Συν & Πλην: «Τζόνι Μπλε» στο θέατρο Άνεσις

Στη Νέα Ιωνία, σε ένα υπόγειο επισκευής παλιών ηλεκτρικών συσκευών κυκλοφορεί νευρικός ο Πέτρος. Ένας άνδρας που μοιάζει να οργανώνει μυστικά κάτι και σε αυτό το «τελετουργικό» καλεί δύο παιδικούς του φίλους, με τους οποίους – όπως αποκαλύπτεται – έχουν να βρεθούν μήνες, εξαιτίας μικροπαρεξηγήσεων. Ο Πέτρος, όπως ο Μάκης και ο Σωτήρης ζουν στα όρια της παρακμής, σχεδόν εκτός κοινωνίας, με το ζόρι τα βγάζουν πέρα, σκορπίζοντας τη ζωή τους στο αλκοόλ. Ο Πέτρος είναι επισήμως αλκοολικός, αψύς και επιθετικός χαρακτήρας, ο Μάκης είναι αφελής και εξαρτημένος από την ηλικιωμένη μητέρα του που τον χειραγωγεί, ενώ ο Σωτήρης ξεχνιέται σε βράδια με φίλους και γυναίκες.

Μοναδικό υγιές στοιχείο σε όλο αυτό το σκηνικό είναι η αναφορά στην κόρη του Πέτρου, ένα έφηβο κορίτσι, το οποίο μόλις έχει περάσει στο Πανεπιστήμιο. Θεωρητικά τα νέα είναι ευχάριστα, αν και όλα προδίδουν το αντίθετο. Η εμφάνιση ενός νεαρού άνδρα, κατά το βράδυ της συνάντησης τους, που ‘σπρώχνει’ ναρκωτικά στην παρέα, περιπλέκει τα πράγματα και γίνεται μοχλός δυσάρεστων αποκαλύψεων.

Ο Γιωργής Τσουρής, πιστός στην ενασχόληση του με το εδώ και τώρα, τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας και τη μελέτη των ανθρωπότυπων, όπως αναπτύσσονται μέσα στο κύκλωμα της ελληνικής οικογένειας, γράφει ένα ακόμα πρωτότυπο έργο με αυτόν τον θεματικό πυρήνα. Αυτή τη φορά, τον απασχολεί το ανδρικό πρότυπο μέσα στην οικογένεια, ο ρόλος του πατέρα και του συζύγου αλλά και η βία που υπομένουν οι γυναίκες από την πρώτη στιγμή που θα εκτεθούν στο πατριαρχικό σύστημα.

Μια ιδέα καλών προθέσεων κι ένα σχόλιο πάνω στην ενεργή κοινωνική μάστιγα της πατριαρχίας, της ανδρικής βίας και της καθημερινής γυναικείας καταπίεσης εξετάζεται επιδερμικά· συνθήκη που επιδεινώνεται από μια φασαριόζικη σκηνοθεσία, η οποία δυστυχώς δεν επιδιώκει παρά μια σχηματική επαφή με τα ζητήματα που το έργο θέτει. Η παράσταση διασώζεται από τις καλές ερμηνείες της πρωταγωνιστικής ομάδας.

Παρά το φασαριόζικο, ενίοτε χαοτικό πλαίσιο που τους έχει δοθεί ως φόρμα και οδηγία ερμηνείας, οι πρωταγωνιστές της παράστασης αποτελούν το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της. Καταρχάς, ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης στο ρόλο του ‘μάτσο’ Πέτρου σε μια ‘τεντωμένη’ ερμηνεία, φέρει διαρκώς το φορτίο του θυμού και της εκδικητικής μανίας – παρότι για το παρελθόν και την εξήγηση της συμπεριφοράς του μαθαίνουμε μόλις κατά την τελευταία σκηνή της παράστασης. Ο Γιωργής Τσουρής με το υψηλό κωμικό του ταλέντο σηκώνει την παράσταση σε πιο ελαφριά επίπεδα υποδυόμενος τον αφελή και μάλλον καλόκαρδο Μάκη, εγκλωβισμένο σε μια αδιάφορη ζωή. Είναι, ίσως, ο μοναδικός ήρωας που αφήνει μια πιο αληθινή αίσθηση για το ποιος είναι και από πού έρχεται.  Ο Μάνος Καζαμίας, επίσης ασκημένος στο ρεαλιστικό θέατρο, ακροβατεί ανάμεσα στο δραματικό και το κωμικό, χωρίς να αποφεύγει τη στερεοτυπική λούπα του Σωτήρη, ενός μάλλον λούμπεν τύπου. Ο Στρατής Χατζησταματίου, αν και έχει να διαχειριστεί έναν ήρωα στα όρια της καρικατούρας, το νεαρό ράπερ – ντίλερ – κακοποιητή καταφέρνει να διασωθεί – ειδικά στις πιο δραματικές στιγμές του. Τέλος, η Βάλια Παπακωνσταντίνου, η μοναδική γυναικεία παρουσία στο θίασο, υποδύεται την πρώην γυναίκα του Πέτρου και στο μικρό ‘χώρο’ που της δίνεται στο έργο προσπαθεί να αποδώσει το προφίλ μιας καταπιεσμένης γυναίκας που ‘απόδρασε’ από το γάμο της, χωρίς να δικαιολογεί γιατί άφησε πίσω την κόρη της.

Πειστικό το σκηνικό περιβάλλον στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία του «Τζόνι Μπλε»: μια σχεδόν εγκαταλελειμμένη αποθήκη γεμάτη από όλων των λογιών τις παλιές συσκευές είναι το σκηνικό που έχει δημιουργήσει η Ζωή Μολυβδά Φαμέλη – σαν σε συνομιλία με την κοινωνικά έκπτωτη κι, όμως απολύτως παρούσα, ανδρική καταπίεση και βία. Απολύτως τυπικά της κατάστασης των ηρώων τα κοστούμια της Αλέγιας Παπαγεωργίου ενώ ωραία λειτουργούν και τα βίντεο της παράστασης που συνυπογράφουν οι Μιχαήλ Μαυρομούστακος και Γιωργής Τσουρής.

Παρά την εξοικείωσή του με τη συγγραφή έργων για την ελληνική πραγματικότητα, τα κοινωνικά φαινόμενα όπως ξεκινούν από τον οικογενειακό πυρήνα – χαρακτηριστικά παραδείγματα ο «Χαρτοπόλεμος» και το «Μακριά από παιδιά» – ο Γιωργής Τσουρής παραδίδει το πιο αδύναμο έργο του. Στον «Τζόνι Μπλε» επιχειρεί να θίξει το μεγάλο ζήτημα της ανδρικής βίας, στην οποία εκτίθενται οι γυναίκες από πολύ νωρίς: στη σχέση με τον πατέρα που τις θεωρεί ιδιοκτησία του, στη σχέση με το σύζυγο που είναι ζηλόφθονος και κτητικός, στο φλερτ της νεότερης γενιάς που, αδυνατώντας να συνδεθεί συναισθηματικά, χάνει κάθε ηθικό φραγμό. Δυστυχώς, η συγγραφική αυτή προσπάθεια συνιστά ένα επιδερμικό σχόλιο πάνω σε τόσο σημαντικά κοινωνικά ζητήματα, αναπτύσσοντας βιαστικά και πρόχειρα τους όποιους προβληματισμούς- μένοντας σε μια συνθήκη εντυπωσιοθηρίας εκεί που χρειάζεται εμβάθυνση. Δυσάρεστη έκπληξη δε, το απαράδεκτο «αστείο» που έχει συμπεριληφθεί για τα άτομα με αναπηρία.

Οι αδυναμίες εμβάθυνσης του κειμένου πολλαπλασιάζονται μέσα από τη σκηνοθεσία (και εδώ με υπογραφή του Γιωργή Τσουρή) που επενδύει σε μια αδιάρρηκτη ένταση από το πρώτο έως το τελευταίο λεπτό της παράστασης. Φωνές, ουρλιαχτά, χειρονομίες, βρισιές, αναποδογυρίσματα τραπεζιών συντηρούν ένα περιβάλλον διαρκούς και ανώφελης φασαρίας, όπου κανείς αδυνατεί να συνδεθεί και να βρει ρωγμές στους χαρακτήρες· ή το πιο απλό να ησυχάσει και να παρακολουθήσει την αφήγηση. Το είδος του «ωμού ρεαλισμού» σε μια από τις μη αποδοτικές και σίγουρα μη ουσιαστικές εκδοχές του. 

Η έμφυλη βία σχολιάζεται, αλλά δυστυχώς όχι σε βάθος στο νέο έργο του Γιωργή Τσουρή. Συνάμα υπονομεύεται από την σκηνοθεσία που παρασύρεται σε άφθονες υπερβολές.