Beuys: Αφιέρωμα και δωρεάν προβολή ντοκιμαντέρ για τον επιδραστικό καλλιτέχνη Γιόζεφ Μπόις

Με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Γιόζεφ Μπόις (1921-1986), τα Ινστιτούτα Goethe της Ελλάδας και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) τιμούν έναν από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες της μεταπολεμικής περιόδου, με δωρεάν online προβολή του πρόσφατου ντοκιμαντέρ «Beuys», του Αντρές Βέιελ, το οποίο περιέχει πλούσιο αρχειακό υλικό από τη ζωή του καλλιτέχνη.

Παράλληλα, η ιστορικός τέχνης και συνοδοιπόρος του Γιόζεφ Μπόις, Ρέα Θονγκ-Στρινγκάρις συζητά με την ιστορικό τέχνης και επιμελήτρια, Δάφνη Βιτάλη, για τον Μπόις και το ντοκιμαντέρ.

Το ντοκιμαντέρ (εδώ) όσο και η συζήτηση (εδώ) θα είναι διαθέσιμα για online παρακολούθηση δωρεάν από τις 12 έως και τις 15 Μαΐου.

To «Beuys» του Αντρες Φάιελ που γυρίστηκε το 2017 και κέρδισε δύο βραβεία στα Γερμανικά Κινηματογράφικά Βραβεία του 2018 (Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ, Βραβείο Καλύτερου Μοντάζ) αφηγείται τη ζωή του ανθρώπου με το τσόχινο καπέλο, τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του και με τις ιδέες του να εξακολουθούν να θεωρούνται πολύ μπροστά από την εποχή του.

Με μια ιδιοφυή συρραφή πολυάριθμων αχρησιμοποίητων μέχρι τώρα οπτικών και ηχητικών ντοκουμέντων, ο σκηνοθέτης και η ομάδα του δημιούργησαν ένα μοναδικό χρονικό: το ντοκιμαντέρ δεν είναι ένα πορτραίτο με τη συνηθισμένη έννοια, αλλά μια ευαίσθητη και προσωπική ματιά στον άνθρωπο, την τέχνη του και τον κόσμο των ιδεών του. Τις δεκαετίες του 1960, 1970 και 1980 ο Μπόις προσπάθησε υπομονετικά να εξηγήσει ότι το «χρήμα δεν θα έπρεπε να είναι αγαθό». Το έργο του αφορούσε μια νέα, διευρυμένη αντίληψη της τέχνης που περιλάμβανε και την πολιτική διαμόρφωση της κοινωνίας. Ο Beuys παίρνει μέρος σε αγώνες πυγμαχίας, διαπραγματεύεται, δίνει διαλέξεις και εξηγεί εικόνες σε έναν νεκρό λαγό. Ρωτά μειδιώντας: «Θέλετε μια επανάσταση χωρίς γέλιο;». Η διευρυμένη του αντίληψη για την τέχνη τον τοποθετεί στο επίκεντρο κάθε σημαντικής κοινωνικής συζήτησης, ακόμη και σήμερα.

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς συνδέεται με το έργο του πρωτοπόρου καλλιτέχνη, μέσω της οργάνωσης της περιοδικής έκθεσης «Olivestone», στο Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού (2008) και στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου (2009). Πρόκειται για ένα αρχέτυπο γλυπτό από πέτρα και λάδι ελιάς, στοιχεία σε αμοιβαία και διαρκή ένωση, στα οποία ο καλλιτέχνης δεν «βλέπει» δυο προϊόντα της γης, αλλά την ίδια τη γη. Η πέτρινη δεξαμενή και το ρέον ελαιόλαδο είναι ζωντανός οργανισμός, με το ένα στοιχείο να τρέφει το άλλο. Συμβολίζουν τον χρόνο (πέτρα=παρελθόν και παρόν, λάδι=μέλλον) και συνιστούν ένα κατεξοχήν έργο «κοινωνικής γλυπτικής». Σύμφωνα με τον Μπόις, η πέτρα ταυτίζεται με την ιστορία, η ελιά με το προαιώνιο σύμβολο ειρήνης, και το ελαιόλαδο, σύμβολο παραγωγικότητας, με τον καρπό της ιστορίας και της ειρήνης. Η παρουσίαση του «Olivestone» στα δύο Μουσεία του Δικτύου ΠΙΟΠ έδωσε στο έργο τη δυνατότητα να κάνει ένα νέο βήμα, μεταδίδοντας το μήνυμα για μια νέα «ανάγνωση» των πραγμάτων με ευαισθησία, αλληλεγγύη, γαλήνη, αρμονία. Δύο αριθμημένα και υπογεγραμμένα μπουκάλια με λάδι, μέρος της εγκατάστασης «Olivestone», εκτίθενται μόνιμα στο Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού και στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου αντιστοίχως, ως διαρκής ανάμνηση της έκθεσης που παρουσιάστηκε σε αυτά.

Το Goethe-Institut έχει πραγματοποιήσει πολλές εκδηλώσεις και αφιερώματα στο έργο του Γιόζεφ Μπόις τα τελευταία χρόνια και, με αφορμή τη φετινή επέτειο, παρουσιάζει το πρόγραμμα «Everything is in a State of Change», μια πρωτοβουλία της επιμελήτριας Δάφνης Βιτάλη (GR/IT) μετά από πρόσκληση του Goethe-Institut Athen. Η επιμελήτρια κάλεσε δύο διεθνείς καλλιτέχνιδες που βρίσκονται στο μέσο της σταδιοδρομίας τους, την Τζένιφερ Νέλσον (Ελλάδα/ΗΠΑ) και την Τζάνις Ραφαηλίδου (Ελλάδα/Ολλανδία), να δημιουργήσουν νέα έργα (βίντεο) τα οποία θα έχουν αναφορές και θα συνομιλούν με το πλούσιο έργο του Γιόζεφ Μπόις αλλά και την καλλιτεχνική του έρευνα. Θα παρουσιαστούν στο Goethe-Institut Athen τον Ιούνιο με παράλληλες δράσεις.