Douglas Stuart: Ο Σκοτσεζο-αμερικανός συγγραφέας, νικητής του βραβείου Booker 2020

Ο Σκοτσεζο-αμερικανός συγγραφέας Douglas Stuart αναδείχθηκε νικητής του Βραβείου Booker, για το 2020, με το ντεμπούτο του «Shuggie Bain». Ένα ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα για ένα αγόρι, στη Γλασκώβη της δεκαετίας του 1980, το οποίο μεγαλώνει σε συνθήκες φτώχειας κοντά σε μια μητέρα που παλεύει με τον εθισμό.

Το βιβλίο ακολουθεί τον κεντρικό ήρωα Shuggie, καθώς πασχίζει να φροντίσει την αλκοολική μητέρα του, Agnes, της οποίας η καταβύθιση στον αλκοολισμό συμπίπτει με την ολοένα και αυξανόμενη επίγνωση του νεότερου γιου της για την σεξουαλικότητά του. Το μυθιστόρημα είναι αφιερωμένο στη μητέρα του συγγραφέα, την οποία έχασε από τον αλκοολισμό σε ηλικία 16 ετών.

Το «Shuggie Bain» είχε, αρχικά, απορριφθεί από τριάντα εκδότες πριν φτάσει στα χέρια των Αμερικανών και Βρετανών εκδοτών που αποφάσισαν, τελικά, να το κυκλοφορήσουν.

Με τη νίκη του ο Douglas Stuart γίνεται ο δεύτερος Σκοτσέζος που κερδίζει το δημοφιλές λογοτεχνικό βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 λιρών. Πρώτος υπήρξε ο James Kelman, ο οποίος αναδείχθηκε νικητής το 1994, με το «How Late It Was, How Late».

Με την ανακοίνωση της νίκης του ο Douglas Stuart, φανερά συγκινημένος, δήλωσε «έκπληκτος» και ευχαρίστησε τη μητέρα του, η οποία «είναι παρούσα σε κάθε σελίδα αυτού του βιβλίου (…) «Για να είμαι ειλικρινής δεν θα βρισκόμουν τώρα εδώ, η δουλειά μου δεν θα είχε φτάσει ως εδώ, αν δεν ήταν εκείνη» και πρόσθεσε ότι τώρα πια σκοπεύει να αφοσιωθεί εξ’ ολοκλήρου στο γράψιμο, αστειευόμενος ότι τα χρήματα που κέρδισε θα τα ξοδέψει για να ξεπληρώσει το στοίχημα που είχε βάλει με τον σύζυγό του όσον αφορά τον νικητή του βραβείου.

Για τον James Kelman δήλωσε: «Όταν ο James κέρδισε, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι Σκοτσέζικες φωνές θεωρούνταν ανατρεπτικές και περιθωριακές. Και τώρα να βλέπω τον «Shuggie» στο επίκεντρο όλων αυτών… δεν μπορώ να εκφράσω το πως νιώθω (…) Ως νεαρό αγόρι που μεγάλωσε στην Γλασκώβη της δεκαετίας του 1980… δεν τολμούσα καν να το ονειρευτώ».

Ο Douglas Stuart, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Γλασκώβη, μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, σε ηλικία 24 ετών, για να δουλέψει πάνω στο σχέδιο μόδας, μετά την αποφοίτησή του από το Royal College of Art, στο Λονδίνο. Το να γράφει για την Γλασκώβη από τις Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσε ότι του επέτρεψε να ερωτευτεί την γενέτειρά του ξανά, περιγράφοντας την ως μια πόλη «διστακτικής αισιοδοξίας αλλά και απραξίας ταυτόχρονα». Ο Stuart έχει ολοκληρωσει ήδη το δεύτερο μυθιστόρημά του, με τίτλο «Loch Awe».

Από τους έξι φιναλίστ της σύντομης λίστας των βραβείων Booker, ο Douglas Stuart ήταν ανάμεσα στους τέσσερις πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς, των οποίων η δουλειά επιλέχθηκε ανάμεσα σε 162 μυθιστορήματα. Η τελική εξάδα αποτέλεσε την πιο ποικιλόμορφη στην ιστορία του θεσμού, με τον Stuart να κερδίζει τους Αμερικανούς συγγραφείς Diane Cook, Avni Doshi και Brandon Taylor, την καταξιωμένη συγγραφέα από την Ζιμπάμπουε Tsitsi Dangarembga και την Αιθιοπιο-αμερικανή Maaza Mengiste.

Μετά την αμφιλεγόμενη περσινή απόφαση των κριτών να βραβεύσουν δύο νικήτριες, την Margaret Atwood και την Bernardine Evaristo, φέτος η απόφαση υπήρξε «ομόφωνη και γρήγορη» όπως δήλωσε η λογοτεχνική διευθύντρια του Βραβείου Booker, Gaby Wood.

Οι έξι φιναλίστ της φετινής σύντομης λίστας του βραβείου Booker συμμετείχαν στην τελετή απονομής διαδικτυακά.

Υπό κανονικές συνθήκες η ανακοίνωση του νικητή πραγματοποιείται σε επίσημο δείπνο στο Guildhall του Λονδίνου. Εξαιτίας της πανδημίας, όμως, φέτος η ανακοίνωση έγινε μέσω του BBC, με τους έξι φιναλίστ να συμμετέχουν στην εκδήλωση από τα σπίτια τους. Η τελετή, μάλιστα, έγινε δύο μέρες μετά από την αρχική ημερομηνία ώστε να μη συμπέσει με την ημέρα κυκλοφορίας των απομνημονευμάτων του πρώην Αμερικανού Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος συμμετείχε με ένα ηχογραφημένο μήνυμα όπου έδωσε τα συγχαρητήριά του και εξέφρασε τον θαυμασμό του για τους έξι υποψήφιους συγγραφείς.

Ο θεσμός έχει δεχθεί σφοδρή κριτική τα τελευταία χρόνια για την απόφαση του 2014 να επιτρέψουν τη συμμετοχή σε οποιονδήποτε αγγλόφωνο συγγραφέα, με τον βρετανικό λογοτεχνικό κόσμο να φοβάται ότι η αλλαγή στους κανονισμούς θα επιφέρει την αμερικάνικη κυριαρχία. Φέτος, εκτός από την Tsitsi Dangarembga, όλοι οι υπόλοιποι φιναλίστ ήταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή είχαν αμερικάνική υπηκοότητα.