Νίκος Μάρκου: Φωτογραφίζοντας το «ένδον σύμπαν»

Εικόνες από την ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «2001: Οδύσσεια του Διαστήματος» και την αναζήτηση του αινιγματικού μονόλιθου θυμίζουν τα έργα του Νίκου Μάρκου που παρουσιάζονται στην γκαλερί Citronne της Αθήνας. Μόνο που το Διάστημα που απεικονίζει εδώ ο φωτογράφος δεν βρίσκεται εκατομμύρια χιλιόμετρα έξω από τη Γη αλλά αποτελεί «Inner Space», τοποθετείται σε ένα, ίσως εξίσου απόκοσμο, «ένδον» σύμπαν.

Ο εσωτερικός κόσμος που καταγράφει ο Μάρκου σε αυτήν τη φωτογραφική ενότητα είναι εξολοκλήρου κατασκευασμένος στο εργαστήριο: οι εικόνες που παραπέμπουν σε διαστημικά τοπία, σε γνωστά από λήψεις δορυφόρων στιγμιότυπα ή από ταινίες επιστημονικής φαντασίας είναι προϊόντα μιας μαστορικής που δεν επιδιώκει διόλου να κρύψει τους αρμούς της. Αντίθετα, ρηγματώνουν την ψευδαίσθηση της πρώτης ανάγνωσης αποκαλύπτοντας γρήγορα τα συστατικά τους. Ο «κόκκινος πλανήτης» δεν είναι ο Άρης, αλλά ένα κατάλληλα φωτογραφημένο ρόδι. Ο γαλαξίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η σκόνη του στούντιο, φωτισμένη μαστορικά, κ.ο.κ.

Ο φωτογράφος, χρησιμοποιώντας απλά αντικείμενα (πέτρες, χώμα, χαρτί, βόλους, νερό), τα αποσπά από το πλαίσιό τους και τα σκηνοθετεί με τέτοιον τρόπο ώστε να αποσπάσει την εικόνα που έχει ήδη μέσα του. Αναπλάθει σκηνές που έχουν ήδη υπάρξει –όπως ένα νυχτερινό ουρανό πλάι στη θάλασσα– ή φόρμες και σχήματα που δημιουργεί η φαντασία του κατασκευάζοντας μια άλλη, σιωπηλή και ακίνητη πραγματικότητα, σε μια διαρκή ταλάντωση ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό.

Τα έργα της φωτογραφικής ενότητας «Inner Space» που εκτίθενται στον χώρο της Citronne συνομιλούν γόνιμα με δείγματα από τις προηγούμενες δουλειές του, «Topos» και «Nature Monuments», όπου και εκεί ο φωτογράφος αποτυπώνει φόρμες και σχήματα, με πρώτη ύλη το φυσικό ή το χτισμένο περιβάλλον.

Ανάμεσα στην καινούργια και τις παλαιότερες ενότητες του έργου του λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος μια σειρά από βίντεο όπου, και εδώ, η κινούμενη εικόνα διαλέγεται με την ακινησία.

Ο Νίκος Μάρκου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959, σπούδασε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά από το 1980 εργάζεται ως φωτογράφος. Έχει κάνει 15 ατομικές εκθέσεις σε μουσεία και γκαλερί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 60 ομαδικές, ενώ έχει αποσπάσει βραβεία και διακρίσεις σε φωτογραφικούς διαγωνισμούς.