Γιάννης Οικονομίδης: Πάντα πίστευα ότι το «Σπιρτόκουτο» μπορεί να τραγουδηθεί

Όταν πριν από δύο περίπου χρόνια έσκασε η είδηση ότι το «Σπιρτόκουτο», η θρυλική ταινία του Γιάννη Οικονομίδη θα γίνει μιούζικαλ στη Στέγη, πολλοί ίσως γέλασαν με σκεπτικισμό και απορία: Πώς είναι δυνατόν να ντύσεις με νότες τον σκληρό, βέβηλο, αθυρόστομο κόσμο του Οικονομίδη;

Και σήμερα ακόμα, λίγες μέρες πριν την πρεμιέρα, μετά από ατέλειωτες ώρες δουλειάς, προβών και πειραματισμών, αυτό το έργο παραμένει για όλους ένα μεγάλο στοίχημα: «Μια βουτιά στο κενό» όπως παραδέχεται ο Γιάννης Νιάρρος που υπογράφει τη σκηνοθεσία, «ένα δύσκολο, τολμηρό θέαμα, πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα» σύμφωνα με τον Γιάννη Οικονομίδη που ανέλαβε το λιμπρέτο, «ένα ρίσκο που ακόμα και αν δεν πάει καλά θα είμαστε και πάλι περήφανοι που το πήραμε», για την Αφροδίτη Παναγιωτάκου από την οποία ξεκίνησε όλη η ιδέα.

Στη συνέντευξη Τύπου στο αίθριο πίσω από τα γραφεία της Στέγης, οι συντελεστές της παράστασης μοιράστηκαν μαζί μας την αγωνία αλλά κυρίως τον ενθουσιασμό τους για το ανέβασμα αυτής της μεγάλης παραγωγής. Aπό αριστερά Γιάννης Αναστασάκης, Αλέξανδρος Λιβιτσάνος, Γιάννης Νιάρρος, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Γιάννης Οικονομίδης, Αγορίτσα Οικονόμου, Γιώργος Κατσής, Μάριος Σαραντίδης.

Το μιούζικαλ που θα δούμε στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης δεν θα ξεφύγει από την ιστορία της cult ταινίας: Εκτυλίσσεται σ’ ένα μικροαστικό διαμέρισμα με ένα χαλασμένο air condition και μια τηλεόραση που παίζει αδιάκοπα. Το οικογενειακό μακελειό με πρωταγωνιστή τον Δημήτρη, ιδιοκτήτη καφετέριας, δεν αργεί να ξεσπάσει και μέσα σε μια Κυριακή του Αυγούστου όλα τινάζονται στον αέρα. Η βία χτυπάει κόκκινο, τα πρόσωπα μπαινοβγαίνουν στο «σπιρτόκουτο» με τα τραγούδια και τις μελωδίες της απόγνωσής τους…

Ο Γιάννης Οικονομίδης, δηλώνει ενθουσιασμένος με αυτό το project και παραδέχεται ότι πάντα πίστευε ότι το «Σπιρτόκουτο» μπορούσε να γίνει μουσικό έργο: «Από τη στιγμή που αποφασίσαμε με την Αφροδίτη να γίνει στη Στέγη, τα πράγματα έγιναν μαγικά και με το σωστό τρόπο. Στην πορεία καταλάβαμε ότι αυτό το εγχείρημα είναι πολύ δύσκολο. Σε επίπεδο αισθητικών και τεχνικών προδιαγραφών επιχειρούνται πράγματα που δεν έχουν ξαναγίνει στο παρελθόν. Θέλουμε ωστόσο το έργο να έχει τη δική του αυθυπαρξία και το δικό του πάτημα στο χώρο-χρόνο και να δώσει στο κοινό χαρά, συγκίνηση, σκέψη και διασκέδαση».

Τονίζει ωστόσο ότι το σημαντικότερο στοιχείο που χαρακτηρίζει αυτή την παραγωγή είναι η ελευθερία η οποία δόθηκε απλόχερα στους δημιουργούς, χωρίς εκπτώσεις και περιορισμούς: «Όταν έφτιαξα το Σπιρτόκουτο πριν από 20 χρόνια, ήταν μια ανεξάρτητη δημιουργία. Δεν έδινα λογαριασμό σε κανέναν. Πιστεύω ότι τα πράγματα που αξίζουν, προκύπτουν μόνο σε πλαίσιο ελευθερίας. Παρόλο που είναι μια μεγάλη παραγωγή, η Στέγη προστάτευσε την ομάδα με έναν τέτοιο τρόπο, ώστε όλο αυτό εγχείρημα να προκύψει σε συνθήκες απόλυτης ελευθερίας, χωρίς κανέναν έλεγχο. Αυτό δεν συμβαίνει συχνά στην Ελλάδα».

Ο ίδιος πρότεινε στον Γιάννη Νιάρρο ν’ αναλάβει τη μουσική της παράστασης και κατόπιν τη σκηνοθεσία ενώ στην πορεία στο σχήμα προστέθηκε και ο συνθέτης Αλέξανδρος Λιβιτσάνος. Για το πώς χτίστηκε μουσικά η παράσταση ο Γιάννης Νιάρρος αναφέρει: «Δεν θέλαμε να γίνει μια παράσταση – performance αλλά το δικό μας ελληνικό μιούζικαλ με τη γενναιότητα με την οποία έκανε την ταινία ο Γιάννης Οικονομίδης όπου οι άνθρωποι έβριζαν και μιλούσαν μια ρεαλιστική γλώσσα. Η ιστορία παραμένει ίδια αλλά προσπαθήσαμε να της δώσουμε μια πιο ποιητική και μουσική διάσταση. Να δείξουμε ότι ο κόσμος του μιούζικαλ και ο κόσμος του Σπιρτόκουτου του Γιάννη Οικονομίδη είναι δυο κόσμοι συμβατοί».

Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση, έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια στο Σπιρτόκουτο και υπενθυμίζει πως για πρώτη φορά η Στέγη κάνει παραγωγή που διαρκεί 2,5 μήνες: «Δεν μας απασχόλησε ποτέ η έννοια του ρίσκου γιατί ενστικτωδώς ξέραμε ότι αυτό το εγχείρημα θα είναι φανταστικό. Αυτό το «Σπιρτόκουτο» είχε ήδη σκηνοθετηθεί μέσω της μουσικής. Όταν αναλύσαμε με τον Γιάννη Οικονομίδη το μουσικό είδος για να βρούμε τον αισθητικό δρόμο που θ΄ ακολουθήσουμε, αυτό που κάναμε ήταν ν’ αποκλείσουμε κάποια είδη. Ξέραμε δηλαδή ότι δεν θα κάνουμε όπερα, ή ακαδημαϊκό λυρικό τραγούδι. Ωστόσο θ’ ακούσετε όλα τα είδη της μουσικής σε ένα μουσικό έργο. Και jazz και 80s καψουροτράγουδα και πολυφωνικά και όλα. Αλλά δένει όπως πρέπει να δέσει. Άλλωστε αυτό εκφράζει τον συναισθηματισμό του καθενός μας και των ηρώων του του Σπιρτόκουτου. Δεν είναι καλοί και κακοί. Δεν είναι μόνο άγριοι, φωνακλάδες, κάφροι ή καταπιεσμένοι. Όλοι είναι από όλα και αυτό βγαίνει μέσα από τη μουσική και τον τρόπο που τραγουδιέται».