Μάρω Βασιλειάδου: Θέλαμε να δείξουμε την Επανάσταση σαν μια γιορτή των ιδεών

Το πρώτο πράγμα που σε συνεπαίρνει στο βιβλίο είναι η αίσθηση πως στις σελίδες του ζεις τα γεγονότα, λεπτό προς λεπτό… Τα βλέπεις να ξετυλίγονται μπροστά σου με εικόνες, χάρτες και λόγο σαν σεκάνς από ταινία ή storyboard από κόμικ. Οι τρεις άνθρωποι που έφτιαξαν αυτό το εικονογραφημένο ταξίδι άλλωστε, συνηγορούν σ’ αυτό.

Ξεκινώντας από την εικόνα, τη Θέντα Μιμηλάκη δηλαδή, ζωγράφο που ούτως ή άλλως καταπιάνεται με τις γραφικές τέχνες, τη χαρακτική, τα πολυμέσα και την ψηφιακή τέχνη. Τον Ηλία Κολοβό (στην επιστημονική επιμέλεια του βιβλίου) έναν ανήσυχο ιστορικό που διδάσκει στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Παν/μιο Κρήτης. Και τέλος, τη Μάρω Βασιλειάδου, συγγραφέα και δημοσιογράφο της εφημερίδας Καθημερινή και γερή και βραβευμένη πένα, που έχει κατά καιρούς δοκιμαστεί σε πολλές και διαφορετικές τέχνες… Εκείνη μας ξεναγεί στο βιβλίο.

Ονειρευτήκαμε μια εικαστική αφήγηση, όπου η εικόνα θα παρεμβάλλεται στον λόγο, όπως και η καθημερινή ζωή και η γλώσσα, η αυθεντική, όπως μιλιόταν τότε. Οπότε, πρόσθεσα και τη λογοτεχνία, την ποίηση, όπως και όσα κείμενα αναφέρονται στις γυναίκες. Σκεφτήκαμε έτσι πως μπορεί να υπάρξει μια σκηνοθεσία, ένα είδος ντοκιμαντέρ, για να διηγηθούμε την περιπέτεια της Επανάστασης.

Όλα ξεκίνησαν σκαλίζοντας τη βιβλιοθήκη μου. Ύστερα, σκύβοντας όλο και πιο βαθιά, άνοιξα, φαίνεται, μια πόρτα στο παρελθόν. Και βρέθηκα διακόσια ολόκληρα χρόνια πίσω. Τότε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ακόμα ζωντανός… τα καράβια των Ψαριανών αρμένιζαν στις θάλασσες με όλα τους τα πανιά ανοιγμένα… τα μακριά φορέματα των γυναικών φουρφούριζαν μέσα στα σπίτια, και η μία έλεγε στην άλλη μυστικά: «Επιθύμησα από την καρδιά μου να μπορώ να ζωστώ τα άρματα».

Ποιες είναι οι αθέατες πτυχές της Επανάστασης;

Θέλαμε κατά αρχήν να δείξουμε από πού πηγάζει η δύναμη που μπορεί να ξεσηκώσει τον κόσμο, τις ιδέες του 1821, τα δευτερεύοντα πρόσωπα –όπως ο Πατατούκος, ο πυρπολητής από την Πάργα–, τους αφανείς, τους ποιητές, τους ρομαντικούς και τους ιδεαλιστές, όπως ο Βύρων, και τον ενθουσιασμό των γυναικών…

Σ’ αυτή την Επανάσταση πρωταγωνίστησαν οι άντρες κι αυτοί αφηγούνται συνήθως την Ιστορία. Υπήρξαν όμως και γυναίκες –πρωταγωνίστριες και μη– και πάσχισα να φέρω στην επιφάνεια και τη δική τους συμμετοχή. Κυρίως, όμως θέλαμε να δούμε το 21 αλλιώς, να «πιάσουμε» αυτόν τον παλμό, την χαρμόσυνη αίσθηση της μεγάλης γιορτής.

Υπήρξαν 3 διαδρομές, η συγγραφική, η επιστημονική και η εικαστική. Ο Ηλίας έστελνε πληροφορίες, εικόνες, κείμενα… και ήλεγχε τα πάντα –από μια απλή λέξη ή μια λεπτομέρεια στον χάρτη έως την ηλικία του εικονογραφημένου ήρωα, αν όντως αντιστοιχούσε σ’ αυτήν, στην οποία αναφερόμασταν. Χρειάστηκαν πολλά πήγαινε έλα για τα καταλήξουμε στα κεφάλαια, στα πρόσωπα, και στην ιστορική οπτική γωνία της αφήγησης –από την τόλμη της επανάστασης ως τη διχόνοια και την αρχομανία. Και μέσα σε αυτά, παρεμβάλλεται και η ποίηση, η λογοτεχνία, η γεωγραφία, και η έρευνα της Θέντας σε πρόσωπα και τόπους, η οποία με μεγάλη οξυδέρκεια και ευαισθησία πρόσθεσε στις σελίδες μας ακόμη και μοτίβα από παραδοσιακά κεντήματα. Ίσως αυτό να ήταν το ζητούμενο: Να είναι όλα εκεί, σαν ένα μεγάλο ταξίδι.

Κάποιος ονειροπόλος που χάνεται ενώ το διαβάζει, και με αφορμή τις λέξεις πλάθει στη φαντασία του νέες ιδέες για την ελευθερία, καινούργια ερωτήματα…

Διαβάστε ένα απόσπασμα του βιβλίου