Béla Tarr: Έφυγε από τη ζωή ένας από τους σπουδαιότερους Ευρωπαίους σκηνοθέτες

Ένας από τους σπουδαιότερους Ευρωπαίους δημιουργούς ταινιών, ο Ούγγρος σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός Béla Tarr, πέθανε σε ηλικία 70 ετών, έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια. Την είδηση του θανάτου του γνωστοποίησε η οικογένειά του μέσω του εθνικού πρακτορείου ειδήσεων της Ουγγαρίας, MTI.

Θεωρούμενος μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του σύγχρονου ευρωπαϊκού κινηματογράφου, ο Tarr ταύτισε το όνομά του με έναν αργό, στοχαστικό και βαθιά μελαγχολικό κινηματογραφικό λόγο. Οι ταινίες του, ποιητικές αλλά και έντονα πολιτικές, αποτύπωναν με απαισιοδοξία –και συχνά με πικρό, μαύρο χιούμορ– την ανθρώπινη συνθήκη.

Γεννημένος το 1955 στο Πετς, ξεκίνησε τη διαδρομή του από το Balázs Béla Stúdió, ένα από τα σημαντικότερα ουγγρικά στούντιο πειραματικού κινηματογράφου, πριν υπογράψει ταινίες όπως τα Family Nest, Almanac of Fall και Damnation. Η διεθνής αναγνώριση, όμως, ήρθε το 1994 με το επτάωρο, ασπρόμαυρο έπος Sátántangó, μια τολμηρή κινηματογραφική αποτύπωση της μετακομμουνιστικής κατάρρευσης στην Ανατολική Ευρώπη. Η ταινία βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του 1985 του Ούγγρου συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι, ο οποίος, μάλιστα, τιμήθηκε πέρυσι με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ο Tarr συνέχισε να διασκευάζει έργα του Κρασναχορκάι, μεταφέροντας το 2000 στον κινηματογράφο το μυθιστόρημα Η μελαγχολία της αντίστασης με την ταινία Werckmeister Harmonies.

Το κύκνειο άσμα του, ωστόσο, ήταν το Το Άλογο του Τορίνο (2011), μια από τις πιο εμβληματικές ταινίες της καριέρας του, που έκανε πρεμιέρα το 2011 στο 61ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, όπου απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής (Αργυρή Άρκτος).

Μετά την ταινία αυτή, ο Tarr ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τον κινηματογράφο και εγκαταστάθηκε στο Σαράγεβο, όπου ίδρυσε τη διεθνή κινηματογραφική σχολή film.factory, αφοσιωμένος πλέον στη διδασκαλία και τη μετάδοση της κινηματογραφικής του φιλοσοφίας.

Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου από το 1997, τιμήθηκε το 2023 με το Τιμητικό Βραβείο του Προέδρου και του Διοικητικού Συμβουλίου της EFA, στο πλαίσιο των 36ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου.

Μετά την γνωστοποίηση του θανάτου του σπουδαίου δημιουργού και με ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου τον αποχαιρέτησε ως «έναν σπουδαίο σκηνοθέτη και μια ισχυρή πολιτική φωνή, που κέρδισε τον βαθύ σεβασμό των συναδέλφων του και την αγάπη του κοινού σε όλο τον κόσμο».