«Η μουσική μου δεν είναι κλασική, όμως ταυτοχρόνως δεν είναι και μουσική ταινιών με τη στενή του όρου έννοια. Φτιάχνω δημιουργίες. Γράφω δημιουργική μουσική με την καρδιά. Όπως έλεγε ο Αριστοτέλης: Ζούμε με συναισθήματα, όχι με τις ώρες στο ηλιακό ρολόι. Θα έπρεπε να μετράμε το χρόνο με τους χτύπους της καρδιάς…».
Έτσι περιγράφει τη μουσική του ο σπουδαίος συνθέτης Ζμπίκνιου Πράισνερ, που έρχεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει, στις 3 και στις 4 Νοεμβρίου, δύο εφ’ όλης της ύλης συναυλίες, στο Μέγαρο.
Οι συναυλίες αυτές θα περιέχουν όλες τις διάσημες μελωδίες από τις ταινίες που αγαπήσαμε, και αποσπάσματα από τη συνεργασία του με τη διεθνούς φήμης τραγουδίστρια Λίζα Γκέραρντ των Dead Can Dance. Η μυσταγωγική ατμόσφαιρα, η αψεγάδιαστη αισθητική και η μοναδική φωνή της Λίζας Γκέραρντ έρχονται να μας συστήσουν ερμηνείες από τα soundtracks ταινιών “Lies We Tell” και “Valley of Shadows”, όπως και απόσπασμα από το έργο «Ημερολόγια Ελπίδας» – βασισμένο στα ημερολόγια και τα ποιήματα των παιδιών θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
Μια άλλη σπουδαία συμμετοχή είναι αυτή της μεγάλης ελληνίδας ερμηνεύτριας Μαρίας Φαραντούρη, που ο διεθνής Τύπος ονόμασε «Μαρία Κάλλας του λαού» (The Daily Telegraph), «Joan Baez της Μεσογείου» (Le Monde), ενώ χαρακτήρισε τη φωνή της «δώρο των θεών του Ολύμπου» (The Guardian). Η Μαρία Φαραντούρη θα ερμηνεύσει το σπουδαίο «Κοντσέρτο για την Ενωμένη Ευρώπη» και τον «Ύμνο της Αγάπης» από την επιστολή του Απόστολου Παύλου προς Κορινθίους.
Μαρία Φαραντούρη
Ο ίδιος ο Preisner έχει πει χαρακτηριστικά για την Ελληνίδα ερμηνεύτρια:
«Θα είναι για μένα μια μεγάλη και αξέχαστη εμπειρία που θα συνεργαστώ με μία τόσο μεγάλη μορφή και ερμηνεύτρια του ελληνικού τραγουδιού, κάτι που ήταν άλλωστε και μεγάλη επιθυμία μου από παλιά».
Στις δύο συναυλίες συμμετέχουν, επίσης, η σπουδαία σοπράνο Εντίτα Κρζεμιέν, ο διάσημος πιανίστας Κοντράντ Μαστίλο, ο εξαιρετικός βιολιστής Ζμπίκνιου Παλέτα αλλά και η Νέα Συμφωνική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης (διδασκαλία, προετοιμασία Καμπάνης Σαμαράς) και η Μικτή Χορωδία «Νίκος Αστρινίδης» (διδασκαλία, προετοιμασία Βασιλική Κατσούκα- Σαμαρά).
Ο Πράισνερ ανήκει στη νέα γενιά Πολωνών συνθετών που συνεχίζουν την πλούσια μουσική παράδοση της χώρας τους. Σπούδασε φιλοσοφία και ιστορία, αλλά η αγάπη του ήταν η μουσική κι έτσι στα είκοσι του χρόνια άρχισε να μαθαίνει μόνος μουσική, γράφοντας τις νότες καθώς άκουγε τους δίσκους. Έτσι, αυτοδίδακτος, άρχισε να γράφει σιγά σιγά μουσική επηρεασμένος από τους συμπατριώτες του συνθέτες του 19ου αιώνα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μελωδία, καλλιεργώντας ένα πρωτοποριακό στιλ. Κατάφερε έτσι να γίνει ο μεγαλύτερος Πολωνός συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής και ένας από τους σημαντικότερους στην Ευρώπη.
Έχει υπογράψει τη μουσική σε πάνω από 40 ταινίες, κατά κύριο λόγο ευρωπαίων σκηνοθετών. Τον γνωρίσαμε κυρίως μέσα από τη δουλειά του για την ταινία του Κριστόφ Κισλόφσκι «Η διπλή ζωή της Βερόνικας», όταν με το ψευδώνυμο Βαν ντε Μπαντεμάγερ υπέγραφε ένα από τα ομορφότερα κινηματογραφικά θέματα όπως είναι το «Concerto in e minor, Version 1798». Ο Ζμπίγκνιου Πράισνερ έκτοτε έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον των κινηματογραφόφιλων, και όχι μόνο, με τις περίφημες συνεργασίες του και στις άλλες ταινίες του Κισλόφσκι («Ο δεκάλογος», «Μικρή ιστορία για ένα φόνο», «Τα τρία χρώματα: Μπλε, Λευκό, Κόκκινο»), καθώς και σε ταινίες άλλων σημαντικών σκηνοθετών, όπως το «Europa Europa» της Ανιέσκα Χόλαντ, το «Μοιραίο πάθος» του Λουί Μαλ, το «Όταν ένας άντρας αγαπά μια γυναίκα» του Λούις Μαντόκι καθώς και το «Κουαρτέτο σε τέσσερις κινήσεις» της Λουκίας Ρικάκη.
Zbigniew Preisner
Απέρριψε δεκάδες προτάσεις να γράψει μουσική για ταινίες του Χόλυγουντ και επιμένει να πιστεύει ότι ο ιδανικός τρόπος για να γράψεις μουσική για μια ταινία είναι να είσαι συνεχώς στα γυρίσματα και να συνεργάζεσαι με τον σκηνοθέτη, ακριβώς όπως έκανε με όλα τα soundtracks που έχει δημιουργήσει. Όπως λέει: «Η μουσική γεννιέται μόνο όταν δεις και αισθανθείς κάθε φορά τις εικόνες. Επομένως, απ’ αυτό που βλέπεις και αντιλαμβάνεσαι έρχεται και η μουσική έμπνευση. Αυτή είναι και η μεγάλη διαφορά της ευρωπαϊκής κινηματογραφικής μουσικής από την αμερικάνικη».
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ηχογραφήσεις της μουσικής του Πράισνερ για τον κινηματογράφο έχουν κάνει ρεκόρ πωλήσεων: «Η Διπλή ζωή της Βερόνικας» έχει πουλήσει πάνω από 300.000 CD, ενώ η τριλογία «Τα τρία χρώματα» έχει ξεπεράσει τις 700.000 αντίτυπα. Έχει βραβευθεί για τις συνθέσεις του για τον κινηματογράφο με την Αργυρή Άρκτο (Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου), δύο βραβεία César (Γαλλική Ακαδημία Κινηματογράφου) και έχει λάβει τρεις συνεχόμενες μνείες ως «o καλύτερος συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής» από την Ένωση Κριτικών του Λος Άντζελες. Είναι επίτιμο μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Όμως ο Πράισνερ δεν έχει γράψει μόνο κινηματογραφική μουσική. Μετά το θάνατο του αγαπημένου του φίλου και συνεργάτη Κριστόφ Κισλόφσκι έγραψε το «Requiem for my Friend», ενώ έχει γράψει μουσική και τραγούδια που έχουν ερμηνεύσει σπουδαίοι τραγουδιστές με τελευταίο το «Diaries Of Hope» που ερμηνεύει η Λίζα Γκέραρντ. Επίσης συνέθεσε τη μουσική για το «People’s Century», μία σειρά 26 επεισοδίων του BBC και του WGBH-Boston, για την ιστορία του 20ού αιώνα. Η σειρά προβλήθηκε στη Μ. Βρετανία, στις ΗΠΑ, καθώς και σε περισσότερες από 30 χώρες. Μια από τις σημαντικότερες συνεργασίες του είναι με τον David Gilmour από τους Pink Floyd, όπου συγχρόνως τους δένει και μια χρόνια φιλία. Τη τελευταία κοινή τους συναυλία το 2016 στο Wroclaw της Πολωνίας την παρακολούθησε πάνω από 200.000 θεατές.
Αγαπάει την Ελλάδα και γι’ αυτό πλέον μεγάλα διαστήματα του χρόνου μένει στο σπίτι του στη Ρόδο. Λατρεύει την ποίηση του Κωστή Παλαμά και του Κωνσταντίνου Καβάφη. Έχει μελοποιήσει άλλωστε το ποίημα του Παλαμά «Κοσμοπλάστρα μουσική…» για την ταινία της Λουκίας Ρικάκη «Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις», ενώ στα επόμενα σχέδιά του είναι η μελοποίηση ποιημάτων του Καβάφη.
