Ταινιοθήκη: Διαδικτυακές προβολές σπάνιων ταινιών του μεταπολεμικού κινηματογράφου

Ανοιχτή επιστολή

Ελλάδα, 1967, α/μ, 75’
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Γιώργος Σταμπουλόπουλος Φωτογραφία:Walter LassalyΜοντάζ: Πάνος Παπακυριακόπουλος Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης Ηθοποιοί: Νικηφόρος Νανέρης, Ελένη Θεοφίλου, Μπέττυ Αρβανίτη, Δήμητρα Ζέζα, Μπέττυ Βαλάση, Περικλής Χριστοφορίδης, Σταύρος Τορνές Παραγωγή: Γιώργος Σταμπουλόπουλος, StudioA
Βραβείο FIPRESCI (Παγκόσμια Ένωση Κριτικών Κινημ/φου) στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο (1969)

Η Ανοιχτή επιστολή είναι η ιστορία ενός νέου μικροαστού, γεννημένου στην Κατοχή, προετοιμασμένου από τις κοινωνικές συνθήκες να «βολευτεί», ο οποίος προσπαθεί να μην αντιδρά, να μη σκέφτεται, αναζητώντας μια κάποια διαφυγή σε διάφορους έρωτες ως τη μέρα που απελπισμένος βρίσκεται μπροστά σε μια νεαρή δασκάλα. Η δασκάλα αυτή γίνεται και το πιο συνειδητοποιημένο πρόσωπο της ταινίας, γιατί νιώθει το πρόβλημα -το σύγχρονο ελληνικό κοινωνικό πρόβλημα-, και πασχίζει κάτι να κάνει, αρχίζοντας από τη ρίζα του κακού, δηλαδή την εκπαίδευση.

Πρόκειται για μία πολιτική ταινία, που στέκεται ανάμεσα στις ακραίες θέσεις των πιο πολιτικοποιημένων σκηνοθετών μας και τις όχι απολιτικές, αλλά κινούμενες σε μετριοπαθές πολιτικό κλίμα, προσπάθειες άλλων να συγκεράσουν τις δυσαρμονίες των παθών.

Η αφήγηση του Σταμπουλόπουλου είναι άμεση και η αναδρομή στο παρελθόν γίνεται χωρίς τα γνωστά προκαταρκτικά, ακριβώς όπως γίνεται και στη ζωή: ταυτόχρονα, με μια τωρινή φράση ή σκέψη, μας έρχεται και μια σκέψη ή μια ανάμνηση βιωμένη από εμάς ή ένα βίωμα άλλων που μας επηρέασαν, κι ενσωματώνεται στην τωρινή στιγμή. Αποτέλεσμα, η ταινία είναι μια υπόσχεση θετική για τον κινηματογράφο μας.

Η Ανοιχτή επιστολή είχε μια τρικυμισμένη σταδιοδρομία. Το 1968 η κριτική επιτροπή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης απορρίπτει την ταινία που υποβάλλει ο νέος κινηματογραφιστής. Οι συμπαραγωγοί της έκαναν «σαμποτάζ» και εμφανίστηκε κομμένη, σε μια φεστιβαλική εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη και την αμέσως επόμενη χρονιά στους κινηματογράφους με μέτρια εμπορική επιτυχία (14.000 εισιτήρια). Μια λαθραία κόπια κερδίζει το βραβείο των κριτικών στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο το 1968 και παίρνει επαινετικές κριτικές.

Γιώργος Σταμπουλόπουλος (1936-)
Ο Γιώργος Σταμπουλόπουλος γεννήθηκε το 1936 στην Αθήνα. Εργάστηκε από το 1956 ως πρώτος βοηθός σκηνοθέτη ή διευθυντής παραγωγής σε περισσότερες από 50 ελληνικές ταινίες και περίπου 12 ξένες παραγωγές. Η πρώτη του ταινία Ανοιχτή επιστολή κέρδισε το βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Ταινιών Κινηματογράφου (FIPRESCI) στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο το 1968, ενώ απορρίφθηκε από τη χουντική επιτροπή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης την ίδια χρονιά. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ασχολήθηκε με την παραγωγή και σκηνοθεσία διαφημιστικών ταινιών. Επανήλθε στον κινηματογράφο με το σενάριο για την ταινία Νέμεσις, το οποίο όμως λογοκρίθηκε και δεν γυρίστηκε ποτέ. Στο διάστημα 1980- 1991 σκηνοθέτησε τις ταινίες Και ξανά προς τη δόξα τραβά (1980), Προσοχή κίνδυνος (1983), Δύο ήλιοι στον ουρανό (1991).