Τα ασπρόμαυρα γλυπτά της Σοφίας Βάρη στο ΚΠΙΣΝ

Δεκαέξι μεγάλου μεγέθους συνθέσεις συναποτελούν την έκθεση «Φόρμες και αντιθέσεις», που θα είναι ανοιχτή στο κοινό από 1 Σεπτεμβρίου έως και 7 Οκτωβρίου στον υπαίθριο χώρο της «Αγοράς» του ΚΠΙΣΝ.

Έργα της τελευταίας εικοσαετίας, που χυτεύτηκαν όμως εκ νέου για την τωρινή έκθεση, προκειμένου να αποκτήσουν το άσπρο και μαύρο χρώμα τους. Ψάχνοντας μερικές φορές τη σωστή λέξη στα ελληνικά –καθώς ζει εκτός Ελλάδας από μικρή ηλικία– η Σοφία Βάρη εξηγεί ότι επέλεξε αυτήν την πολύ έντονη αντίθεση για τα γλυπτά της γιατί «όταν η αντίθεση είναι απόλυτη, τα χρώματα πλέον δεν αντιπαρατίθενται, αλλά παντρεύονται πολύ αρμονικά, ανταποκρινόμενα στην αρμονία της αρχιτεκτονικής» του ΚΠΙΣΝ, που δεν δίστασε να χαρακτηρίσει «σύγχρονη Ακρόπολη».

Όπως τόνισε, παρουσιάζοντας την έκθεση, η μεγαλύτερή της έγνοια ήταν «να μπορέσω να βρω μια θέση για τα γλυπτά ώστε να ταιριάζουν με το περιβάλλον. Να δένουν αρμονικά με τον χώρο, χωρίς να επιβάλλονται. Σαν να ήταν εκεί από πάντα». Το φως του ελληνικού καλοκαιριού, παραδέχτηκε, είναι μεγάλος εχθρός της γλυπτικής, καθώς ισοπεδώνει τους όγκους. Όμως, «το νερό ήταν αυτό που μου έδωσε την έμπνευση για να αποφασίσω πού θα τοποθετηθούν». Η συνομιλία των γλυπτών με το νερό του καναλιού και τα παιχνιδίσματα του ελαφρού κυματισμού του, «τους προσφέρουν αρμονία, κίνηση, πάθος, κομψότητα». Και προσθέτει: «Όταν τα είδα το βράδυ, με φωτισμό, ανακουφίστηκα. Είπα μέσα μου πως είχα κάνει ό,τι μπορούσα. Και κατάφερα να κοιμηθώ μετά από πολλές μέρες…»

Η επιλογή της χωροθέτησης των γλυπτών, βέβαια, δεν υπάκουσε μονάχα σε αμιγώς καλλιτεχνικά κριτήρια. Η μετωπική παράταξή τους στην όχθη του καναλιού μπορεί να δίνει, τελικά, την αίσθηση της μνημειακής σκακιέρας, υπαγορεύτηκε όμως από τις ανάγκες ασφαλείας του χώρου και τον φόβο μήπως τα γλυπτά με το βάρος τους καταστρέψουν τα μάρμαρα της «Αγοράς». Πιθανόν η διασπορά τους να επέτρεπε μια περισσότερο «φυσική» συνομιλία με τον χώρο, όπως αποδεικνύει το μοναδικό γλυπτό που έχει τοποθετηθεί ξεχωριστά, στην είσοδο της «Αγοράς» από την πλευρά του γκαράζ, συνομιλώντας ευχάριστα με το μικρό αίθριο και την ελιά που είναι φυτεμένη εκεί.

Αφαιρετικά, τα γλυπτά της Σοφίας Βάρη αποδίδουν σχεδόν πάντα ανθρώπινες μορφές –κάτι που υποβάλλουν και οι τίτλοι τους («Άνδρας», «Γυναίκα», Βασιλιάς», «Βασίλισσα» κ.λπ.). Αλλά ακόμη κι αν δεν είναι αναγνωρίσιμη η μορφή, είναι «η ανθρώπινη κίνηση», λέει, τονίζοντας πως, όταν εγκατέλειψε τη ζωγραφική για τη γλυπτική, «ήμουν κλασική στην τεχνοτροπία μου. Κι αυτό με βοήθησε πολύ». Όπως είπε, στράφηκε στην αφαίρεση «γιατί ήθελα ελευθερία». Και συμπλήρωσε: «Στη ζωή μας έχουμε τόσο λίγη, στην τέχνη μας όμως μπορούμε να κάνουμε αυτό το δώρο στον εαυτό μας…»

Η Σοφία Βάρη

Η Σοφία Βάρη γεννήθηκε στη Βάρη Αττικής το 1940 και σπούδασε στην Αγγλία και τη Γαλλία, όπου γνώρισε τα τότε νέα ρεύματα της γλυπτικής, τον κυβισμό και τον σουρεαλισμό. Το έργο της είναι μία αναζήτηση φόρμας και ισορροπίας, βαθιά επηρεασμένο από την κυκλαδική τέχνη, καθώς και την τέχνη των Μάγια, των αρχαίων Αιγυπτίων, των Ολμέκων και την μπαρόκ αισθητική. Από το 1976 είναι παντρεμένη με τον γνωστό κολομβιανό καλλιτέχνη Φερνάντο Μποτέρο.

Εκτός από τα μπρούτζινα γλυπτά, η Σοφία Βάρη είναι γνωστή για τα κολλάζ και τα ζωγραφικά έργα της, τα οποία συνδυάζουν αυστηρές γεωμετρικές γραμμές και αισθησιακές καμπύλες. Η δουλειά της έχει παρουσιαστεί παγκοσμίως σε πολυάριθμα μουσεία και γκαλερί, με περισσότερες από 100 προσωπικές εκθέσεις.

Στην Ελλάδα, εκθέσεις έργων της έχουν παρουσιαστεί, μεταξύ άλλων, στο Μουσείο Μπενάκη (2004) και στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου (2014), ενώ το γλυπτό της «Θησέας» κοσμεί την πλατεία Κοτζιά της Αθήνας. Σήμερα ζει και εργάζεται μεταξύ Ελλάδας, Παρισιού, Μονακό και Πιετρασάντα.