Τέμπη: Μία ψυχολόγος αναλύει πώς λειτουργεί μέσα μας ένα συλλογικό τραύμα

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη που επανήλθε με δριμύτητα στη μνήμη μας τις προηγούμενες ημέρες αποτελεί μία πληγή για την κοινωνία μας, είτε μας αφορά άμεσα είτε όχι. Πόνος, θλίψη, θυμός, πένθος, μεγάλα «γιατί», κυριαρχούν στο μυαλό όλων μας. Πρόκειται σαφώς για ένα συλλογικό τραύμα που ως κοινωνία θα φέρουμε μαζί μας για πολλά χρόνια. Πώς όμως λειτουργεί μέσα μας μια τέτοια κατάσταση;

«Γεγονότα όπως το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη, μαζικοί πυροβολισμοί, φυσικές καταστροφές, πανδημίες, πόλεμοι και εκτεταμένη κοινωνική βία δημιουργούν κοινές εμπειρίες σε μια κοινωνία. Διαταράσσουν το αίσθημα ασφάλειας. Προκαλούν σύγχυση και αβεβαιότητα. Αυτό το άγχος είναι γνωστό ως συλλογικό τραύμα, το οποίο συμβαίνει όταν ένα τραυματικό γεγονός επηρεάζει μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων με παρόμοιους τρόπους», εξηγεί η Αλεξάνδρα Παυλέτση – Στεφανή, BSc Ψυχολόγος, MSc , CAT Ψυχοθεραπεύτρια. «Ως αποτέλεσμα συλλογικού τραύματος, οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο. Ο φόβος, το άγχος, η θλίψη και η κατάθλιψη είναι τα πιο κοινά συμπτώματα συλλογικού τραύματος. Ωστόσο, η ένταση του αντίκτυπου της τραγωδίας, άρα και των συμπτωμάτων, μπορεί να είναι διαφορετική για διαφορετικούς ανθρώπους, ανάλογα με ένα ευρύ φάσμα παραγόντων. Μάλιστα, εάν δεν αντιμετωπιστεί, το συλλογικό τραύμα μπορεί να οδηγήσει σε νέους κοινωνικούς κανόνες που γεννιούνται από τις αρνητικές επιπτώσεις του όπως είναι ο φόβος, το άγχος, η απελπισία και η αποφυγή» προειδοποιεί η ειδικός και συνεχίζει τονίζοντας τον ρόλο της ψυχικής υγείας στη διαχείριση αυτής της κατάστασης.

«Η ψυχική υγεία θέτει τα θεμέλια για το πώς αντιδρά ένα άτομο όταν χτυπήσει η καταστροφή. Το τραύμα δεν είναι αυτό που συμβαίνει εξωτερικά, αλλά αυτό που συμβαίνει εσωτερικά. Μια εύκολη μεταφορά είναι ένας τραπεζικός λογαριασμός — μπορείς να χειριστείς καλύτερα τις οικονομικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης με έναν καλά γεμισμένο λογαριασμό. Η επόμενη έκτακτη ανάγκη μπορεί να σε χρεοκοπήσει εάν ήδη δυσκολεύεσαι οικονομικά. Η ψυχική υγεία λειτουργεί αντίστοιχα. Εάν έχεις σταθερή ψυχική και συναισθηματική ευεξία, είσαι καλύτερα εξοπλισμένος για να αντιμετωπίσεις τις προκλήσεις και τις αναταραχές που μπορούν να φέρουν τα τραυματικά γεγονότα. Αντίθετα, τραυματικά γεγονότα μπορεί να οδηγήσουν σε συνέπειες, όπως PTSD, εθισμό και άλλες διαταραχές ψυχικής υγείας, εάν δεν υπάρχουν επαρκείς πόροι ψυχικής υγείας».

Έχοντας κατανοήσει πώς μπορεί να μας επηρεάσει, η ψυχολόγος μας δίνει ορισμένες γενικές συμβουλές διαχείρισης.

Αύξησε την ευαισθητοποίησή σου: Ξεκίνησε μιλώντας με ένα έμπιστο αγαπημένο πρόσωπο ή θεραπευτή. Το ημερολόγιο και η επίγνωση μπορούν επίσης να βοηθήσουν να επεξεργαστείς τα συναισθήματά σου και να ξεκινήσεις τη θεραπεία. Η ενσυνειδητότητα αυξάνει την ευαισθητοποίηση και θέτει τα θεμέλια για πολλά οφέλη για τη σωματική, πνευματική και ψυχική υγεία.

Καλλιέργησε ανθεκτικότητα και ευγνωμοσύνη: Το να γνωρίζεις και να εκφράζεις τα συναισθήματά σου είναι ένα σημαντικό μέρος της καλλιέργειας της ψυχικής ανθεκτικότητάς. Επιπλέον, η άσκηση της ευγνωμοσύνης μπορεί να αυξήσει την ευτυχία. Αν και μπορεί να υπάρχει δυσκολία μετά από μια τραγωδία ή τραυματικό γεγονός, μπορείς να είσαι ευγνώμων για τα θετικά πράγματα στη ζωή. Η ευγνωμοσύνη ενισχύει έμμεσα την αυτοεκτίμησή, βελτιώνοντας με τη σειρά της την ανθεκτικότητα.

Φρόντισε το σώμα σου: Το να υπάρχει η αμέλεια για τα βασικά όταν έχεις άγχος και μελαγχολικά συναισθήματα είναι εύκολο. Επομένως, δώσε προτεραιότητα στην ψυχική, συναισθηματική και σωματική ευεξία όταν αντιμετωπίζεις συλλογικό τραύμα. Βεβαιώσου ότι έχεις επαρκή ύπνο και κατάλληλη διατροφή.

Ανάπτυξε ένα υποστηρικτικό δίκτυο: Βρες μια ομάδα ανθρώπων με τους οποίους μπορείς να είσαι ο εαυτός σου. Η επίγνωση του αντίκτυπού στους άλλους σε κάνει να επεξεργάζεσαι ή να κρύψεις τα συναισθήματά για να επηρεάσεις θετικά τους άλλους.

Αναζήτησε έναν ψυχοθεραπευτή με ενημέρωση για το τραύμα: Δεν νιώθεις πάντα άνετα να μοιράζεσαι τα αρνητικά ή οδυνηρά συναισθήματα με άλλους. Ωστόσο, κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο για την ανθεκτικότητα και την ψυχική υγεία. Πρέπει να υπάρχει αυθεντικότητα με τον εαυτό σου. Ένας θεραπευτής μπορεί να σε βοηθήσει να δημιουργήσεις έναν ασφαλή χώρο για να εξερευνήσεις τα μέρη του εαυτού σου που αισθάνεσαι τρομακτικά χωρίς κρίση και να αναπτύξεις τα κατάλληλα εργαλεία.