Τι σχέση έχει το Ασχημόπαπο με το μελάνωμα;

Το μελάνωμα είναι μία από τις πιο συχνές μορφές καρκίνου και η πιο θανατηφόρος μορφή καρκίνου του δέρματος. Σύμφωνα με στοιχεία από τον φορέα Melanoma Research Alliance στις ΗΠΑ, την προηγούμενη δεκαετία (2013 – 2023) τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου αυξήθηκαν κατά 27 τοις εκατό. Πρακτικά, για το 2023 υπολογίστηκε ότι διαγνώστηκαν στις ΗΠΑ 97.610 περιστατικά μελανώματος με μέση ηλικία τα 65 χρόνια.

Το μελάνωμα αναπτύσσεται κυρίως στα μελανοκύτταρα, τα κύτταρα που περιέχουν τη χρωστική ουσία μελανίνη, και στις περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζεται σε σημεία του προσώπου ή του σώματος που εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία. Μπορεί όμως να εμφανιστεί σε σημεία λιγότερο εκτεθειμένα όπως είναι ο βολβός των ματιών, τα πέλματα, οι παλάμες ή το δέρμα ανάμεσα στα δάχτυλα.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ, οι παρακάτω παράγοντες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης μελανώματος:

• Υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία προέρχεται από τον ήλιο και από λαμπτήρες ή κρεβάτια για τεχνητό μαύρισμα (solarium), μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του μελανώματος. Έξι στις δέκα περιπτώσεις μελανώματος οφείλονται σε υπερβολική έκθεση στον ήλιο.
• Ανοιχτόχρωμο δέρμα. Το να έχετε λιγότερη χρωστική ουσία (μελανίνη) στο δέρμα σας σημαίνει ότι έχετε λιγότερη προστασία από την καταστροφική υπεριώδη ακτινοβολία. Ωστόσο, το μελάνωμα μπορεί να αναπτυχθεί και σε άτομα με πιο σκούρα απόχρωση δέρματος.
• Ιστορικό ηλιακού εγκαύματος
• Διαμονή κοντά στον ισημερινό ή σε υψηλότερο υψόμετρο. Οι άνθρωποι που ζουν πιο κοντά στον ισημερινό της γης, όπου οι ακτίνες του ήλιου είναι πιο άμεσες, βιώνουν υψηλότερες ποσότητες υπεριώδους ακτινοβολίας από εκείνους που ζουν πιο βόρεια ή νότια. Επιπλέον, εάν ζείτε σε υψηλό υψόμετρο, εκτίθεστε σε περισσότερη υπεριώδη ακτινοβολία.
• Παρουσία πολλών σπίλων ή ασυνήθιστων σπίλων στο δέρμα
• Οικογενειακό ιστορικό μελανώματος
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα

Σήμερα υπάρχουν πολλές νεότερες και καινοτόμες θεραπείες για το μελάνωμα που δίνουν πολλές ελπίδες για αύξηση της επιβίωσης ή ακόμη και για θεραπεία. Ωστόσο, το πιο απλό και εύκολο για όλους μας είναι η έγκαιρη διάγνωση καθώς σε αυτή την περίπτωση σημαίνει ουσιαστικά ίαση.

Ο κανόνας ABCDE είναι ένας «μπούσουλας» που μπορεί εύκολα να έχουμε στο νου και με την παραμικρή αμφιβολία να μας οδηγήσει στον εξειδικευμένο δερματολόγο για αξιολόγηση. Σύμφωνα με τον κανόνα αυτό, οι παρακάτω αλλαγές σε σπίλους είναι υποχρεωτικό να εξετάζονται από δερματολόγο: Asymmetry (ασυμμετρία στο σχήμα του σπίλου), Border (ασαφή όρια), Color (ανομοιομορφία του χρώματος), Diameter (διάμετρος), Evolving (εξέλιξη και μεταβολή του σπίλου).

Εάν σας φαίνεται δύσκολο να θυμάστε τα παραπάνω, ο έγκριτος αμερικανικός φορέας για τον καρκίνο Skin Cancer Foundation αναφέρεται στο Ασχημόπαπο ως ένα ακόμη ύποπτο σύμπτωμα μελανώματος. Αυτή η στρατηγική πρόληψης βασίζεται στην έννοια ότι οι περισσότεροι φυσιολογικοί σπίλοι στο σώμα μοιάζουν μεταξύ τους, ενώ τα μελανώματα ξεχωρίζουν σαν το ασχημόπαπο μέσα στη λίμνη με τους κύκνους.

Η στρατηγική αυτή υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι όχι μόνο να ελέγχουμε τους σπίλους στο σώμα μας για τυχόν ανωμαλίες αλλά και να συγκρίνουμε τυχόν ύποπτο σημάδι με τις τριγύρω ελιές για να προσδιορίσουμε εάν δείχνει διαφορετικό. Σύμφωνα με το Skin Cancer Foundation, οι ελιές-ασχημόπαπα μπορεί να είναι μεγαλύτερες, μικρότερες, πιο σκούρες ή πιο ανοιχτόχρωμες από τις γύρω τους. Τέλος, στην κατηγορία των «ασχημόπαπων» που αξίζει να εκτιμήσει ο δερματολόγος ανήκουν οι σπίλοι που είναι μόνοι τους σε κάποιο σημείο του σώματος, χωρίς άλλες ελιές τριγύρω για σύγκριση.

Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό: Οι οδηγίες για τα συμπτώματα που πρέπει να έχουμε στο νου μας δεν σημαίνουν ότι μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας διάγνωση ενός σπίλου στο σώμα μας γιατί, πολύ απλά, δεν έχουμε τις απαραίτητες γνώσεις γι’ αυτό. Μας βοηθούν όμως να είμαστε υποψιασμένοι και για οποιαδήποτε αλλαγή σε σπίλο ή ανησυχία επισκεπτόμαστε τον δερματολόγο μας.