21 τραγούδια για το 1821: Ο Σταύρος Ξαρχάκος στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Εθνεγερσία, ο κορυφαίος Έλληνας συνθέτης και μαέστρος Σταύρος Ξαρχάκος προτείνει ένα πολύπλευρο πρόγραμμα δράσεων που προβάλουν τη σημασία και τη διαχρονικότητα της ελληνικής μουσικής παράδοσης.

Πρόκειται για τρεις μουσικούς κύκλους που ο καθένας περιέχει συμβολικά 21 τραγούδια με σημείο αναφοράς την παράδοση του δημοτικού μας τραγουδιού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυναμική της μουσικής παράδοσης σε σχέση με το σήμερα, επιβεβαιώνοντας ότι το βαθύτερο ύφος και ήθος αυτών των τραγουδιών εξακολουθεί να μας αφορά και να εμπνέει τη σύγχρονη μουσική εκτέλεση και δημιουργία!

Τη Δευτέρα 28 Ιουνίου 2021 και ώρα 21.00, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης θα παρουσιαστεί ο δεύτερος μουσικός κύκλος του προγράμματος δράσεων, με τίτλο «21 τραγούδια για το 1821». Μέσα από τη συναυλία αυτή το πλατύ κοινό καλείται να γνωρίσει και να επανασυνδεθεί με το πνεύμα των αυθεντικών τραγουδιών της Επανάστασης του 1821.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μιαν επιλογή από κοσμαγάπητα δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στην Εθνεγερσία, πολλά από τα οποία εξακολουθούν να είναι λειτουργικά ενταγμένα στην καθημερινή ζωή, στα γλέντια και πανηγύρια, ως σταθερά σύμβολα για την ιστορική μνήμη και την εθνική ταυτότητα των Νεοελλήνων.

Ξεκινώντας από την Άλωση της Πόλης και τις περιπέτειες στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας (εξισλαμισμοί και παιδομάζωμα), η λαϊκή μούσα τραγούδησε τα πάθη, τους πόθους και τους αγώνες του Ελληνισμού για «ελευθερία και γλώσσα». Ο εθνεγερτήριος «Θούριος» του Ρήγα καθώς και πολλά από τα ιστορικά και κλέφτικα τραγούδια λειτούργησαν –όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο Κολοκοτρώνης- ως «εφημερίδες της εποχής» αποτυπώνοντας τα ιστορικά γεγονότα αλλά και τα αισθήματα και την ιδεολογία των αγωνιστών και των καθημερινών ανθρώπων.

Την επιστημονική και καλλιτεχνική επιμέλεια της συναυλίας έχει ο Λάμπρος Λιάβας, καθηγητής εθνομουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Συμμετέχει το εξαιρετικό μουσικό συγκρότημα «POLIS Εnsemble», όπου συμπράττουν ορισμένοι από τους σημαντικότερους δεξιοτέχνες της νέας γενιάς στα παραδοσιακά όργανα: Στέφανος Δορμπαράκης (κανονάκι), Αλέξανδρος Καψοκαβάδης (πολίτικο λαούτο, κιθάρα), Μανούσος Κλαπάκης (κρουστά), Γιώργος Κοντογιάννης (λύρα), Θεόδωρος Κουέλης (κοντραμπάσο) και Νίκος Παραουλάκης (νέυ, καβάλ, φλογέρα). Τραγουδούν η Κατερίνα Παπαδοπούλου και ο Παναγιώτης Αγγελακόπουλος. Μαζί τους συμπράττει και ο δεξιοτέχνης στο λαϊκό κλαρίνο Νίκος Αγγούσης.

Το σύνολο των εσόδων θα δοθεί σε χορηγική δράση – υποτροφία «Σταύρος Ξαρχάκος»- στο Μουσικό Λύκειο Θεσσαλονίκης, ως προσφορά τιμητικού χρηματικού επάθλου σε έναν αριστούχο απόφοιτο καθώς και για την επισκευή και συντήρηση των μουσικών οργάνων του Σχολείου.

Ο Νίκος Αγγούσης γεννήθηκε το 1982 στην Αθήνα. Είναι μουσικός τρίτης γενιάς, της γνωστής μουσικής οικογένειας Δοϊτσίδη και τα πρώτα του μουσικά ερεθίσματα προέρχονται από την οικογένεια του. Η πρώτη συστηματική ενασχόληση του με το κλαρίνο (σε πρώτη φάση κλασικό) ξεκίνησε στην ηλικία των 12 ετών με πρώτο του δάσκαλο τον ΓερμανόJohan Weis,και συνεχίστηκε στο Δημοτικό Ωδείο Σταυρούπολης με δάσκαλο τον Φώτη Τερζή. Ταυτόχρονα κάνει και τα πρώτα του δειλά βήματα στην παραδοσιακή μουσική συμμετέχοντας σε συναυλίες της οικογένειας του.

Τον Ιανουάριο 2010 αποφοίτησε από το Τμήμα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ. Κατά τη διάρκεια της φοίτησης του στο τμήμα, μαθήτευσε με τους Γιώργο Καραφέρη, Αλέξανδρο Αρκαδόπουλο και Κώστα Ζέρβα. Αυτή την περίοδο ολοκληρώνει το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Εθνομουσικολογία και Πολιτισμική Ανθρωπολογία, με κατεύθυνση στην «Εκτέλεση/Ερμηνεία της Παραδοσιακής Μουσικής» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το συγκρότημα Polis Ensemble ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2011 (αρχικά ως Ορχήστρα Ανατολικής Μουσικής «Πόλις») στην Αθήνα. Η λέξη «πόλις» προσπαθεί να φωτογραφίσει τις πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου, η μουσική παράδοση της οποίας ποτέ δεν έπαψε να εμπνέει τα μέλη του μουσικού σχήματος. Από τους πρώτους μήνες του 2012 μέχρι σήμερα, το σεξτέτο έχει εμφανιστεί σε σημαντικές αίθουσες συναυλιών (Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός», Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Πειραιά, Saint-Paul du Pirée, Église des Carmes à Bruxelles, κ.ά.), έχει παρουσιάσει το έργο του στην ελληνική ραδιοφωνία και τηλεόραση, έχει συμμετάσχει σε πολλά ελληνικά φεστιβάλ και έχει ταξιδέψει στις Βρυξέλλες έπειτα από πρόσκληση της Μητρόπολης Βελγίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Με αφορμή τον αναγκαίο «αναστοχασμό» που υποβάλει η επέτειος των 200 χρόνων από την Εθνεγερσία, αξίζει τον κόπο να επιχειρήσουμε ν’ αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματα των τραγουδιών του Αγώνα, παραμερίζοντας τη φολκλορική τυποποίησή τους.  Έχουμε πολλά ακόμη να διδαχθούμε, να εμπνευστούμε και ν’ αναδημιουργήσουμε με αφετηρία τη θεματολογία, το συναισθηματικό περιεχόμενο, τις ιδιαίτερες τεχνικές, το ύφος και το ήθος τους.

Μας αφορούν ακόμη τα στοιχεία που προσδιορίζουν τις έννοιες της ομορφιάς και της λεβεντιάς ως αρετές του Ελληνισμού («ωραίος ως Έλλην!»), η ιερότητα των συμβόλων, η μυστική επικοινωνία με τα στοιχεία της φύσης, η βιωματική ταύτιση της ζωής με την ελευθερία απ’ όπου απορρέει η αξιοπρέπεια μπροστά στο θάνατο.  Όλ’ αυτά δεν θα μπορούσαν ν’ αποδοθούν με πιο λιτό, πυκνό και δραματικό τρόπο απ’ ό,τι στα δημοτικά μας τραγούδια. Ας τα διαβάσουμε, επιτέλους, με άλλα μάτια κι ας τ’ ακούσουμε με «καθαρά» αυτιά, διδάσκοντάς τα και στις νεότερες γενιές, όχι ως μουσειακά κειμήλια και στεγνή ακαδημαϊκή γνώση αλλά ως γνήσια πολιτισμική έκφραση του Ελληνισμού που εξακολουθεί να μας αφορά και να μας εμπνέει στο σήμερα!