Ειρήνη: Οι νέες φωτογραφίες από το αριστοφανικό σύμπαν των Καραθάνου-Δεληβοριά

H Ειρήνη είναι μια γιορτή ενός αγροτικού κόσμου που χάθηκε, είναι ένα κωμικό, ακατανίκητο επιχείρημα, ένα πανηγύρι του λαϊκού ανθρώπου με υλικό τους ίδιους τους καπνούς του πολέμου, ένας αναμμένος μπερντές μέσα στη φρίκη.

Ο Νίκος Καραθάνος, ο Φοίβος Δεληβοριάς και ο Άγγελος Τριανταφύλλου, βασικοί συνένοχοι μιας νέας παράστασης, μιας νέας διασκευής, μιας απάντησης στην τρέλα με την τρέλα, παρουσιάζουν, αυτό το καλοκαίρι, στην Επίδαυρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026, και σε καλοκαιρινή περιοδεία στα ανοιχτά θέατρα της χώρας, μια ανατρεπτική σκηνική εκδοχή της αριστοφανικής κωμωδίας.

Η πρωτότυπη κωμωδία του Αριστοφάνη ανέβηκε για πρώτη φορά στα Μεγάλα Διονύσια του 421 π.Χ. και απέσπασε το δεύτερο βραβείο. Γράφτηκε σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία, λίγο πριν από τη Νικίειο Ειρήνη και ως αντίδραση στην ελπίδα για κατάπαυση των εχθροπραξιών που ανέτειλε χάρη στον θάνατο των φιλοπόλεμων στρατηγών, του Αθηναίου Κίμωνα και του Σπαρτιάτη Βρασίδα στη μάχη της Αμφίπολης. Η κωμωδία αντανακλά την έντονη κοινωνική κόπωση από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και πραγματεύεται με λυρική ευφράδεια και τον γνώριμο αριστοφανικό σαρκασμό την παράλογη εμμονή στον πόλεμο και τις καταστροφικές συνέπειες που έχει στην καθημερινή ζωή, την εργασία και την ευτυχία των ανθρώπων. Ο Αριστοφάνης αντιπαραβάλλει τη βία και το κέρδος των πολεμοκάπηλων με τη γονιμότητα, τον έρωτα και τη συλλογική ευημερία που φέρνει η ειρήνη. Παρά τη φαινομενικά ουτοπική λύση, η κωμωδία δεν είναι αφελής: αναγνωρίζει τις αντιστάσεις, τα συμφέροντα και την αδράνεια που εμποδίζουν την αποκατάσταση της ειρήνης.

Η Ειρήνη κατέχει κομβική θέση στο συνολικό έργο του Αριστοφάνη ως άκρως συμφιλιωτική και η πιο αισιόδοξη από τις πολιτικές του κωμωδίες. Παρά τον ισχυρό δεσμό της με την εποχή που τη γέννησε, η κωμωδία παραμένει διαχρονική γιατί φωτίζει έναν μηχανισμό που επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα: πολέμους που παρατείνονται εις βάρος των πολλών και προς όφελος λίγων. Η επιμονή του απλού ανθρώπου να διεκδικήσει την ειρήνη, ακόμη και κόντρα στη λογική της εξουσίας, καθιστά το έργο απόλυτα επίκαιρο στον σημερινό κόσμο όπου οι εισβολές, η βία, οι απειλές, η ανασφάλεια και ο κυνισμός εξακολουθούν να παρουσιάζονται ως αναπόφευκτα.