στυλ. Ανυπομονώ πολύ να διευθύνω αυτό το πρόγραμμα”.

Για την ιστορία…

Γκιέργκι Λιγκέτι (1923 – 2006)
Lontano (1967) για μεγάλη ορχήστρα

Η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης του ουγγρικού λαού από τα σοβιετικά στρατεύματα το Νοέμβριο του 1956 ανάγκασε τον Λίγκετι να εγκαταλείψει οριστικά τη χώρα του αναζητώντας καταφύγιο στη Δύση. Πολύ σύντομα ο συνθέτης, που μέχρι τότε είχε γράψει τα πρώτα του έργα σε ένα ιδίωμα εν πολλοίς επηρεασμένο από τον συμπατριώτη του Μπέλα Μπάρτοκ, είχε την ευκαιρία να έρθει σε άμεση επαφή με τις ραγδαίες εξελίξεις της μουσικής πρωτοπορίας και να διαμορφώσει έναν εντελώς προσωπικό τρόπο έκφρασης. Έτσι, από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 και στη δεκαετία του ’60 ο Λίγκετι συνέθεσε μία σειρά πρωτοποριακών έργων, τα οποία έμελλε να τον καταστήσουν άμεσα ως έναν από τους σπουδαιότερους συνθέτες του δευτέρου μισού του 20ου αιώνα με τεράστια απήχηση και επίδραση στα μουσικά δρώμενα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ανάμεσα στα έργα αυτής της περιόδου ξεχωρίζει το συμφωνικό Lontano (που θα μπορούσε να αποδοθεί ως «μακρινό»). Γραμμένο το 1967, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 22 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς στο πλαίσιο του Φεστιβάλ του Ντοναουέσινγκεν από την Ορχήστρα της Νοτιοδυτικής Ραδιοφωνίας του Μπάντεν-Μπάντεν υπό τη διεύθυνση του Ερνέστ Μπουρ. Η δόμηση του έργου βασίζεται στην αρχή της λεγόμενης «μικροπολυφωνίας», ένα πυκνό δίκτυο πολλών, ανεξάρτητων φωνών που η μία μιμείται την άλλη και κινούνται παράλληλα δημιουργώντας μία ιδιαίτερη αίσθηση πολλών, ανεπαίσθητων και παρασκηνιακών ηχητικών κινήσεων, μέσα σε ένα ηχητικό τοπίο που σε ευρεία θεώρηση φαντάζει στατικό. Έτσι, στο Lontano, κάθε μουσικός της ορχήστρας παίζει κάτι διαφορετικό. Οι διαφορετικές είσοδοι δημιουργούν λεπτές διαφοροποιήσεις στο ηχόχρωμα. Επιπλέον, οι μεταβολές των δυναμικών είναι τόσο λεπτές και σταδιακές που μετά βίας γίνονται αντιληπτές. Στην αρχή η μουσική δείχνει να μην έχει κανένα στοιχείο μελωδικότητας παρά να συνιστά έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο ηχητικό όγκο με αμέτρητες διαφοροποιήσεις των συνηχήσεων που προκύπτουν. Η ίδια η αρμονία καθίσταται πλέον αντιληπτή όχι ως συγχορδία αλλά ως ένα φάσμα που διαρκώς μεταμορφώνεται, γίνεται ηχόχρωμα ή κινείται στα όρια της σιωπής. Η αργά εξελισσόμενη αυτή διαδικασία διακόπτεται μόνο δύο φορές από εκκωφαντικές σιωπές. Σε τελική ανάλυση, το έργο συνιστά μία ευφάνταστη σπουδή πάνω στις αμέτρητες αποχρώσεις του συμφωνικού ήχου, θυμίζοντας τα παιχνίδια του φωτός, καθώς αυτό περνά μέσα από ένα υαλογράφημα σε μία εκκλησία της Δύσης.

Μπέλα Μπάρτοκ (1881 – 1945)
Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ.2
Allegro non troppo
Andante tranquillo
Allegro molto

Προϊόν του νεανικού έρωτα του Μπάρτοκ για τη βιολονίστα Στέφι Γκέγιερ ήταν ένα κοντσέρτο για βιολί, γραμμένο για εκείνη κατά τα έτη 1907-1908. Το χειρόγραφο, που της εμπιστεύθηκε ο συνθέτης, ανακαλύφθηκε μετά τον θάνατό της (1956) και έντεκα χρόνια μετά τον θάνατο του Μπάρτοκ, με συνέπεια το μόνο γνωστό ως τότε κοντσέρτο του για βιολί να λάβει τον αριθμό 2. Ο σημαντικός Ούγγρος βιολονίστας Ζόλταν Σέκελυ πρότεινε το 1936 στον Μπάρτοκ να συνθέσει για εκείνον ένα κοντσέρτο για βιολί. Πράγματι, ο δεύτερος στις αρχές του 1937, ξεκίνησε να σχεδιάζει ένα έργο για βιολί και ορχήστρα υπό τη μορφή παραλλαγών, αν και ο Σέκελυ επέμεινε στο αίτημα για ένα πλήρες κοντσέρτο με τρία μέρη. Ο Μπάρτοκ τελικά συμφώνησε και ολοκλήρωσε το Κοντσέρτο στα τέλη του 1938. Η πρεμιέρα του δόθηκε στις 23 Μαρτίου 1939 στο Άμστερνταμ με σολίστα τον Σέκελυ και την Ορχήστρα Concertgebouw υπό τη διεύθυνση του Βίλεμ Μένγκελμπεργκ.

Φαίνεται πως στη σκέψη του συνθέτη, η φόρμα των παραλλαγών ήταν ισχυρή, αφού αυτές, άλλοτε φανερά και άλλοτε σε ένα δεύτερο επίπεδο, πρυτανεύουν σε όλο το Κοντσέρτο. Το πρώτο θέμα του πρώτου μέρους είναι υφολογικά εμπνευσμένο από τον ουγγρικό χορό verbunkos, που αποτέλεσε το πλέον διάσημο και διαδεδομένο είδος οργανικής παραδοσιακής μουσικής της Ουγγαρίας κατά τον 19ο αιώνα. Οι απαρχές των verbunkos ανάγονται στο 18ο αιώνα, όταν χρησιμοποιήθηκαν από εγχώριους στρατιωτικούς παράγοντες, ως ένας ιδιάζων (αλλά όπως φαίνεται αποτελεσματικός) τρόπος προσέλκυσης νέων ανδρών για τη στρατολόγησή τους. Το δεύτερο θέμα του πρώτου μέρους αποτελεί μία πολύ προσωπική και εντελώς επιλεκτική αφομοίωση της δωδεκαφθογγικής τεχνικής του Σαίνμπεργκ, αν και οι τονικές ρίζες του θέματος αποδεικνύονται ισχυρές. Το δεύτερο μέρος αποτελεί μία σειρά έξη παραλλαγών πάνω σε μία εκφραστικότατη μελωδία, που παρουσιάζεται άμεσα από το σόλο βιολί. Η κυρίαρχη ατμόσφαιρα είναι χαρακτηριστική της λεγόμενης «νυχτερινής μουσικής» του Μπάρτοκ. Ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε από τον ίδιο τον δημιουργό για να αποδώσει τη μουσική του εκείνη, που αποσκοπεί στο να αποτυπώσει τους ήχους αλλά και τη γενικότερη αίσθηση της νύχτας στη φύση. Κατά πολύ πρωτότυπο τρόπο, όλο το φινάλε θα μπορούσε να περιγραφεί ως ελεύθερη παραλλαγή του πρώτου μέρους, μία εκ νέου επεξεργασία του θεματικού του υλικού, που επιστρατεύει νέα ρυθμικά σχήματα και ορχηστρικά ηχοχρώματα για να αποδώσει μία πιο ατίθαση, χορευτική αλλά και δεξιοτεχνική εκδοχή του.

Ζολτάν Κονταϋ (1882 – 1967)
Σουίτα από την όπερα «Χάρι Γιάνος»
Πρελούδιο: το παραμύθι ξεκινά
Το μουσικό ρολόι της Βιέννης
Τραγούδι
Η μάχη και η ήττα του Ναπολέοντα
Ιντερμέτζο
Είσοδος του αυτοκράτορα και της συνοδείας του

Οι βίοι του Ζόλταν Κόνταϋ και του Μπέλα Μπάρτοκ υπήρξαν παράλληλοι στα νεανικά τους τουλάχιστον χρόνια και σφραγίστηκαν, πέραν από την παράλληλη μουσική τους εκπαίδευση, από την κοινή τους αγάπη για την παραδοσιακή μουσική της πατρίδας τους, τη συστηματική μελέτη και καταγραφή της αλλά και την έντονη επίδρασή της στο συνθετικό τους έργο. Το 1926 ο πρώτος, έχοντας προ πολλού γνωρίσει και επηρεαστεί (και) από τον γαλλικό ιμπρεσιονισμό του Ντεμπυσύ, συνέθεσε μία τετράπρακτη κωμική όπερα με τίτλο «Χάρι Γιάνος», βασισμένη στο έργο «Ο βετεράνος» του Ούγγρου συγγραφέα Γιάνος Γκάραϋ. Ο κεντρικός ήρωας είναι ένας βετεράνος στρατιώτης που αρέσκεται στο να αφηγείται φανταστικά ανδραγαθήματα και περιπέτειες, με τη δέουσα μεγαλοποίησή τους προς εντυπωσιασμό των ακροατών του. Το έργο ανέβηκε το 1926 στη Βασιλική Όπερα της Βουδαπέστης, ενώ τον Μάρτιο της επόμενης χρονιάς δόθηκε στη Βαρκελώνη υπό τη διεύθυνση του Άνταλ Φλάισερ η πρεμιέρα της συμφωνικής Σουίτας, που ο συνθέτης σχηματοποίησε με χαρακτηριστικά αποσπάσματα της μουσικής του. Το σχόλιο του Κόνταϋ για τον ήρωα της όπεράς του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: «Ο Χάρι είναι ένας χωρικός, ένας βετεράνος που μέρα με τη μέρα κάθεται στην ταβέρνα και κομπάζει για τα ηρωικά του κατορθώματα. Οι ιστορίες που πηγάζουν από τη φαντασία του είναι ένα κράμα ρεαλισμού και αφέλειας, χιούμορ και πάθους. Παρόλο που φαίνεται σαν ένας απλός καυχησιάρης, στην ουσία είναι ένας οραματιστής και ποιητής. Το ότι οι ιστορίες του είναι ψεύτικες δεν έχει σημασία, γιατί είναι καρπός μιας καλπάζουσας φαντασίας που πασχίζει να δημιουργήσει -για τον ίδιο και για τους άλλους- έναν όμορφο, ονειρικό κόσμο.»

Η μουσική της όπερας (και κατ’ επέκταση της Σουίτας), σε απόλυτη συνάφεια με τον κωμικό και λαϊκό χαρακτήρα του κεντρικού ήρωα και των αφηγήσεών του, είναι γεμάτη ζωντάνια, σπαρταριστή αφηγηματικότητα, χιούμορ και φυσικά βρίθει μελωδιών, ρυθμών και ηχοχρωμάτων (όπως είναι ο ήχος του παραδοσιακού τσίμπαλου, που θυμίζει το δικό μας σαντούρι) δανεισμένων από την ουγγρική μουσική παράδοση, μεταφερμένων βεβαίως μέσα σε ένα εκλεπτυσμένο, συμφωνικό περιβάλλον. Η Σουίτα ξεκινά μιμούμενη ένα… φτέρνισμα, παραπέμποντας έτσι εμμέσως στη λαϊκή πεποίθηση πως όταν κάποιος φτερνίζεται πριν πει κάτι, αυτό είναι οπωσδήποτε αλήθεια. Στο δεύτερο μέρος, ο ήρωας βρίσκεται στη Βιέννη και βλέπει το μεγάλο ρολόι στο ανάκτορο του Σένμπρουν, το οποίο ηχεί και αναγγέλλει μία παρέλαση από ξύλινους στρατιώτες. Στη συνέχεια, ο Χάρι και η μνηστή του νιώθουν νοσταλγία για την πατρίδα τους και η βιόλα ξετυλίγει μία μελαγχολική μελωδία που εμπλουτίζουν τα ξύλινα πνευστά. Τα τρομπόνια κάνουν αισθητή την παρουσία τους στο τέταρτο μέρος καλώντας σε μάχη. Το αρχικό γαλλικό εμβατήριο που υπόσχεται έναν εύκολο θρίαμβο για τις δυνάμεις του Ναπολέοντα καταλήγει σε μοιρολόι. Το Ιντερμέτζο είναι ένα νευρώδες, τυπικό ουγγρικό τσάρντας, ενώ η στομφώδης μουσική του φινάλε αναπαριστά τον Αυστριακό αυτοκράτορα και τους αυλικούς του που ευχαριστούν τον Χάρι Γιάνος για τον προσωπικό του θρίαμβο κατά των δυνάμεων του Ναπολέοντα – και πίσω από την τελική φανφάρα κρύβεται η αναμενόμενη πλουσιοπάροχη αμοιβή του ήρωα από τον ευγνώμονα ηγεμόνα.

Γιοχάνες Μπραμς (1833 – 1897)
Δύο Ουγγρικοί Χοροί

Σε ηλικία 17 ετών (1850) ο Μπραμς γνωρίζει στο Αμβούργο τον Ούγγρο βιρτουόζο βιολιστή Έντε Ρέμενι, ο οποίος φτάνει στην πόλη ως πολιτικός πρόσφυγας και ξεκινά να δίνει συναυλίες παίζοντας μεταξύ άλλων τσιγγάνικη μουσική. Μία μουσική, που στο μυαλό των Ευρωπαίων της εποχής ήταν ταυτισμένη με την παραδοσιακή μουσική της Ουγγαρίας – στοιχείο εντελώς ανακριβές, που πολλά χρόνια αργότερα θα καταδεικνυόταν χάρη στη μελέτη της αυθεντικής ουγγρικής μουσικής από τους Μπάρτοκ και Κόνταϋ. Ο Μπραμς, εντυπωσιασμένος από την εξωστρεφή, αυτοσχεδιαστική και έντονα χορευτική μουσική που άκουγε από τον Ρέμενι, ξεκίνησε να τον συνοδεύει στο πιάνο και μαζί μάλιστα πραγματοποίησαν συναυλιακές περιοδείες. Αυτή η μουσική αγάπη δεν εγκατέλειψε ποτέ τον συνθέτη, ο οποίος μεγαλώνοντας απολάμβανε σταθερά τους «ουγγρικούς» (αλλά στην πραγματικότητα τσιγγάνικους) ήχους. Το 1869 δημοσίευσε δέκα Ουγγρικούς Χορούς για πιάνο, τέσσερα χέρια – ακολουθώντας εν προκειμένω την εμφατική προτροπή του εκδότη του, Φριτς Σίμροκ. Η επιτυχία και η απήχησή τους ήταν μεγάλη κι έτσι, το 1880 ακολούθησαν άλλοι έντεκα Χοροί. Οι Χοροί αυτοί, ωστόσο, δεν έλαβαν κάποιον αριθμό στον επίσημο κατάλογο έργων του συνθέτη, μιας και το μουσικό υλικό τους δεν ανήκε στον Μπραμς ούτε και ήταν αυθεντικής παραδοσιακής προέλευσης. Οι μελωδίες των Ουγγρικών Χορών (με εξαίρεση τρεις) ανήκουν σε επαγγελματίες μουσικούς της εποχής, που έπαιζαν ως διασκεδαστές σε σαλόνια ή καφέ τσιγγάνικους σκοπούς, τους οποίους ο συνθέτης μετέπλασε και ανέπτυξε εμπλουτίζοντάς τους φυσικά με δικά του στοιχεία. Το αποτέλεσμα ήταν μία μουσική με σφοδρές και απρόσμενες μεταπτώσεις διαθέσεων, ρυθμικά «παιχνίδια» και πάνω από όλα με το σφρίγος και την ενεργητικότητα ενός ευφάνταστου αυτοσχεδιασμού. Μέχρι σήμερα, οι Ουγγρικοί Χοροί φανερώνουν την πιο ανάλαφρη και παιγνιώδη πλευρά της ιδιοφυίας του Μπραμς, συνθέτη που τόσο πολύ (και δίκαια) έχει ταυτιστεί με τη βαθυστόχαστη και «σοβαρή» συμφωνική γραφή.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Ημερομηνία: Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2023
Ώρα έναρξης: 20:30
Καλλιτέχνης: Κρατική Ορχήστρα Αθηνών
Χώρος: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Σημεία Προπώλησης: megaron.gr
Τιμή εισιτηρίου: 50€, 40€, 30€, 20€ και 15€
Πληροφορίες Χώρου: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 115 21 Αθήνα, Τηλέφωνο: 210 7282714
Περισσότερα από ΜΟΥΣΙΚΗ