Έξυπνη όσο… μια καφετιέρα!

Με αυτή τη λογική, είσαι τόσο λαμπερή όσο το κραγιόν που φοράς ή τόσο μάγκας όσο το σπορ αυτοκίνητο σου. Αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι λίγο φλου- σαν τις προβλέψεις των αστρολόγων – και ο καθένας τις εκλαμβάνει όπως θέλει.

Υπάρχουν όμως και πιο ξεκάθαροι επιθετικοί προσδιορισμοί, που αναφέρονται σε ανθρώπινες αρετές αποκρυσταλλωμένες, όπως το “έξυπνος” (για κάποιους μάλιστα και μετρήσιμα μεγέθη με τα iq test). Ένας πιο σώφρον διαφημιστής λογικά θα απέφευγε να τις χρησιμοποιήσει. Κι όμως η τελευταία διαφήμιση με μια κοπέλα να κομπάζει ότι είναι τόσο έξυπνη όσο η καφετιέρα της, έσπασε και αυτό το φράγμα.

Αν έλεγε “είμαι έξυπνη όσο ο σκύλος μου” ή “η γάτα μου” πολλοί μπορεί να είχαν σοκαριστεί. Το να σε πει κάποιος ζώο μπορεί ίσως για κάποιους προσβολή. Το να σε πει καφετιέρα, είναι μάλλον χαριτωμένο. Φυσικά, σε αυτήν την διαφήμιση, υπάρχει η συμπαραδήλωση (όπως λένε γλωσσολόγοι και σημειολόγοι, για αυτό που υποδηλώνεται πίσω από την πρώτη σημασία ενός κειμένου) της έξυπνης μηχανής. Για έξυπνα μηχανήματα, έξυπνα ρομπότ, έξυπνα όπλα, έξυπνα συστήματα γίνεται λόγος συνέχεια, από τότε που οι κομπιούτερ μπήκαν σε πάρα πολλές συσκευές.

Όσο θυμάμαι τον πόλεμο που είχε ξεσπάσει (ή μάλλον κατασκευασθεί) ανάμεσα στον κορυφαίο σκακιστή Κασπάροφ και τον υπέρ- υπολογιστή που παίζει σκάκι… Πόση ήταν τότε αγωνία των ανθρώπων μην τυχόν και ηττηθεί η ανθρώπινη νοημοσύνη από τους κομπιούτερ! (Τελικά ηττήθηκε)… Και μιλάμε για ένα μηχάνημα με ασύλληπτη υπολογιστική δύναμη, το οποίο στρατιές επιστημόνων και ειδικών έφαγαν αμέτρητες ώρες σε έρευνα, για να το κατασκευάσουν.

Και τώρα ακούμε με απάθεια μια κυρία να καμαρώνει ότι είναι τόσο έξυπνη, όσο η καφετιέρα της. Τι να πει κανείς; Μάλλον, θα έχουμε συνηθίσει να περιβαλλόμαστε από τη “μηχανική νοημοσύνη” τόσο πολύ, που την αγαπήσαμε και ταυτιζόμαστε πια μαζί της.

Γιώργος Σμυρνής