Παγκόσμια Ημέρα για το Άσθμα: Μια νόσος γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη

Η Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος μας υπενθυμίζει την αξία της σωστής ενημέρωσης και της έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων μιας από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Η Δρ. Σταματούλα Τσικρικά, Πρόεδρος της Ομάδας Προαγωγής Υγείας της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και Πρόεδρος της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, μας μιλά για τη σημασία της πρόληψης και της ισότιμης πρόσβασης στις θεραπείες.

Από τον Ιπποκράτη μέχρι σήμερα

Ο όρος «άσθμα» προέρχεται από την εποχή του Ιπποκράτη, ο οποίος τον εισήγαγε στην Ιπποκρατική Συλλογή. Χιλιάδες χρόνια αργότερα, το 1998, η Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το Άσθμα (GINA) καθιέρωσε την πρώτη Τρίτη του Μαΐου ως ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για το βρογχικό άσθμα. Το μήνυμα του 2025 – «Πρόσβαση στις εισπνεόμενες θεραπείες για όλους» – υπογραμμίζει την ανάγκη για ισότητα στη φροντίδα των ασθενών με άσθμα, καθώς σε πολλές περιοχές του κόσμου η κατάλληλη θεραπεία παραμένει πολυτέλεια.

Το άσθμα δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα της αναπνοής. Όταν η αναπνοή δυσκολεύει, η καθημερινότητα αλλάζει: η κίνηση περιορίζεται, η κοινωνική ζωή υποχωρεί και η γενική ευεξία επιβαρύνεται. Είναι λοιπόν απαραίτητο να δίνουμε την προσοχή που του αξίζει.

• Άνοιξη: πρόκληση για τους ασθματικούς
  Παρότι για πολλούς είναι εποχή ανανέωσης, για όσους ζουν με άσθμα η άνοιξη συνοδεύεται συχνά από έξαρση των συμπτωμάτων. Γύρη, υγρασία, ρύπανση και απότομες καιρικές μεταβολές δημιουργούν ένα περιβάλλον που μπορεί να επιδεινώσει τη νόσο.

• Τα πιο συχνά συμπτώματα
  Το άσθμα εκδηλώνεται με δύσπνοια, σφύριγμα κατά την αναπνοή (συριγμό), νυχτερινό ή πρωινό βήχα και αίσθημα πίεσης στο στήθος. Η ένταση και η διάρκεια των συμπτωμάτων διαφέρει ανά περίσταση.

• Αρχή στην παιδική ηλικία, πορεία ως την ενηλικίωση
  Σε πολλές περιπτώσεις, τα πρώτα σημάδια άσθματος εμφανίζονται στην παιδική ηλικία. Αν και τα 2 στα 3 παιδιά μπορεί να δουν τα συμπτώματα να υποχωρούν στην εφηβεία, ένα ποσοστό τα εμφανίζει ξανά ως ενήλικες. Το άσθμα πλέον δεν κάνει διακρίσεις – ούτε στην ηλικία, ούτε στο φύλο.

Η διαχείριση της νόσου βασίζεται τόσο στην πρόληψη όσο και στη φαρμακευτική αγωγή. Κομβικής σημασίας είναι:

• Η αποφυγή του καπνίσματος (ενεργητικού και παθητικού)

• Ο εντοπισμός και η αποφυγή των παραγόντων που προκαλούν κρίσεις

• Η ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε αλλεργιογόνα και ρύπους

• Η συμμόρφωση με την εξατομικευμένη θεραπευτική αγωγή

• Η τακτική παρακολούθηση από τον ειδικό ιατρό

Στη φαρέτρα των θεραπειών περιλαμβάνονται πλέον σύγχρονες επιλογές: εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, βρογχοδιασταλτικά και βιολογικοί παράγοντες για σοβαρότερες μορφές της νόσου. Αν και το άσθμα είναι χρόνια και φλεγμονώδης πάθηση, με την κατάλληλη αγωγή μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο, επιτρέποντας στους ασθενείς να ζήσουν χωρίς σημαντικούς περιορισμούς.