Στην πρόβα: Οι «Τρωάδες» ετοιμάζονται να γράψουν ιστορία στην Επίδαυρο (video)

@monopoligr Οι ΤΡΩΑΔΕΣ του Ευριπίδη συναντούν την ομάδα “Εν Δυνάμει” και μαζί με το @Εθνικό Θέατρο/National Theatre κατεβαίνουν στην Επίδαυρο για την πρώτη καθολικά προσβάσιμη παράσταση που έχει γίνει ποτέ🧑🏻‍🦽‍➡️♿️🤍 @Athens Epidaurus Festival – και εμείς μπήκαμε Στην Πρόβα τους🎭 #monopoligr #προβα #epidavros #tragodia #θεατρο ♬ Το Βαλς Των Χαμένων Ονείρων – Hristos Zerbinos & Miltos Logiadis

Κάποιοι από τους 22 ερμηνευτές και ερμηνεύτριες του ensemble έχουν ήδη σχηματίσει έναν κύκλο λίγο πιο πέρα από την ανοιχτή σκηνή στο «Σχολείον της Αθήνας – Ειρήνη Παπά» στον αριθμό 52 της οδού Πειραιώς, στην περιοχή του Μοσχάτου. Στη μία πλευρά κάθεται σε μια καρέκλα η Ελένη Ευθυμίου, η σκηνοθέτιδα που φέτος υπογράφει αυτό το σπουδαίο εγχείρημα του Εθνικού Θεάτρου, μια παραγωγή που θα «ταξιδέψει» στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου και δύσκολα δεν θα καταγραφεί ως ιστορική στιγμή.

Τη στιγμή που μπαίνουμε στον χώρο, οι ηθοποιοί ζεσταίνουν τις φωνές τους. Η παράσταση θα έχει ζωντανή μουσική επί σκηνής, σε σύνθεση του Λευτέρη Βενιάδη, ο οποίος βρίσκεται στην κορυφή του κύκλου και καθοδηγεί τη μουσική προετοιμασία.

Τον κύκλο συμπληρώνει ο μικτός θίασος της παράστασης – μεταξύ των οποίων οκτώ μέλη της ομάδας «Εν Δυνάμει» με αναπηρία και η  Ελένη Δημοπούλου, καλλιτεχνική διευθύντρια της ομάδας και ηθοποιός στην παράσταση – που προετοιμάζουν αυτή τη μοναδική συνύπαρξη διαφορετικών ηλικιών, σωμάτων, φωνών και εμπειριών, συνθέτοντας μια σκηνική αφήγηση με επίκεντρο τη μουσικότητα.

Το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζει στην Επίδαυρο τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου.

Πρόκειται για τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη, στη σπουδαία μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη, το κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό έργο του μεγάλου τραγικού ποιητή, που εδώ αποκτά μια ξεχωριστή σκηνική ανάγνωση για τη φρίκη και το παράλογο του πολέμου, μέσα από το βλέμμα των γυναικών.

Όμως οι «Τρωάδες» στη διασκευή της Ελένης Ευθυμίου, δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της οικογένειας του Πρίαμου, που μετά την άλωση της πόλης τους περιμένουν την τελική διαλογή. Είναι και σώματα ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα, που ούτε πριν από τον πόλεμο είχαν το δικαίωμα να αποφασίζουν για τον εαυτό τους, ενώ σπάνια είχαν το προνόμιο της αφήγησης.

Η ιστορία είναι γνωστή. Μετά την καταστροφή της Τροίας, οι γυναίκες της πόλης καλούνται να αναμετρηθούν με την απώλεια της πατρίδας, της οικογένειας και της ελευθερίας τους. Η σκηνοθετική ματιά της Ελένης Ευθυμίου, όμως, δεν μένει μόνο στον θρήνο. Φωτίζει γυναίκες που έχουν μεγαλώσει σε έναν βαθιά πατριαρχικό κόσμο και, μέσα στην απόλυτη καταστροφή, διεκδικούν το δικαίωμα να ορίζουν οι ίδιες τη ζωή τους. Το πένθος τους μετατρέπεται σταδιακά σε μια εύθραυστη αλλά επίμονη μορφή αντίστασης, με την αλληλεγγύη να γίνεται η μεγαλύτερή τους δύναμη.

Το κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό έργο του μεγάλου τραγικού ποιητή ζωντανεύει στην στην πλέον λυρική και συλλογική του διάσταση.

Ο ήλιος αρχίζει σιγά σιγά να δύει και ο θίασος μεταφέρεται στο σκηνικό, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευή στην ανοιχτή σκηνή που προσομοιάζει τη διάταξη του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου. Όλοι παίρνουν τις θέσεις τους και ξεκινούν να δουλεύουν γραμμικά τις σκηνές, εκκινώντας από τη συνθήκη του απόλυτου ολέθρου, της ερήμωσης και της βίαιης λεηλασίας που ακολουθούν την ολοκληρωτική καταστροφή της Τροίας.

Το σκηνικό της Ευαγγελίας Κιρκινέ απλώνεται σαν μια μαύρη, καμένη γη στην ορχήστρα της σκηνής. Μια απέραντη, τοξική χωματερή από καμένα δοχεία καυσίμων και αναποδογυρισμένα βαρέλια, σύμβολα μιας λεηλατημένης γης που μαρτυρούν τη βίαιη απογύμνωση ενός ολόκληρου κόσμου. Εκεί, ανάμεσα στις στάχτες που έχει αφήσει ο απόηχος του πολέμου, οι γυναίκες της Τροίας περιμένουν τη βίαιη επιβίβασή τους προς την προσφυγιά και τη σκλαβιά.

Μια παραγωγή-σταθμός που καθιστά για πρώτη φορά τον ιστορικό χώρο της Επιδαύρου προσβάσιμο σε άτομα με οπτικές και ακουστικές αναπηρίες.

Επί σκηνής βρίσκονται και οι μουσικοί. Η Σοφία Καμαγιάννη στο πιάνο, ο Γιώργος Μπουκαούρης στα κρουστά και ο Σοφιανός Πεσιρίδης στο όμποε αποτελούν τον ηχητικό παλμό της τραγωδίας και, μαζί με τη φωνή του Χορού, μετατρέπουν τον θρήνο για τη σφαγή των ανδρών, τον αποχωρισμό των παιδιών και το βίαιο τέλος του κόσμου τους σε μια συλλογική κραυγή. Η μουσική συνομιλεί με τα συντρίμμια, δίνοντας φωνή στο συλλογικό πένθος των γυναικών που περιμένουν τον εκπατρισμό τους.

Η Ελένη Ευθυμίου, με ήρεμη φωνή, δίνει από το μικρόφωνο τις σκηνοθετικές οδηγίες της με υπομονή και σιγουριά για αυτό το σπουδαίο εγχείρημα, που σηματοδοτεί και την πρώτη της σκηνοθεσία στην Επίδαυρο και το οποίο σε λίγες ημέρες θα ζωντανέψει στο αργολικό θέατρο. Είναι η μοναδική Ελληνίδα σκηνοθέτιδα που αναδεικνύει με συνέπεια τη συμμετοχή ατόμων με αναπηρία επί σκηνής. Η συνεργασία της με την ομάδα «Εν Δυνάμει» μετρά ήδη 13 χρόνια και η ίδια την θεωρεί «οικογένειά» της, και όχι άδικα, αφού μέσα σε αυτό το διάστημα έχουν παρουσιάσει μαζί παραστάσεις στη Στέγη, στην Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2023, στο Φεστιβάλ Αθηνών και πλέον στο Εθνικό Θέατρο, με στόχο να εδραιώσουν μια κουλτούρα συμπερίληψης που δεν αντιμετωπίζεται ως εξαίρεση, αλλά ως καλλιτεχνική κανονικότητα.

«Έχει, αλήθεια, λογική ο πόλεμος;». Η Εκάβη της Λυδίας Φωτοπούλου ξεστομίζει αυτά τα λόγια, τα οποία αντηχούν αναπόφευκτα διαφορετικά σήμερα, σε μια εποχή όπου οι εικόνες πολέμου, ισοπεδωμένων πόλεων και προσφυγιάς εξακολουθούν να αποτελούν μέρος της καθημερινής πραγματικότητας.

Η σκηνοθεσία χρησιμοποιεί τη συνύπαρξη διαφορετικών σωμάτων — με και χωρίς αναπηρία — για να δείξει ότι ο πόλεμος ισοπεδώνει, εκθέτει και τραυματίζει ανεπανόρθωτα την ανθρώπινη ύπαρξη, αναδεικνύοντας το γυναικείο σώμα ως το κατεξοχήν πεδίο πάνω στο οποίο εγγράφεται η τραγωδία.

Το εγχείρημα, βεβαίως, αγγίζει ολοκληρωμένα την έννοια της συμπεριληπτικότητας, αφού δεν αφορά μόνο τους ερμηνευτές επί σκηνής, αλλά δημιουργεί και τις προϋποθέσεις ώστε όλες και όλοι οι θεατές, ανεξαρτήτως αναπηρίας, να μπορούν να παρακολουθήσουν την παράσταση. Χάρη σ’ αυτή την πρωτοβουλία του Εθνικού Θεάτρου για πρώτη φορά στην ιστορία του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου θα παρέχονται υπηρεσίες καθολικής προσβασιμότητας για άτομα με οπτικές και ακουστικές αναπηρίες, επιβεβαιώνοντας ότι ο πολιτισμός γίνεται πραγματικά δημόσιος όταν είναι προσβάσιμος σε όλους.

Στο πλαίσιο της πρόβας, μιλήσαμε με τη σκηνοθέτιδα Ελένη Ευθυμίου, τη Λυδία Φωτοπούλου, που ενσαρκώνει την Εκάβη, τον Αργύρη Ξάφη, που υποδύεται τον Ταλθύβιο, και την Ειρήνη Κουρούβανη, μέλος του Χορού, για αυτή τη μοναδική σύμπραξη και όσα σημαίνει για τους ίδιους ως καλλιτέχνες και ως ανθρώπους. Μίλησαν για το ιδιαίτερο βάρος αυτής της παράστασης, αλλά και για την ελπίδα ότι αυτό το πρώτο άνοιγμα της Επιδαύρου προς μια πραγματικά καθολική εμπειρία θέασης και συμμετοχής θα αποτελέσει την αρχή μιας νέας πραγματικότητας για το ελληνικό θέατρο.

Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη), ο Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), η Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), η Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), η Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), ο Γιώργος Χριστοδούλου (Μενέλαος), τα μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει, ο 11μελής Χορός: Μύριαμ Σοφία Αρτζανίδου, Μαρία Δαχλύθρα, Ελένη Δημοπούλου, Νίκος Κυπαρίσσης, Ειρήνη Κουρούβανη, Λωξάνδρα Λούκας, Λυγερή Μητροπούλου, Θεανώ Παπαβασιλείου, Κατερίνα Παπανδρέου, Νίκη Πεταλά, Χρύσα Τουμανίδου και τα παιδιά: Άνα Τζουλάκη Χριστοδούλου, Μιχάλης Μήτσης

Σοφία Καμαγιάννη, Γιώργος Μπουκαούρης, Σοφιανός Πεσιρίδης

22 ερμηνευτές με και χωρίς αναπηρία μετατρέπουν τον θρήνο των ηττημένων σε πράξη εξέγερσης.