Τα εννέα κοντσέρτα για πιάνο του Μπετόβεν με όργανα εποχής στο Μέγαρο Μουσικής

Παρασκευή 12/4/13
Η πρώτη βραδιά του αφιερώματος ξεκινά με την Καμεράτα να ερμηνεύει τα αποσπάσματα Ouverture, Introduction (tempesta) και Poco Adagio-Allegro con brio από το γοητευτικό μπαλέτο Τα πλάσματα του Προμηθέα, έργο 43, που ο Μπετόβεν ολοκλήρωσε το 1801 σε λιμπρέτο του Salvatore Viganο. Αφιερωμένο στην αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία, το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο Hoftheater της Βιέννης και σημείωσε τεράστια επιτυχία, φτάνοντας τις 29 παραστάσεις.
Ακολουθεί το νεανικό Κοντσέρτο για πιάνο αρ.1, έργο 15 σε ντο μείζονα δημιουργία του 1797. Αν και είναι το πρώτο Κοντσέρτο για πιάνο του συνθέτη που εκδόθηκε, στην πραγματικότητα αποτελεί την τρίτη κατά σειρά συνθετική του απόπειρα στο συγκεκριμένο είδος. Το έργο περιέχει σαφείς αναφορές στο στυλ γραφής των Χάυντν και Μότσαρτ, εντοπίζονται ωστόσο σε αυτό στοιχεία χαρακτηριστικά της μουσικής προσωπικότητας του Μπετόβεν, όπως για παράδειγμα οι αιφνίδιες μεταβολές στην αρμονία και οι αντιθέσεις. Το Κοντσέρτο παρουσιάστηκε το 1798 στην Πράγα με σολίστ στο πιάνο τον ίδιο το συνθέτη. Στη συναυλία θα το ερμηνεύσει ο πιανίστας Νίκος Λαάρης.
Στο ίδιο υφολογικό μοτίβο κινείται και το Κοντσέρτο για πιάνο αρ.2, έργο 19 σε σι ύφεση μείζονα που ακολουθεί, καθώς προέρχεται από την ίδια συνθετική περίοδο με το αρ.1 (1787-1789). Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη παρουσίαση του έργου στο Burgtheater της Βιέννης το Μάρτιο του 1795 από τον Μπετόβεν, σηματοδότησε τις δημόσιες εμφανίσεις του ως πιανίστα – μέχρι τότε εμφανιζόταν σε ιδιωτικά σαλόνια της Αυστρίας. Σολίστ στο αρ. 2 αναλαμβάνει ο σπουδαίος πιανίστας, Στέφανος Νάσος.
Με το Κοντσέρτο για πιάνο αρ.5, έργο 73 σε μι ύφεση μείζονα, το οποίο θα παρουσιάσει ο Τάσος Πάππας ολοκληρώνεται το πρόγραμμα της πρώτης βραδιάς του αφιερώματος στο πιανιστικό έργο του μεγάλου γερμανού κλασικού. Έργο του 1811 είναι αφιερωμένο στον αρχιδούκα Ροδόλφο της Αυστρίας, πάτρονα και αγαπημένο μαθητή του συνθέτη. Το έργο που έκανε πρεμιέρα το Νοέμβριο του 1811 στη Λειψία, έχει καθιερωθεί ως «το Αυτοκρατορικό Κοντσέρτο», επωνυμία που επινοήθηκε όχι από τον ίδιο τον συνθέτη, αλλά από τον άγγλο εκδότη Johann Baptist Cramer.

Σάββατο 13/4/13
Η βραδιά ξεκινά επίσης με αποσπάσματα από τη β’ πράξη του μπαλέτου «Τα πλάσματα του Προμηθέα» (Maestoso-Andante, Adagio, και Allegro con brio), για να ακολουθήσει το Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 6, έργο 61 με σολίστ τον Τίτο Γουβέλη, που αποτελεί στην ουσία μεταγραφή του ίδιου του συνθέτη πάνω στο Κοντσέρτο για βιολί έργο 61. Το τελευταίο συνέθεσε ο Μπετόβεν το 1806 για τον κορυφαίο βιολονίστα της εποχής εκείνης Franz Clement, το αφιέρωσε ωστόσο σε έναν άλλο βιολονίστα και καλό του φίλο, το Stephan von Breuning ως γαμήλιο δώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μεταγραφή για πιάνο που ολοκληρώθηκε το 1808, είναι αντίστοιχα αφιερωμένη, στη σύζυγο του Stephan von Breuning, τη Julie.
Στη σκηνή της Αίθουσας Χρήστος Λαμπράκης ανεβαίνει στη συνέχεια ο πιανίστας Θοδωρής Τζοβανάκης για να ερμηνεύσει το ιδιαίτερα απαιτητικό, αν και ημιτελές Κοντσέρτο για πιάνο Wo 04, σε μι ύφεση μείζονα. Δημιουργία του 1784 φέρει αριθμό καταλόγου 0 δεδομένου ότι εκδόθηκε πολύ αργότερα από τα υπόλοιπα Κοντσέρτα για πιάνο του συνθέτη. Από την παρτιτούρα διασώζεται μόνο το μέρος του πιάνου, ενώ υπάρχουν και κάποιες ενδείξεις για τα ορχηστρικά μέρη και για το λόγο αυτό το έργο έχει παρουσιαστεί κατά καιρούς σε διάφορες ενορχηστρώσεις. Τη βραδιά της 13ης Απριλίου θα το ακούσουμε σε ανασύνθεση-ενορχήστρωση που ο Φίλιππος Τσαλαχούρης ετοίμασε ειδικά για τη συναυλία αυτή (α’ παρουσίαση). Αξίζει να σημειωθούν τα παρακάτω από το προσωπικό σημείωμα του Φ. Τσαλαχούρη σχετικά με την όλη διαδικασία της ενορχήστρωσης: «Η εργασία της ενορχήστρωσης παρουσιάζει δυσκολίες, διότι τα στιλιστικά χαρακτηριστικά της εποχής είναι συγκεκριμένα, το ίδιο και οι δυνατότητες των οργάνων… Μέσα από τις επιρροές και τα ακούσματά του, τις τεχνικές δυνατότητες και τις ακαδημαϊκές του γνώσεις, μέσα από όλα αυτά διακρίνονται τα ψήγματα της μεγαλοφυΐας του. Είναι κρίμα που δεν υπάρχει πλήρες το ορχηστρικό μέρος. Πιστεύω πως στα πεντάγραμμα των οργάνων θα ήταν περισσότερο τολμηρός, περισσότερο τραχύς, περισσότερο Μπετόβεν…».
Για το κλείσιμο της βραδιάς έχει επιλεχθεί ένα από τα κορυφαία έργα στο ρεπερτόριο του πιάνου, το πολύπλοκο, αριστουργηματικό και ως εκ τούτου δημοφιλές Κοντσέρτο για πιάνο αρ.4, έργο 58, σε σολ μείζονα, το οποίο θα ερμηνεύσει με το μοναδικό της στυλ η πιανίστα Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου. Έργο με αυξημένες τεχνικές όσο και ερμηνευτικές απαιτήσεις είχε παραμεληθεί μέχρι το 1836, οπότε και το έφερε ξανά στο προσκήνιο ο Φέλιξ Μέντελσον. Γράφηκε την περίοδο 1805–1806 και πρωτοπαρουσιάστηκε το 1807 σε ιδιωτική συναυλία από το σπίτι του αρχιδούκα Ροδόλφου της Αυστρίας στον οποίο και είναι αφιερωμένο, με την επίσημη πρεμιέρα του έργου να λαμβάνει χώρα, ένα χρόνο αργότερα στη Βιέννη.

Κυριακή 14/4/13
Τα αποσπάσματα Pastorale (Allegro), Andantino-Adagio-Allegro, και Finale (Allegretto) από τη β’ πράξη των Πλασμάτων του Προμηθέα σηματοδοτούν τη τρίτη και τελευταία μέρα του αφιερώματος αυτού.
Ακολουθεί το υπέροχα λυρικό, ενίοτε μελαγχολικό, ενίοτε παιχνιδιάρικο και με ιδιαίτερες τεχνικές και εκφραστικές απαιτήσεις, Τριπλό Κοντσέρτο για βιολί, βιολοντσέλο, πιάνο και ορχήστρα έργο 37 σε ντο μείζονα (1803), το μοναδικό κοντσέρτο στην εργογραφία του Μπετόβεν για περισσότερα από ένα όργανα. Αφιερωμένο και αυτό στον αρχιδούκα Ροδόλφο της Αυστρίας χαρακτηρίζεται από τον ευφάνταστο διάλογο που αναπτύσσεται μεταξύ των τριών σολιστικών οργάνων, αλλά και της ορχήστρας που παρεμβάλλεται έξυπνα δημιουργώντας ένα αριστουργηματικό αποτέλεσμα. Θα το απολαύσουμε με τους Σέρτζιου Ναστάσα βιολί, Άγγελο Λιακάκη βιολοντσέλο και τον Γιώργο Πέτρου στο πιάνο.
Το Κοντσέρτο για πιάνο έργο 37, σε ντο ελάσσονα που θα ερμηνεύσει ο Θανάσης Αποστολόπουλος στο πιάνο είναι το τρίτο (αρ.3) κατά σειρά έργο του Μπετόβεν για το συγκεκριμένο όργανο και το πρώτο του σε ελάσσονα κλίμακα, γεγονός που σηματοδοτεί το διαχωρισμό του από το καθαρό ‘κλασικό στυλ της μουσικής σύνθεσης’. Γράφτηκε το 1800 με τον ίδιο τον συνθέτη να το ερμηνεύει στην πρώτη του παρουσίαση και είναι αφιερωμένο στον πρίγκιπα Φερδινάνδο της Πρωσίας. Με τη αριστουργηματική Φαντασία για πιάνο, χορωδία και ορχήστρα, έργο 80 («Μικρή Ενάτη»), μια ευφάνταστη και πρωτοποριακή σύνθεση που συνδυάζει με μοναδικό τρόπο το πιάνο, την ορχήστρα και τη χορωδία και που κλείνει με ένα εντυπωσιακό φινάλε ολοκληρώνεται το τριήμερο αυτό αφιέρωμα της Καμεράτα στο μεγαλοφυή μουσουργό. Ο Μπετόβεν έγραψε τη Φαντασία σε λιμπρέτο του γερμανού ποιητή Christoph Kuffner για να «επιστεγάσει» εντυπωσιακά μια συναυλία στο Theatre an der Wien το Δεκέμβριο του 1808, το πρόγραμμα της οποίας περιελάμβανε μεταξύ άλλων τις Συμφωνίες αρ. 5 και αρ.6. Το έργο θα απολαύσουμε με σολίστ στο πιάνο τον Χαράλαμπο Αγγελόπουλο και έξι λυρικούς τραγουδιστές τους οποίους θα πλαισιώσει η Μεικτή Χορωδία του Δήμου Αθηναίων.

Οι τιμές των εισιτηρίων είναι € 10,00 – 18,00 – 25,00 και 35,00 (Διακεκριμένη Ζώνη)
Ειδικές τιμές: € 6,00 (φοιτητές, νέοι, άνεργοι, Α.Μ.Ε.Α.), και 8,50 (65+, πολύτεκνοι)
Αγορά εισιτηρίων και για τις τρεις συναυλίες: έκπτωση 20% (η έκπτωση δεν ισχύει για τις ειδικές τιμές)