«Τέσσερις εποχές» από την Καμεράτα με μαέστρο τον Ιάπωνα Σούνσκε Σάτο

Οι «Τέσσερις εποχές» αποτελούν ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της μουσικής της εποχής του μπαρόκ και, αναμφίβολα, το γνωστότερο έργο του δημιουργού τους, του βενετσιάνου Αντόνιο Βιβάλντι.

Αυτός ο δημοφιλής κύκλος τεσσάρων κοντσέρτων για βιολί θα βρεθεί στο επίκεντρο της συναυλίας της Καμεράτας – Ορχήστρας Φίλων της Μουσικής, το Σάββατο 17 Μαΐου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Επικεφαλής του ανανεωμένου, πλέον, αθηναϊκού συνόλου αυτή τη φορά δεν θα βρεθεί ο διευθυντής της, ο καταξιωμένος μαέστρος Γιώργος Πέτρου, όπως συνήθως, αλλά ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους δεξιοτέχνες του μπαρόκ βιολιού, ο ιαπωνικής καταγωγής Σούνσκε Σάτο.

Δεξιοτέχνης του ιστορικού βιολιού, με βαθιά γνώση των ιστορικών πρακτικών ερμηνείας, ο Σάτο κινείται με ευκολία ανάμεσα στα διάφορα μουσικά στυλ, ερμηνεύοντας ρομαντική μουσική σε όργανα εποχής, σύγχρονη μουσική σε σύγχρονα όργανα, αλλά και διευθύνοντας ορχήστρες σε ένα ευρύτατο φάσμα ρεπερτορίου.

Υπήρξε διευθυντής της περίφημης Netherlands Bach Society από το 2018 έως το 2023. Για να τιμηθεί η εκατονταετηρίδα του συγκροτήματος, το 2021, ο Σάτο εγκαινίασε την υλοποίηση του προγράμματος «All of Bach», το οποίο προβλέπει την ερμηνεία και μαγνητοσκόπηση του συνόλου του έργου του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ και τη διάθεσή του δωρεάν στο κοινό μέσω της πλατφόρμας YouTube.

Οι ερμηνείες του Σάτο χαρακτηρίζονται από μεγάλη δεξιοτεχνία και τεχνική αρτιότητα, κυρίως όμως από ερμηνευτική φρεσκάδα και προσέγγιση που δεν αποσκοπεί στην εκκεντρικότητα, αλλά σε μια εκ βαθέων ανάδειξη της αξίας της μουσικής.

Στο επίκεντρο του προγράμματος της συναυλίας της Καμεράτας θα βρεθούν τα τέσσερα κοντσέρτα για βιολί του Αντόνιο Βιβάλντι (1678-1741) που είναι γνωστά υπό τον τίτλο «Τέσσερις εποχές».

Τα κοντσέρτα γράφτηκαν γύρω στα 1718-1720, όταν ο Βιβάλντι, ο «κόκκινος παπάς», όπως ήταν γνωστός, λόγω του χρώματος των μαλλιών του, ήταν ο ιεροψάλτης της αυλής στη Μάντοβα.

Αποτελούν ένα από τα πρώτα παραδείγματα αυτού που θα ονομαζόταν προγραμματική μουσική, δηλαδή μουσική με έντονα αφηγηματικά στοιχεία, αφού ο Βιβάλντι αναπαριστά με αυτήν ρυάκια που ρέουν, πουλιά που κελαηδούν, μύγες που βουίζουν, τον βοσκό και τον σκύλο του που γαβγίζει, καταιγίδες, παγωμένα τοπία και ζεστές χειμωνιάτικες φωτιές. Μάλιστα, ο συνθέτης δημοσίευσε τα κοντσέρτα με συνοδευτικά σονέτα, πιθανόν γραμμένα από τον ίδιο, που επεξηγούσαν ποιο στοιχείο κάθε εποχής επεδίωκε να ανακαλέσει  η μουσική του…

Ο Σούνσκε Σάτο επέλεξε να πλαισιώσει τον δημοφιλή μουσικό κύκλο του Βιβάλντι με έργα που αναδεικνύουν τον πλούτο, το χιούμορ και την ευρηματικότητα τριών άλλων συνθετών της εποχής του μπαρόκ.

Στο «Καπρίτσιο» του Κάρλο Φαρίνα (περ. 1600-1639) δοκιμάζονται τα τεχνικά όρια των οργάνων που ανήκουν στην οικογένεια του βιολιού, προκαλώντας τα να μιμηθούν τον ήχο άλλων οργάνων, αλλά και διάφορων ζώων.
Η μουσική του Τζοβάνι Λεγκρέντσι (1626-1690) ανήκει στην περίοδο του ώριμου μπαρόκ. Η Έκτη Σονάτα για τέσσερις βιόλες ντα γκάμπα είναι έργο ιδιαίτερα πυκνογραμμένο, με πολύχρωμες αρμονίες, ενώ η ένδειξη «όπως σας αρέσει» στον τίτλο υποδεικνύει ότι η ερμηνεία του είναι εφικτή και με άλλο συνδυασμό εγχόρδων.
Τέλος, η «Φαντασία» του βιρτουόζου γερμανού βιολονίστα Γιόχαν Γκέοργκ Πίζεντελ (1687-1755) είναι μια ορχηστρική σουίτα, στην οποία όλοι οι χοροί εκτελούνται με βάση τον χαρακτήρα και τον ρυθμό τους, ο ένας μετά τον άλλο, ως ένα ενιαίο έργο.

Carlo Farina, «Capriccio stravagante» («Εκκεντρικό καπρίτσιο»)

Antonio Vivaldi, Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ. 1 σε μι μείζονα, έργο 8, RV 269, «Άνοιξη», Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ. 2 σε σολ ελάσσονα, έργο 8, RV 315, «Καλοκαίρι»

Giovanni Legrenzi, Σονάτα αρ. 6 για τέσσερις βιόλες ντα γκάμπα ή όπως σας αρέσει, έργο 10: ΙΙΙ/6

Johann Georg Pisendel, «Fantasie: Imitation des caractères de la danse»
(«Φαντασία: Μίμηση των χαρακτήρων του χορού»).

Αntonio Vivaldi, Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ. 3 σε φα μείζονα, έργο 8, RV 293, «Φθινόπωρο», Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ. 4 σε φα ελάσσονα, έργο 8, RV 297, «Χειμώνας».