Evrovizion: Μια έκθεση στα άκρα της Ευρώπης

Ένα μπαρ υποδέχεται τους επισκέπτες του στην είσοδο του ανακαινισμένου κτιρίου του Ινστιτούτου Γκαίτε της Αθήνας. Ένα μπαρ, όμως, που δεν είναι… σαν τα άλλα, αφού αυτό που σερβίρει δεν είναι παρά πίκλες.

Το «Pickle Bar» αποτελεί μια εικαστική εγκατάσταση με την οποία η καλλιτεχνική κολεκτίβα Slavs and Tatars συμμετέχει στην περιοδεύουσα έκθεση «Evrovizion. Crossing Stories and Spaces», η οποία φιλοξενείται στην έδρα του Ινστιτούτου Γκαίτε της Αθήνας από τις 28 Απριλίου μέχρι και τις 16 Ιουνίου 2023.

Η έκθεση αποτελεί ένα εν εξελίξει project του Institut für Auslandsbeziehungen για την προώθηση του έργου γερμανών καλλιτεχνών στο εξωτερικό, που στην Αθήνα παρουσιάζεται στην σε συνεργασία με το Goethe-Institut και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Slavs and Tatars, «Pickle Bar»

Μέσα από τη δουλειά των καλλιτεχνών που συμμετέχουν, η έκθεση επιδιώκει να διερευνήσει την κοινωνικοπολιτική κατάσταση στα λιγότερο ορατά και περισσότερο περιθωριοποιημένα μέρη της Ευρώπης, εστιάζοντας στην Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, επιχειρώντας να εξετάσει, μέσα από τη δική τους εμπειρία, την ιδέα της ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Η Αθήνα είναι μόλις η τρίτη πόλη που φιλοξενεί την «Evrovizion». Είχαν προηγηθεί το Σαράγεβο (Βοσνία – Ερζεγοβίνη, 2021) και το Νόβι Σαντ (Σερβία, 2021-22), ενώ αμέσως μετά θα ακολουθήσει η Λευκωσία (Κύπρος, 2023). Τα επόμενα χρόνια η έκθεση θα ταξιδέψει σε Τιφλίδα (Γεωργία, 2024), Κισινάου (Μολδαβία, 2024), Βάρνα (Βουλγαρία, 2025), Βρυξέλλες (Βέλγιο, 2025), Κρακοβία (Πολωνία, 2026), Βίλνιους (Λιθουανία, 2026), Καλίνινγκραντ (Ρωσία, 2027), για να καταλήξει στο Βερολίνο (Γερμανία, 2027).

«Πρόκειται για μια ανοιχτή, συνεργατική έκθεση, που σε κάθε της σταθμό επιδιώκει να εντάξει τη ματιά και το έργο και των τοπικών καλλιτεχνών, προκειμένου να ανιχνεύσει απαντήσεις από ην περιφέρεια σχετικά με την ευρωπαϊκή ταυτότητα», τόνισε μιλώντας για την έκθεση η Ιόλη Τζανετάκη από το ΕΜΣΤ, που ενώθηκε με την επιμελητική ομάδα των Sabina Klemm και Sanja Kojić Mladenov για την αθηναϊκή έκδοση της «Evrovizion».

Εκτός από το «Pickle Bar», στο οποίο, στις 7 Ιουνίου, θα παρουσιαστεί η performance «Crushed Bitter Oranges» από τους VASKOS (Βασίλη Νούλα και Κώστα Τζιμούλη), σε επιμέλεια της Δώρας Βασιλάκου, στο ισόγειο του Ινστιτούτου Γκαίτε δεσπόζει το «Room to Negotiate» μια εγκατάσταση του Adnan Softić, που διερευνά την καταστροφή της διαφορετικότητας στην Ευρώπη, μέσα από εμβληματικές εικόνες – στην ελληνική εκδοχή επιλέχθηκε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης, του μεγαλύτερου της Ευρώπης, από τις ελληνικές αρχές κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.

Προχωρώντας στο υπόγειο, ο επισκέπτης συναντά τη μνημειακή εγκατάσταση της Μαρίας Τσάγκαρη «This is the Place Gentlemen!», ένα εντυπωσιακό έργο από ανθρώπινα μαλλιά και ξύλο, το οποίο, με αφορμή το εμπόριο ανθρώπινων μαλλιών, που ως επί το πλείστον προέρχονται από γυναίκες, διερευνά ζητήματα όπως ο ευνουχισμός, η ταπείνωση και ο αποκλεισμός των γυναικών, αλλά και η μετανάστευση και ο εκτοπισμός, όπως υποβάλλει ο στίχος του Σεφέρη που χρησιμοποιείται ως τίτλος.

Ivana Ivković, «Monument: The School of Athens»

Τέλος, ανάμεσα στα έργα των υπολοίπων καλλιτεχνών ξεχωρίζει η εγκατάσταση «Balkan Cruelty» της Lana Čmajčanin, μια εκτύπωση με απαλό γαλάζιο μελάνι σε ταπετσαρία από βιεννέζικο ύφασμα τουάλ μοτίβων που προέρχονται από τη συλλογή χαρακτικών «Balkangreuel» («Βαλκανική βαναυσότητα»), η οποία δημοσιεύτηκε το 1909 από τον αυστριακό εικονογράφο Gottfried Sieben και παρουσιάζει σκηνές όπου οποίες βαλκάνιοι στρατιώτες επιδίδονται σε βάρβαρες πράξεις, μεταξύ των οποίων είναι και βίαιες επιθέσεις σε γυναίκες. Το έργο σχολιάζει με τον τρόπο αυτό τα στερεότυπα με τα οποία ήδη από τον 19ο αιώνα η Δυτική και Κεντρική Ευρώπη κατασκεύαζε την εικόνα των Βαλκανίων προκειμένου να τα ελέγξει.

Η έκθεση ξεκινά στις 28 Απριλίου με μια ειδική εκδήλωση, κατά την οποία η καλλιτέχνιδα Ivana Ivković θα παρουσιάσει την περφόρμανς «Monument: The School of Athens». Οι εικαστικοί Johanna Diehl, Adnan Softić και Μαρία Τσάγκαρη θα παρευρίσονται στα εγκαίνια και θα συνομιλήσουν με το κοινό σχετικά με τα έργα τους.

Στην αθηναϊκή εκδοχή της έκθεσης «Evrovizion» συμμετέχουν οι: Lana Čmajčanin, Johanna Diehl, Ivana Ivković, Henrike Naumann, Selma Selman, Slavs and Tatars, Adnan Softić, Μαρία Τσάγκαρη και VASKOS (Βασίλης Νούλας – Κώστας Τζιμούλης).