Η Χαλιμά, η οπερέτα του Θεόφραστου Σακελλαρίδη στη Λυρική Σκηνή

Η Χαλιμά σημείωσε τεράστια επιτυχία όταν πρωτοπαρουσιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’20 αλλά και στη δεκαετία του ‘30 σε Αθηναϊκά θέατρα, αλλά και στην Κωνσταντινούπολη. Τον πρωταγωνιστικό ομώνυμο ρόλο του έργου έχει ερμηνεύσει με τεράστια επιτυχία η θρυλική Ζωζώ Νταλμάς.

Η υπόθεση, σύμφωνα με το λιμπρέτο του Σπύρου Ποταμιάνου, εμπνευσμένη αμυδρά από τις Χίλιες και μια νύχτες, εξελίσσεται σε ένα παλάτι της Ανατολής, όπου ο κουτοπόνηρος μάγειρας Αλή-Μουσακάς χρησιμοποιείται ως όργανο των ερωτικών σχεδίων της σαγηνευτικής Χαλιμάς και του αιχμάλωτου πρίγκιπα Σαχ-Ρουμάν.

Η Χαλιμά ανασύρθηκε από τα μουσικά αρχεία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Την επιμέλεια και αποκατάσταση του μουσικού κειμένου ανέλαβε να φέρει εις πέρας ο μουσικολόγος Γιάννης Τσελίκας, ο οποίος σημειώνει: «Εκπληρώνοντας τις προσδοκίες του τίτλου του έργου του, ο Σακελλαρίδης συνθέτει μια μουσική, η οποία βρίθει από ανατολίτικου τύπου μελωδίες και μαζί με το ποιητικό κείμενο, τα σκηνικά και τα κουστούμια, οδηγεί τη φαντασία του θεατή στο μαγικό κόσμο της Ανατολής. Όμως, το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της μουσικής, είναι το πάντρεμα αυτών των ανατολίτικων μελωδιών με τους ρυθμούς των επικρατέστερων, εκείνη την εποχή, ευρωπαϊκών και αμερικάνικων κοσμικών χορών: το φοξ-τροτ, το οne-step και το τάνγκο. Έχουμε, λοιπόν, μια ιδιαίτερη περίπτωση συνδυασμού του εξωτικού με το κοσμοπολίτικο στοιχείο από έναν Έλληνα συνθέτη, ο οποίος βρίσκεται μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ο συνδυασμός αυτός, όσο ανορθόδοξος και αν φαίνεται, αντικατοπτρίζει τις αναζητήσεις της αθηναϊκής αστικής κυρίως τάξης των αρχών του Μεσοπολέμου σχετικά με την ευρωπαϊκή της ταυτότητα».

Η Χαλιμά με μια ματιά
Ο συνθέτης: Ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1883. Ήταν γιος του μελοποιού και ιεροψάλτη Ιωάννη Σακελλαρίδη, ο οποίος πιθανότατα τον μύησε στη μουσική. Σπουδές στην Αθήνα δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Ο ίδιος ο συνθέτης αναφέρει ότι μελέτησε μουσική σε Γερμανία και Ιταλία. Γνωστός κυρίως για τις δεκάδες οπερέτες του, ανάμεσα στις οποίες ο δημοφιλέστατος Βαφτιστικός (1918), ο Σακελλαρίδης συνέθεσε επίσης όπερες, όπως η Περουζέ (1911), σκηνική μουσική, όπως λ.χ. για τις Εκκλησιάζουσες (1904), μουσική για επιθεωρήσεις, ανάμεσα στις οποίες για τα περίφημα Παναθήναια, μουσική για ταινίες του βωβού κινηματογράφου, τραγούδια αλλά και έργα ενόργανης μουσικής. Πέθανε το 1950 σε ένδεια, από καρκίνο του ήπατος.

Το έργο: Φαντασμαγορική οπερέτα σε τρεις πράξεις, η Χαλιμά βασίζεται σε κείμενο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σπύρου Ποταμιάνου. Οι στίχοι στα μέρη που τραγουδιούνται είναι του Σακελλαρίδη. Παρότι τα περισσότερα ονόματα των χαρακτήρων της οπερέτας προέρχονται από τη δημοφιλή συλλογή Χίλιες και μία νύχτες, η πλοκή δεν αντλεί άμεσα από κάποια από τις ιστορίες της συλλογής. Η υπόθεση αφορά τη βασιλοπούλα Χαλιμά, η οποία την ημέρα του γάμου της με τον Νουρεντίν ερωτεύεται το Σαχ Ρουμάν. Επειδή πιστεύουν ότι έχει σκοτώσει τον πατέρα της, ο Ρουμάν έχει καταδικαστεί σε θάνατο. Μετά από σειρά από κωμικά επεισόδια, στα οποία κεντρικό ρόλο παίζει ο μάγειρας Αλή Μουσακάς, αποδεικνύεται ότι ο πατέρας της Χαλιμάς δεν σκοτώθηκε. Συνεπώς, ο Ρουμάν είναι αθώος και μπορεί να παντρευτεί την Χαλιμά.

Πρεμιέρες: Η Χαλιμά πρωτοπαρουσιάστηκε από το θίασο της Ολυμπίας Καντιώτη-Ριτσιάρδη στο αθηναϊκό Θέατρο Μοντιάλ, στις 31 Αυγούστου 1926. Τον κεντρικό ρόλο ερμήνευε η ίδια η Καντιώτη–Ριτσιάρδη, τον Σαχ Ρουμάν ο Σπύρος Μπάρτζος και τον Αλή Μουσακά ο Παρασκευάς Οικονόμου. Η σκηνοθεσία ήταν του Κωστή Βελμύρα, ενώ την ορχήστρα διηύθυνε ο ίδιος ο συνθέτης.

Συντελεστές
Μουσική διεύθυνση: Γιώργος Πέτρου (15, 16, 17, 23, 24/2- 5, 14, 15), Παναγιώτης Παπαδόπουλος (31/3)
Σκηνοθεσία-Απόδοση και προσαρμογή κειμένου: Πέτρος Ζούλιας
Σκηνικά- Κοστούμια: Αναστασία Αρσένη
Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος
Χορογραφία – Κινησιολογία: Φώτης Διαμαντόπουλος
Επιμέλεια – Αποκατάσταση μουσικού κειμένου: Γιάννης Τσελίκας
 
Ερμηνεύουν:
Χαλιμά: Γεωργία Ηλιοπούλου (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Τζίνα Φωτεινοπούλου (16, 23/2 – 14, 31/3)
Αμηνά: Ευδοκία Χατζηιωάννου (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Δέσποινα Σκαρλάτου (16, 23/2 – 14, 31/3)
Σαχ Ρουμάν: Γιάννης Χριστόπουλος (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Νίκος Στεφάνου (16, 23/2 – 14, 31/3)
Αλή Μουσακάς: Χάρης Ανδριανός (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Νίκος Κοτενίδης (16, 23/2 – 14, 31/3)
Ζουμπέϊντα: Αγγελική Μαρινάκη (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Σοφία Δαμιανίδου (16, 23/2 – 14, 31/3)
Αβούλ: Κώστας Ντότσικας (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Παύλος Σεχπεκίδης  (16, 23/2 – 14, 31/3)
Νουρεντίν: Μιχάλης Κατσούλης (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Νίκος Τσαούσης (16, 23/2 – 14, 31/3)
Ρασίντ/Καδή:  Λούης Μανίκας
Αυλικός: Νίκος Συρόπουλος (15, 17, 24/2 – 5, 15/3), Σταύρος Τσέλιος (16, 23/2 – 14, 31/3)

15, 16, 17, 23, 24 Φεβρουαρίου & 5, 14, 15, 31 Μαρτίου 2013

Διεύθυνση
Ακαδημίας 59, Πανεπιστήμιο Αθήνα

Τηλέφωνο
210 3662 100, 210 3612 461, 210 3643 725