10 άνθρωποι των γραμμάτων επιλέγουν τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς

Ezra Pound, Canto XCVI

 “Πώς βρέθηκε η ομορφιά αντιμέτωπη με τόσο σκοτάδι…” (Ezra Pound, Canto XCVI)

Ένα από τα πιο συγκλονιστικά βιβλία που είδαν το φως το 2019 ήταν ο τόμος που εκδόθηκε από την Άγρα με μερικά από τα πιο σπαραχτικά Cantos του Ezra Pound: “Τα Cantos της εξιλέωσης* Το Canto της τοκογλυφίας* Στίχοι γραμμένοι για την Όλγα”.Ο Πρόλογος γράφτηκε ειδικά για την ελληνική έκδοση από την κόρη του ποιητή Mary de Rachewitz. Χρωστάμε την ωραία μετάφραση, τις διαφωτιστικές Σημειώσεις  και την αισθαντική Εισαγωγή στον ποιητή Χάρη Βλαβιανό.

Σε μια τραγική εποχή που αδυνατεί πια να γράψει τραγωδία, σε μιαν επική εποχή όπου το έπος είναι ανέφικτο – στην εποχή μας- ο Έζρα Πάουντ  φιλοδόξησε με τα Cantos να αφηγηθεί ποιητικά “το παραμύθι του ανθρώπινου γένους”, όπως είπε, την Ιστορία του, την αυτοσυνείδησή του, την περιπλάνηση από τον Όμηρο, την Κίνα του Κομφούκιου, τους τροβαδούρους της Προβηγκίας, τον Δάντη έως την κοινωνική φθορά  και τις καταστροφές του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.

Τελικά, όμως  ο ποιητής και το έργο του συντρίφτηκε στις Συμπληγάδες Πέτρες του Αιώνα. Ο Πάουντ βούλιαξε μέσα στον φασισμό του Μουσολίνι κι έναν εμετικό αντισημιτισμό. Θα καταλήξει, ως γνωστόν, φυλακισμένος σαν προδότης σε ένα κλουβί της Πίζας και θα γλυτώσει την θανατική ποινή με τον  εγκλεισμό του σε άσυλο φρενοβλαβών.

Ποτέ, όμως, μια άξια  ποιητική δημιουργία δεν μπορεί να συρρικνωθεί στις όποιες πολιτικές πεποιθήσεις του δημιουργού της, όπως  σωστά προειδοποίησε ο Τρότσκυ. Υπάρχει πάντα κάτι που διαφεύγει, ένα ουτοπικό πλεόνασμα. Ο ίδιος ο Πάουντ, γέροντας συντριμμένος και  μετανιωμένος, θα γράψει στο Canto CXVI:

Όμως η ομορφιά δεν είναι τρέλα
Κι ας με περιβάλλουν τα σφάλματά μου και τα συντρίμμια μου
Η φωνή της πείνας ανήκουστη
Πώς βρέθηκε η ομορφιά αντιμέτωπη με τόσο σκοτάδι;

Μήπως δεν είναι  αυτό και παραμένει το ερώτημα ενός Αιώνα που δεν λέει να τελειώσει ακόμα;

Ο Σάββας Μιχαήλ είναι από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους στοχαστές, συγγραφείς, μεταφραστές και δοκιμιογράφους με εργαλεία του τον μαρξισμό, τη ψυχανάλυση, την εβραϊκή παράδοση της Καβάλας, την φιλοσοφία, την ποίηση, την πεζογραφία και τις τέχνες.