Τα Προσφυγικά της Νίκαιας: Παρελθόν, παρόν και μέλλον

Η Κοκκινιά, η σημερινή Νίκαια, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικιστική εγκατάσταση των προσφύγων της Μικράς Ασίας στην περιοχή. Το χτισμένο τοπίο του συνοικισμού, του σημερινού Δήμου, προέκυψε από αυτήν την εγκατάσταση, είτε μέσω των κρατικών μηχανισμών είτε μέσα από πρακτικές αυτοστέγασης.

Από τα προσφυγικά σπίτια που χαρακτήριζαν μέχρι και τα μεταπολεμικά χρόνια την συνοικία, πολλά διασώζονται μέχρι και σήμερα. Για την ακρίβεια, στέκουν ακόμη ορθά 1.500 κτίσματα, χτισμένα μεταξύ 1920 και 1945, τα  οποία αποτελούν το 9% του κτιριακού όγκου της περιοχής. Από αυτά, το 90%χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα σαν κατοικίες. Ανάμεσά τους, διατηρούνται ακόμη στη Νίκαια50 «πολυκατοικίες», όπως ονομάζονται τα διώροφα προσφυγικά που χτίστηκαν τη δεκαετία του 1920, με πολλαπλά διαμερίσματα, ενός δωματίου το καθένα.

Φωτογραφία: Γεωργία Μαλαπάνη (penna.gr)

Αναγνωρίζοντας την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης της προσφυγικής  οικιστικής ταυτότητας της Νίκαιας, ιδιαίτερα ενόψει της συμπλήρωσης εκατό χρόνων από την άφιξη στην Αττική των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, διοργανώνεται την Τετάρτη 6 Οκτωβρίου, στον Πολυχώρο «Μάνος Λοΐζος», ημερίδα με θέμα «Σπίτια της Νίκαιας, 100 χρόνια μετά», στην οποία θα μιλήσουν ιστορικοί, αρχιτέκτονες, κοινωνικοί ανθρωπολόγοι, αλλά και παράγοντες της τοπικής και της περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

Οι εισηγήσεις στην ημερίδα, που θέλει να αποτελέσει το έναυσμα για έναν δημόσιο διάλογο σχετικά με την ανάγκη προστασίας και για μία περαιτέρω διερεύνηση των λόγων και τρόπων προσέγγισης, θα κινηθούν με βάση τις ακόλουθες θεματικές:

1. Παρελθόν: Σύντομη ιστορική αναδρομή της οικιστικής εγκατάστασης των προσφύγων στην περιοχή. Ποια είναι η προσφυγική οικιστική ταυτότητα της Νίκαιας και πώς αυτή έχει διαμορφωθεί κοινωνικά μέσα στον χρόνο; Τι μπορούμε να μάθουμε από το παρελθόν;
2. Παρόν: Ανάλυση της σημερινής κατάστασης του προσφυγικού οικιστικού τοπίου, των τυπολογιών, των μετασχηματισμών τους και της κατοικησιμότητάς τους. Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις και ποιες οι ευκαιρίες που υπάρχουν για διατήρηση και ανάπλασή τους; Τι μπορούμε να μάθουμε από αλλά παραδείγματα περιπτώσεων προσέγγισης προσφυγικών οικισμών στην Αττική;
3. Μέλλον: Στη βάση των παραπάνω, θα προσδιοριστούν οι πιθανές πολεοδομικές μεθοδολογίες και προσεγγίσεις του προσφυγικού οικισμού της Νίκαιας, λαμβάνοντας υπόψη θέματα ιδιοκτησίας, κατοικησιμότητας, απαλλοτριώσεων, χαρακτηρισμού και προγραμμάτων χρηματοδότησης.

Στην ημερίδα θα μιλήσουν ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης, η κοινωνική ανθρωπολόγος RenéeHirschon, ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Νίκος Μπελαβίλας, ο αρχιτέκτονας Σταύρος Σταυρίδης, ο περιφερειάρχης Γιώργος Πατούλης και ο δήμαρχος Νίκαιας – Αγ. Ι. Ρέντη Γιώργος Ιωακειμίδης.

18.00-18.15: Καλωσόρισμα και εισαγωγή από τον συντονιστή της εκδήλωσης, Μενέλαο Χαραλαμπίδη

Renée Hirschon-Φιλιππάκη, «Στέγη για τους αστέγαστους: Η ιστορία της αποδοχής των προσφύγων στην Κοκκινιά»

• 18.40-18.55  Σταύρος Σταυρίδης, «Στα προσφυγικά της Νίκαιας: Να ξανασκεφτούμε την κατοίκηση ως κοινοτική εμπειρία»
• 19.00-19.15  Εισήγηση από τον Νίκο Μπελαβίλα​

• 19.20-19.35  Εισήγηση από τον περιφερειάρχη Αττικής Γιώργο Πατούλη
• 19.40-19.55  Εισήγηση από τον δήμαρχο Νικαίας – Αγ. Ι. Ρέντη Γιώργο Ιωακειμίδη
• 20.00-21.00: Ερωτήσεις, τοποθετήσεις – Κλείσιμο

H ημερίδα θα διεξαχθεί στον Πολυχώρο «Μάνος Λοΐζος», Θηβών 243, στη Νίκαια. Λόγω covid, οι θέσεις θα είναι περιορισμένες. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να την παρακολουθήσουν και διαδικτυακά, ακολουθώντας τον σύνδεσμο: https://bit.ly/2XDXln2

Φωτογραφία: Γεωργία Μαλαπάνη (penna.gr)