28ο ΦΝΘ: Uncle Roy – Όταν ο cool θείος είναι κομμάτι ιστορίας

Κάθε οικογένεια έχει έναν θείο που μοιάζει λίγο πιο ενδιαφέρων από τους υπόλοιπους. Αυτόν που ταξίδεψε, που έζησε «αλλιώς», που έχει ιστορίες που δεν χωράνε στο κυριακάτικο τραπέζι. Ο Roy Blakey, όμως, δεν ήταν απλώς αυτός ο θείος. Ήταν καλλιτέχνης, πρωτοπόρος της ανδρικής γυμνής φωτογραφίας και μάρτυρας μιας εποχής που διαμόρφωσε τη σύγχρονη queer κουλτούρα.

Με το ντοκιμαντέρ της, που θα προβληθεί στο 28ο ΦΝΘ, η Keri Pickett δεν μας συστήνει απλώς έναν συγγενή της. Μας αποκαλύπτει ότι ο “Uncle Roy” ήταν ήδη κομμάτι ιστορίας: απλώς στο οικογενειακό άλμπουμ τον φώναζαν θείο.

28ο ΦΝΘ: Uncle Roy – Όταν ο cool θείος είναι κομμάτι ιστορίας

Η ζωή του Roy ξεκινά από τον πάγο. Ως ice skater, περιόδευσε για χρόνια με θεατρικά πατινάζ σε όλο τον κόσμο. Υπήρχε κάτι βαθιά θεατρικό στον τρόπο που έβλεπε τον κόσμο: σώματα σε δράση, φως, ένταση, βλέμματα. Δεν είναι τυχαίο που η φωτογραφία ήρθε σχεδόν φυσικά. Όταν εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη, άρχισε να φωτογραφίζει καλλιτέχνες, περφόρμερ, ανθρώπους της σκηνής. Πολλοί από αυτούς αργότερα βραβεύτηκαν με Oscars και Tony, ανέβηκαν στο Broadway και έγιναν γνωστά ονόματα. Ο Roy είχε την ικανότητα να αναγνωρίζει την ενέργεια πριν γίνει επιτυχία.

Παράλληλα, δημιούργησε ένα τεράστιο αρχείο θεατρικού καλλιτεχνικού πατινάζ με περίπου 44.000 κομμάτια. Έτσι, δεν ήταν απλώς φωτογράφος ήταν και αρχειοθέτης μιας τέχνης που διαφορετικά θα χανόταν.

28ο ΦΝΘ: Uncle Roy – Όταν ο cool θείος είναι κομμάτι ιστορίας

Ίσως το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι της δουλειάς του ήταν η ανδρική γυμνή φωτογραφία. Στα ’60s και ’70s, η απεικόνιση γυμνών ανδρικών σωμάτων, ειδικά μέσα σε gay πλαίσιο, ήταν ταμπού. Συνδεόταν με λογοκρισία, δίκες, κοινωνική κατακραυγή.

Ο Roy, ανοιχτά gay, δεν προσέγγισε αυτά τα σώματα ως σκάνδαλο. Τα φωτογράφισε με επιθυμία, τρυφερότητα και αξιοπρέπεια. Το βιβλίο του «HE» έγινε το πρώτο βιβλίο ανδρικών γυμνών που στάλθηκε νόμιμα μέσω ταχυδρομείου στις ΗΠΑ μετά τις δίκες περί «απρέπειας». Αυτό από μόνο του λέει πολλά.

Και μετά ήρθε το AIDS. Καλλιτέχνες πέθαιναν. Μπαρ και γκαλερί έκλειναν. Μια ολόκληρη σκηνή διαλύθηκε μέσα σε λίγα χρόνια. Ο Roy έχασε φίλους, γνώριμους, ανθρώπους που είχε φωτογραφίσει, ανθρώπους που είχε αγαπήσει, έστω κι αν αργότερα ο ίδιος αμφισβήτησε τι ακριβώς σήμαινε «αγάπη» για εκείνον.

Οι φωτογραφίες του απέκτησαν άλλο βάρος γιατί πλέον δεν ήταν πια μόνο αισθητικές επιλογές, ήταν τεκμήρια μιας γενιάς που δεν πρόλαβε να γεράσει. Μιας κοινότητας που χτυπήθηκε σκληρά τη στιγμή που άρχισε να νιώθει ελεύθερη.

28ο ΦΝΘ: Uncle Roy – Όταν ο cool θείος είναι κομμάτι ιστορίας

Παρά την έντονη ζωή του, ο Roy παραδέχεται κάτι απροσδόκητο: δεν πιστεύει ότι έζησε ποτέ πραγματική αγάπη. Είχε περιπέτειες, αλλά ό,τι νόμιζε πως ήταν έρωτας ίσως ήταν απλώς λαγνεία. Αυτή η ειλικρίνεια τον απογυμνώνει περισσότερο από οποιαδήποτε φωτογραφία του. Κι έπειτα υπάρχει η ειρωνεία της μνήμης: ένας άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στο να καταγράφει άλλους βρέθηκε να παλεύει με την άνοια μετά από εγκεφαλικό. Η μνήμη, το βασικό του εργαλείο, έγινε εύθραυστη.

Ίσως γι’ αυτό το ντοκιμαντέρ της ανιψιάς του έχει τέτοια σημασία γιατί είναι μια πράξη επιστροφής. Εκείνος κράτησε ζωντανή τη μνήμη μιας ολόκληρης κοινότητας, τώρα κάποιος κρατά τη δική του.

28ο ΦΝΘ: Uncle Roy – Όταν ο cool θείος είναι κομμάτι ιστορίας

Ο Roy Blakey δεν είναι σημαντικός μόνο επειδή έζησε «μπροστά από την εποχή του». Είναι σημαντικός γιατί έζησε αυθεντικά. Το ντοκιμαντέρ δεν τον αγιοποιεί. Τον δείχνει ανθρώπινο, με τόλμη αλλά και αμφιβολίες, με επιθυμία αλλά και μοναξιά. Και τελικά μας θυμίζει κάτι απλό: μερικές φορές οι πιο μεγάλες ιστορίες δεν βρίσκονται στα βιβλία ιστορίας, βρίσκονται στην οικογένεια. Αρκεί κάποιος να τις κοιτάξει… πριν ξεθωριάσουν.