Απαντά ο ειδικός: Τι πρέπει να προσέχουμε το καλοκαίρι για την υγεία των ματιών μας;
Προσθήκη ως αγαπημένη πηγήΗ υπεριώδης ακτινοβολία και το μπλε φως αυξάνουν τον κίνδυνο βλαβών στα μάτια. Ο οφθαλμίατρος μας δίνει συμβουλές προστασίας της όρασής μας.
Το καλοκαίρι συνήθως περνάμε πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους, εκτεθειμένοι στο φως του ήλιου, το οποίο ανάλογα με την ώρα της ημέρας μπορεί να είναι πολύ δυνατό. Τα μάτια όμως είναι πολύ ευαίσθητα τόσο στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) του ήλιου, όσο και στο ορατό (μπλε) φως.
Η UV είναι μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, αόρατη για το ανθρώπινο μάτι, επειδή έχει πολύ βραχύ μήκος κύματος. Υπάρχουν τρεις τύποι υπεριώδους ακτινοβολίας, καθένας από τους οποίους επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο τα μάτια. Η UVC (μήκος κύματος κάτω από 286 nm) απορροφάται αποτελεσματικά από τη στοιβάδα του όζοντος. Η UVB (μήκη κύματος 286-320 nm) μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα στα μάτια, αλλά επιφανειακά, καθώς απορροφάται από τον κερατοειδή χιτώνα και τον φυσικό, κρυσταλλοειδή φακό του ματιού.
Ο τρίτος τύπος είναι η UVA (μήκη κύματος 320-400 nm). Αυτή θεωρείται η πιο επικίνδυνη για τα μάτια, καθώς εισδύει βαθιά στο εσωτερικό τους. «Η UV, είτε προέρχεται από μία φυσική πηγή όπως ο ήλιος, είτε από μία τεχνητή όπως το σολάριουμ, μπορεί να προκαλέσει πολλές φωτοχημικές βλάβες στους ιστούς των ματιών. Ενώ, όμως, οι βλάβες της UVB περιορίζονται στις επιφανειακές δομές των ματιών, η UVA προσβάλλει τους ιστούς που βρίσκονται στο πίσω μέρος τους. Η προσβολή του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και κυρίως της ωχράς κηλίδας, μπορεί μακροπρόθεσμα να προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες στην όραση», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος Ι. Κανελλόπουλος, MD, χειρουργός οφθαλμίατρος και καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Πώς το μπλε φως και η αντανάκλαση επιβαρύνουν την όραση
Στον αμφιβληστροειδή χιτώνα φτάνει και το υψηλής ενέργειας ορατό φως (μήκη κύματος 400-550 nm), το οποίο επίσης μπορεί να προκαλέσει φωτοχημικές βλάβες. Μπορεί, για παράδειγμα, να αυξηθεί το οξειδωτικό στρες και οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, που βλάπτουν τα επιθηλιακά κύτταρα τα οποία υποστηρίζουν τον αμφιβληστροειδή. Παράλληλα, μπορεί να διεγερθεί η παραγωγή τοξικών ουσιών, όπως η λιποφουσκίνη, που εμπλέκονται στην ανάπτυξη σοβαρών οφθαλμοπαθειών.
Οι βλάβες στα μάτια από τον ήλιο μπορεί να προκληθούν τόσο όταν κάποιος τον κοιτάζει απευθείας όσο και από την αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας σε λείες επιφάνειες, όπως τα τζάμια, η άμμος ή το νερό.
Ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια: Τι μπορεί να προκαλέσει ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα έκθεσης
«Αν κάποιος κοιτάξει απευθείας τον ήλιο έστω και για λίγα δευτερόλεπτα, κινδυνεύει να εκδηλώσει ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια. Πρόκειται ουσιαστικά για έγκαυμα στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, που προκαλεί μόνιμα τυφλά σημεία στο οπτικό πεδίο ή θολή όραση. Το έγκαυμα αυτό αναπτύσσεται συνήθως στην ωχρά κηλίδα.
Επιπλέον, τόσο η έμμεση έκθεση στην UV όσο και στο μπλε φως είναι καλά γνωστοί παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη και την εξέλιξη της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας», τονίζει ο καθηγητής.
Ωχρά κηλίδα και προστασία για τα μάτια
Η ωχρά κηλίδα είναι το τμήμα του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνο για την κεντρική όραση. Η ηλικιακή εκφύλισή της αποτελεί τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στους ηλικιωμένους. Καθώς εξελίσσεται, οι ασθενείς χάνουν σταδιακά την καθαρή, κεντρική όραση, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα ή η αναγνώριση προσώπων.
Η εκφύλιση της ωχράς δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά εξελίσσεται αργά με την πάροδο των ετών. Μελέτες έχουν δείξει ότι η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο χωρίς επαρκή προστασία, όπως γυαλιά ηλίου καλής ποιότητας και καπέλο με φαρδύ γείσο, μπορεί να διπλασιάσει τον κίνδυνο εμφάνισής της.
Πώς θα προστατεύσετε αποτελεσματικά τα μάτια σας το καλοκαίρι
«Παρά τους κινδύνους που κρύβει ο ήλιος, είναι απαραίτητος για την ψυχοσωματική ευεξία μας. Γι’ αυτό πρέπει να βγαίνουμε στον ήλιο φορώντας πάντοτε καλής ποιότητας προστατευτικά γυαλιά ηλίου. Πρέπει να απορροφούν το 99% έως 100% της UVA και της UVB, ώστε να παρέχουν τη μέγιστη προστασία από τις παθήσεις της ωχράς. Τα γυαλιά πρέπει να είναι μεγάλα, ώστε να προστατεύουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα μάτια από την αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας. Απαραίτητο είναι επίσης ένα καπέλο με φαρδύ γείσο, που προστατεύει τα μάτια και από πάνω», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος.
Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά από νεαρή ηλικία
Η προστασία των ματιών από τον ήλιο δεν πρέπει να αρχίζει μετά τα 50, αλλά από πολύ νωρίτερα. «Η απώλεια της όρασης από την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς είναι συχνά μη αναστρέψιμη. Υπάρχουν θεραπείες που μπορεί να επιβραδύνουν την εξέλιξή της σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν μπορούν να αποκαταστήσουν την κεντρική όραση. Επομένως είναι απαραίτητο να μην εκτιθέμεθα στον ήλιο χωρίς γυαλιά ηλίου και να κάνουμε τακτικά προληπτικές εξετάσεις των ματιών, ώστε να εντοπίζεται εγκαίρως οποιοδήποτε πρόβλημα», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
