Ο Γιώργος Γούσης αντιμετωπίζει τον «Μικρό Πρίγκιπα» με τον Γιάννη Αγγελάκα ως ένα επικό μπλουζ

Κανονικά, με τον Γιώργο Γούση θα μιλούσαμε για σινεμά. Για τη νέα του μικρού μήκους ταινία «Μπεζ και άνετα» – που σύντομα να βρει τη θέση της σε φεστιβαλικές οθόνες και διοργανώσεις. Για τη νέα του μεγάλου μήκους ταινία, το σενάριο της οποίας έχει παραδοθεί, βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης της χρηματοδότησης και τα γυρίσματα της θα ξεκινήσουν στο τέλος του 2026. Θα μιλούσαμε, ακόμα, για την feel good τρυφερή, ανθρώπινη ανάμνηση που σκόρπισαν στις ψυχές μας τα «Μαγνητικά πεδία» – ανάμνηση που κρατάει ακόμη. Αλλά όχι· ο Γιώργος Γούσης είναι αποφασισμένος να μπαίνει με ορμή και θράσος σε πράγματα που δεν γνωρίζει καλά. «Μου αρέσει η αίσθηση του μαθητή, του παρατηρητή, εκείνου που αφουγκράζεται και δίνει χρόνο να καταλάβει το γιατί βρίσκεται εκεί», λέει.

Κι έτσι στην πρόταση που ήρθε από τη Στέγη για το «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα: Όταν πατήσεις στη γη, έχεις πια μεγαλώσει», η ιδέα δεν τον ξένισε καθόλου. «Αντίθετα, βρήκα το σχήμα πολύ ταιριαστό». Και να που γκαζώνει στην πρώτη του θεατρική σκηνοθεσία, δίνοντας περίβλημα και όψη στο παιδικό όνειρο του Γιάννη Αγγελάκα να καταπιαστεί και να προσεγγίσει – με το δικό του άγγιγμα – το θρυλικό «Μικρό Πρίγκιπα» του Σαιντ – Εξυπερύ.

‘Ενιωσα συγγένεια, οικειότητα με το Γιάννη Αγγελάκα, για να διαπιστώσουμε ότι μιλάμε την ίδια γλώσσα

«Σε πρώτη φάση προσπάθησα να καταλάβω τον Γιάννη Αγγελάκα σαν άνθρωπο, ποια είναι ανάγκη του να κάνει αυτό το έργο και γενικότερα με ποιες ανάγκες μπαίνει στην καλλιτεχνική δημιουργία. Κατευθείαν, ένιωσα συγγένεια, μια μεγάλη οικειότητα να συνομιλήσουμε πρακτικά και ανοιχτά μεταξύ μας, να διαπιστώσουμε ότι μιλάμε την ίδια γλώσσα. Κι έπειτα, αυτό προσπαθήσαμε να το αξιοποιήσουμε. Όλο λειτούργησε ενστικτωδώς και βρισκόμαστε στη στιγμή που μοιάζει να δουλεύω μ’ ένα φίλο. Αλήθεια, δεν κάναμε καμία προσπάθεια, δεν επιμείναμε να είμαστε εντάξει ο ένας με τον άλλον, απλώς επειδή βρεθήκαμε να είμαστε συνεργάτες. Κι αυτό είναι το ανθρώπινο κομμάτι της συνεργασίας μας», εξηγεί.

Ο “Μικρός Πρίγκιπας” έχει σημαδέψει την εφηβική σκέψη του Γιάννη Αγγελάκα και τώρα αφηγείται το έργο στη Στέγη.

Τα ίχνη από το έπος του «Μικρού Πρίγκιπα» – σαν τους κόκκους της ερήμου – είναι, μέσα στα χρόνια, ορατοί στη στιχουργική (εκτός από τη μουσική) υπογραφή του Αγγελάκα. Αυτό παρατήρησε και ο Γιώργος Γούσης στη διάρκεια της δραματουργικής επεξεργασίας (την οποία συνυπογράφει με τον πρωταγωνιστή του από τα ‘Μαγνητικά Πεδία’, ηθοποιό και συγγραφέα Αντώνη Τσιοτσιόπουλο) όπου ερεύνησαν τις εκλεκτικές συγγένειες στη γραφή ενός ποιητή – ροκ ημίθεου από τη Θεσσαλονίκη κι ενός φιλοσόφου – πιλότου από τη Λυών. Με μια πρώτη ανάγνωση και οι δύο, κάτω από άλλες συνθήκες, εποχές, τρόπους, έχουν αγγίξει τους αιθέρες.

Εκείνο που με συγκίνησε είναι πως Εξυπερύ γράφει τον ‘Πρίγκιπα’ στην καρδιά του Β΄ Παγκοσμίου, αλλά αφαιρεί οτιδήποτε πολεμικό υπήρχε γύρω του

Ο Σαιντ – Εξυπερύ, γόνος αστικής οικογένειας, υπηρετεί στη Γαλλική Στρατιωτική Αεροπορία, όπου εκτονώνει τη μεγάλη αγάπη του για τα αεροπλάνα. Απανωτά αεροπορικά ατυχήματα τον οδηγούν να βρει διέξοδο στη συγγραφή, μα όλα του τα έργα γεννιούνται μέσα από πτητικές περιπέτειες. Εργάζεται ήδη ως πιλότος στην Πολιτική Αεροπορία, καθώς η συγγραφική του δραστηριότητα εξελίσσεται. ΄Όταν ξεσπάει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος κατατάσσεται στις δυνάμεις της Γαλλικής Αεροπορίας. Είναι στη φωτιά της μάχης που γράφει και το «Μικρό Πρίγκιπα». «Εκείνο που με συγκίνησε, σε αναπάντεχο βαθμό, είναι πως Εξυπερύ γράφει τον ‘Πρίγκιπα’ στην καρδιά του Β΄ Παγκοσμίου, αλλά αφαιρεί οτιδήποτε πολεμικό υπήρχε γύρω του, βαφτίζοντας τον κεντρικό ήρωα (και εαυτό του), όχι πιλότο, μα εξερευνητή. Στη δική μας διασκευή, το πολεμικό στοιχείο είναι σαφές. Αυτή ήταν η βασική παρέμβαση που κάναμε στο έργο και την αφήσαμε να κυριαρχήσει στη μουσική, στις εικόνες, στη γενική αίσθηση της παράστασης», εξηγεί ο σκηνοθέτης της.

Του πήρε χρόνο να αποθησαυρίσει το «Μικρό Πρίγκιπα» και όχι άδικα. Ο Σαιντ Εξυπερύ με τον Πιλότο και το χρυσαφένιο του παιδί έχει βρεθεί σε εκατομμύρια παιδικά προσκέφαλα, αλλά η φιλοσοφική του φύση χρειάζεται νέες επισκέψεις για να κατανοηθεί σε βάθος. «Ο ‘Μικρός Πρίγκιπας’ συμπυκνώνει την ανάγκη για ανθρωπιά, παρηγοριά. Την σκέψη πως η ψυχή έχει ανάγκη περισσότερο από παρηγοριά και λιγότερο από κατανόηση. Μέσα σε αυτή τη διαδικασία, ο ήρωας κάνει ένα είδος θρησκευτικής ανακάλυψης: εφευρίσκει κάτι που μοιάζει με μικρό θεό, την παιδική του ψυχή που αντιμετωπίζει τα πάντα με περιέργεια. Γι’ αυτό και ο Πρίγκιπας μόνο ρωτάει και ποτέ δεν απαντάει».

Ο ‘Μικρός Πρίγκιπας’ συμπυκνώνει την ανάγκη για ανθρωπιά, παρηγοριά. Την σκέψη πως η ψυχή έχει ανάγκη περισσότερο από παρηγοριά και λιγότερο από κατανόηση

Ο Γιώργος Γούσης στέκεται σε δύο κρίσιμα σημεία του έργου για τον ίδιο: στο πως ο συγγραφέας βαφτίζει τον έρωτα εξημέρωση. «Με αγγίζει η σκέψη του πως κανείς είναι υπεύθυνος για τα πλάσματα που έχει αποφασίσει να εξημερώσει. Κι έπειτα η περιγραφή του τέλους για το τοπίο: σ’ ένα ανθρωποκεντρικό έργο, περιγράφει – εν τη απουσία του ανθρώπου – το τοπίο. Με προβληματίζει πολύ που ο ήρωας, στην απόλυτη μοναξιά της ερήμου, κάνει αυτές τις σκέψεις. Είναι πράγματα για να μοιραστεί κανείς, πόσο μάλλον, στις μέρες μας που είναι ασταμάτητη η τάση του σύγχρονου ανθρώπου προς την ατομικότητα, ενώ, στ’ αλήθεια, μόνο μέσα από τη σχέση μας με τους άλλους μπορούμε να καλυτερέψουμε. Χρειάζεται μια ατέρμονη προσπάθεια, αλλά αυτή είναι η μάχη που πρέπει να δώσουμε».

Ο κινηματογραφιστής Γιώργος Γούσης και δημιουργός των πολυβραβευμένων “Μαγνητικών Πεδίων” κάνει το θεατρικό του ντεμπούτο με την περφόρμανς του “Μικρού πρίγκιπα”.

Αν το «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» δονείται από μια γενικευμένη πολεμική σύγκρουση, η παράσταση, κατά τον Γούση, είναι ένα δοξαστικό έπος. «Ο Γιάννης Αγγελάκας αφηγείται μουσικά σχεδόν όλο το έργο – και αν θεωρήσουμε ότι ο λόγος είναι μέρος της μουσικής, η παράσταση μοιάζει με τεράστιο τραγούδι. Ακόμα και στα σημεία της πρόζας κι εκεί ο Γιάννης λειτουργεί μουσικά», εξηγεί. Ο σκηνοθέτης δεν αφήνει τίποτα ανεκμετάλλευτο. Πόσο μάλλον να φέρει τον κόσμο του Αγγελάκα στη σκηνή, να τον οδηγήσει σε αφηγηματικές φόρμες. Στην παράσταση παίζουν τρεις ηθοποιοί – Νάντια Μπαϊμπά, Ειρήνη Μπούνταλη και Νικόλας Παπούλιας – «εύπλαστα υλικά», όπως τους χαρακτηρίζει ο σκηνοθέτης, διαθέσιμοι ανά πάσα στιγμή να μετακινηθούν από τη μια περιοχή στην άλλη. «Και την ίδια ώρα έχουμε το Γιάννη που έχει δομήσει κάτι ολόδικο του. Για μένα αυτή η αντίφαση έχει μεγάλο ενδιαφέρον», σημειώνει.

Τα «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» δεν είναι θέατρο – ή τουλάχιστον είναι και θέατρο. Κλίνει, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, περισσότερο στην περφόρμανς. «Ένα μίγμα οπτικό, μουσικό, ακουστικό και αφηγηματικό. Σίγουρα δεν είναι μια κλασική αναπαράσταση».

Όσο πιο βαθιά μπαίνει ο Γιώργος Γούσης μέσα στη διαδικασία, τόσο λιγότερα πράγματα βρίσκει πως τον χωρίζουν από το σινεμά. «Είτε είμαι μόνος μου στο σχεδιαστήριο (ως κομίστας) είτε στα γυρίσματα μιας ταινίας, το πεδίο είναι κοινό. Ο στόχος της δουλειάς είναι πάντα ο ίδιος, να κινήσεις το συναίσθημα του θεατή, να μετακινηθεί μέσα του. Ασφαλώς αλλάζουν οι τρόποι αλλά αυτό μόνο φρεσκάδα φέρνει».

Στην Ελλάδα είναι τόσο δύσκολο να εξασφαλίζεις χρήματα για να κάνεις ταινίες, συνεπώς ευχαρίστως θα γέμιζα αυτά τα κενά ετοιμάζοντας μια παράσταση

Γι’ αυτό και δεν ήταν αυτοσκοπός του να χρησιμοποιήσει οικεία του εργαλεία στα «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα». Ίσως να κάνει μόνο μια νύξη, αφού σε συνεργασία με τον Αριστοτέλη Μαραγκό παρουσιάζει ένα διακριτικό animation. Πρόκειται, όπως την ονομάζει, για μια «μονοκοντυλιά η οποία παίρνει διάφορα σχήματα και ξαναγίνεται μια γραμμή. Αν κάτι συγκεράζει τις άλλες μου ιδιότητες είναι αυτό. Κατά άλλα, τα καινούργια υλικά για μένα είναι η live μουσική, ο δομημένος κόσμος του Γιάννη Αγγελάκα και φυσικά η δουλειά με τους ηθοποιούς σε ένα άλλο πλαίσιο».

Ο Γιάννης Αγγελάκας, μετά την αριστουργηματική “Νέκυϊα” , επιστρέφει στη Στέγη με τη σύλληψη, τη μουσική σύνθεση, την καλλιτεχνική επιμέλεια και ερμηνεία του “Μικρού Πρίγκιπα”.

Τα «Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» ήρθαν ως ένα απρόσμενο διάλειμμα στο επαγγελματικό πρόγραμμα του Γιώργου Γούση. Πλέον, δηλώνει πως με χαρά θα υποδεχόταν κάτι ανάλογο. «Το θεωρώ πολύ χρήσιμο για μένα. Η σημερινή εμπειρία μου άνοιξε και μου ανοίγει νέα πεδία και τρόπους αφήγησης. Μένω γοητευμένος από την αβεβαιότητα της live απόδοσης – την ώρα που στο σινεμά κυνηγάς για να κλέψεις στιγμές και να τις κλείσεις σε αρχεία. Εδώ πάλι, κάθε μέρα, πρέπει να ζωντανεύουμε κάτι, ξανά και ξανά, και, κάθε μέρα, να πηγαίνει παρακάτω, να μην μένει καν ίδιο. Κι αυτό δείχνει πως είναι μια διαδικασία πολύ πιο κοντά στη ζωή. Εξάλλου, στην Ελλάδα είναι τόσο δύσκολο να εξασφαλίζεις χρήματα για να κάνεις ταινίες, συνεπώς ευχαρίστως θα γέμιζα αυτά τα κενά ετοιμάζοντας μια παράσταση. Και σίγουρα θα το προτιμούσα από το να σκηνοθετήσω μια διαφήμιση. Ποιος ξέρει; Μπορεί να είναι, όντως, η αρχή εξερεύνησης μιας νέας περιοχής».