Γιάννης Μόραλης: Ένα πολύτιμο αρχείο περνά στην ψηφιακή εποχή

Ο κόσμος κάθε μεγάλου καλλιτέχνη συστήνεται μέσα από τα έργα, τις προμελέτες, τα σχέδια, τις φωτογραφίες και τα τεκμήρια που αφήνει πίσω της η δημιουργική διαδικασία. Στην περίπτωση του Γιάννη Μόραλη, αυτός ο κόσμος βρίσκεται στο πολύτιμο οικογενειακό του αρχείο που φωτίζει τη ζωή, το έργο και την εποχή ενός κορυφαίου Έλληνα εικαστικού του 20ού αιώνα.

Η νέα πρωτοβουλία του Qualco Foundation του Ομίλου Qualco, μέσα από την υποστήριξη της «Εταιρείας Μελέτης, Έρευνας και Προβολής της Νεοελληνικής Τέχνης – Εργαστήριο Γιάννης Μόραλης», δίνει νέα προοπτική σε αυτό το αρχείο. Η καταγραφή, τεκμηρίωση και ψηφιοποίησή του συμβάλλει στη διατήρηση ενός σημαντικού τμήματος της νεότερης ελληνικής καλλιτεχνικής μνήμης ώστε να αξιοποιηθεί στο μέλλον από ερευνητές, ιστορικούς τέχνης, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και πολιτιστικούς φορείς.

Τη σημασία αυτής της συνεργασίας υπογραμμίζει η Χριστίνα Μόραλη, ανιψιά του σπουδαίου Έλληνα ζωγράφου: «Για το Εργαστήριο, η συνεργασία με το Qualco Foundation σημαίνει ότι ένα έργο που θεωρούσαμε απολύτως αναγκαίο μπορεί πλέον να προχωρήσει. Η καταγραφή και η ψηφιοποίηση αυτού του μοναδικού οικογενειακού αρχείου αποτελεί ουσιαστικό βήμα για τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Το οικογενειακό αρχείο του Γιάννη Μόραλη περιλαμβάνει περίπου 200 ζωγραφικά έργα, 400 σχέδια, 600 φωτογραφίες, 300 σκίτσα και 500 προσωπικά σημειώματα. Σε αυτά προστίθενται μελέτες, δημοσιεύματα, έντυπα και άλλο τεκμηριωτικό υλικό που καλύπτει τη δημιουργική του διαδρομή και αποκαλύπτει διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητας και της δουλειάς του.

Η Χριστίνα Μόραλη περιγράφει το εύρος και τη σημασία αυτού του υλικού, σημειώνοντας: «Το οικογενειακό αρχείο περιλαμβάνει τα πρώτα μαθητικά σχέδια του Γιάννη Μόραλη, υλικό από τα χρόνια των σπουδών του, μελέτες, συνεργασίες, προσωπικές στιγμές από ταξίδια και εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μέσα από αυτή τη μοναδική καταγραφή μπορεί κανείς να παρακολουθήσει όχι μόνο την πορεία του ίδιου του καλλιτέχνη, αλλά και ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας της νεοελληνικής τέχνης και του ελληνικού πολιτισμού».

Μέσα από τα σχέδια και τα προσχέδια διακρίνεται η εξέλιξη της εικαστικής του γλώσσας, ενώ οι φωτογραφίες φωτίζουν την ατμόσφαιρα του εργαστηρίου, της καθημερινότητας και των ανθρώπων που τον περιέβαλαν. Κάθε τεκμήριο λειτουργεί ως μικρό ίχνος μιας μεγαλύτερης διαδρομής, βοηθώντας να διαβαστεί πιο καθαρά το έργο, η εποχή και το δημιουργικό περιβάλλον του καλλιτέχνη.

Το Εργαστήριο Γιάννης Μόραλης ιδρύθηκε το 2019 με σκοπό τη μελέτη, την προστασία και την ανάδειξη του έργου του Γιάννη Μόραλη και, ευρύτερα, της νεοελληνικής τέχνης. Στους βασικούς του στόχους περιλαμβάνονται η συγκέντρωση, τεκμηρίωση, διατήρηση και αξιοποίηση κάθε υλικού που σχετίζεται με τη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη.

Στην περίπτωση του αρχείου του Γιάννη Μόραλη, η τεχνολογία λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη μνήμη και το μέλλον. Τα τεκμήρια διασώζονται, οργανώνονται και αποκτούν προοπτική για νέες αναγνώσεις. Η ιστορία του καλλιτέχνη, οι προσωπικές του διαδρομές και το δημιουργικό του σύμπαν μπορούν πλέον να γίνουν μέρος μιας ευρύτερης πολιτιστικής αφήγησης.

Για τον Πρόεδρο του Qualco Foundation , Ορέστη Τσακαλώτο, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει και μια προσωπική διάσταση, καθώς ο Γιάννης Μόραλης συνδέεται με την οικογενειακή του παράδοση και μνήμη.

Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Ο Γιάννης Μόραλης υπήρξε για εμένα θεμελιακό κομμάτι της οικογενειακής μνήμης, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελληνική τέχνη και τον πολιτισμό. Η διαφύλαξη του αρχείου του δεν αφορά μόνο τη διατήρηση σπουδαίων έργων, αλλά και τη διάσωση των ιστοριών, των σκέψεων και των ανθρώπινων στιγμών που τα γέννησαν».

Η προσωπική αυτή αναφορά αναδεικνύει και τον ιδιαίτερο συμβολισμό της πρωτοβουλίας. Η διαφύλαξη ενός αρχείου αφορά τα έργα, τα τεκμήρια που τα πλαισιώνουν, τους ανθρώπους που τα έζησαν και τις γενιές που θα τα ανακαλύψουν ξανά.

Μέσα από τη συνεργασία του Qualco Foundation με το Εργαστήριο Γιάννης Μόραλης, ένα πολύτιμο κεφάλαιο της νεοελληνικής τέχνης περνά σε μια νέα εποχή. Το τεκμηριωτικό αυτό σύνολο αποκτά τη δυνατότητα να παραμείνει ζωντανό, προσβάσιμο και ανοιχτό σε νέες προσεγγίσεις, κρατώντας ενεργή τη μνήμη ενός δημιουργού που σημάδεψε καθοριστικά την ελληνική τέχνη.