Ίδρυμα Β. και Ε. Γουλανδρή: Ένα νέο μουσείο μοντέρνας τέχνης στην καρδιά της πόλης

Έπειτα από επτά χρόνια, το μουσείο που θα στεγάσει τη «μυθική» συλλογή του ζεύγους Γουλανδρή, με έργα κορυφαίων εκπροσώπων του μοντερνισμού (Σεζάν, Βαν Γκογκ, Γκωγκέν, Μονέ, Πικάσο, Μπρακ, Μιρό, Τζιακομέτι κ.ά.) ετοιμάζεται να ανοίξει τις πύλες του την 1η Οκτωβρίου 2019, στο κτίριο της πλατείας Αγ. Σπυρίδωνος, στο Παγκράτι.

Έχοντας μόλις παραλάβει το νέο κτίριο, το Ίδρυμα ετοιμάζεται για την «επόμενη μέρα» του. «Περιμέναμε πολλά χρόνια γι’ αυτήν», είπε κατά την παρουσίαση του νέου μουσείου η πρόεδρος του Ιδρύματος Β. και Ε. Γουλανδρή Φλορέτ Καραδόντη.

Το νέο μουσείο εκτείνεται σε 7.250 τ.μ., που κατανέμονται 11 συνολικά επίπεδα, 5 υπόγεια και 6 υπέργεια. Όπως περιέγραψε ο διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου, Κυριάκος Κουτσομάλλης, οι υπόγειοι όροφοι θα περιλαμβάνουν αποθηκευτικούς χώρους και το τμήμα ελέγχου, συνεδριακό χώρο, βιβλιοθήκη που διαθέτει 4.500 τόμους, ανοιχτή στο αναγνωστικό κοινό, παιδικό εργαστήρι καθώς και μια αίθουσα 450 τ.μ. για περιοδικές εκθέσεις, που θα διοργανώνονται «στο πνεύμα της Άνδρου», όπως σημείωσε. Στο ισόγειο θα εγκατασταθούν η υποδοχή και το πωλητήριο και στον ημιόροφο ένα εστιατόριο που θα βλέπει σε ένα δεντροφυτευμένο αίθριο. Στο πλαίσιο των εργασιών για την οικοδόμηση του μουσείου, περιλαμβάνεται και η αναμόρφωση της πλατείας Αγ. Σπυρίδωνα, όπου και η είσοδός του, δωρεά του Ιδρύματος προς τον Δήμο Αθηναίων.

Οι υπόλοιποι όροφοι θα είναι αφιερωμένοι στη μόνιμη συλλογή του Ιδρύματος, στην οποία περιλαμβάνονται κυρίως τα έργα της πολυσυζητημένης ιδιωτικής συλλογής του ζεύγους Γουλανδρή, έργα καλλιτεχνών απ’ όλα τα ρεύματα «που διαδραμάτισαν παρεμβατικό ρόλο στη σύγχρονη ιστορία της τέχνης», όπως τόνισε ο Κυριάκος Κουτσομάλλης, «έργα που άλλαξαν τον ρου του οράν». Πρόκειται για πίνακες καλλιτεχνών όπως οι Ντεγκά, Ροντέν, Τουλούζ Λωτρέκ, Μπονάρ, αλλά και Γουόρχωλ, Λίχτενσταϊν, Μπαλτύς κ.ά.

Παράλληλα, οι δύο τελευταίοι όροφοι θα είναι αφιερωμένοι στους έλληνες πρωτοπόρους του μοντερνισμού, με έργα Παρθένη, Μπουζιάνη, Παπά, Σκλάβου, Τσαρούχη, Χατζηκυριάκου-Γκίκα, Τούμπρου, Ζογγολόπουλου κ.ά. Επίσης θα παρουσιαστούν και τα έργα των νεότερων ελλήνων καλλιτεχνών που ανήκουν στη Συλλογή του Ιδρύματος, τα οποία θα ανανεώνονται κάθε χρόνο, προκειμένου να δοθεί η ευκαιρία έτσι να παρουσιαστεί το σύνολο του τμήματος αυτού της Συλλογής.

Συνολικά, όπως τόνισε η ιστορικός τέχνης Μαρία Κουτσομάλλη, τη Συλλογή του Ιδρύματος αποτελούν συνολικά 800 έργα (πίνακες, σχέδια κ.ά.) Από αυτά, στο νέο μουσείο θα παρουσιαστούν 150 έργα, από τα οποία τα 110 θα ανανεώνονται κάθε χρόνο.

Το νέο μουσείο προικίζεται και με ένα νέο λογότυπο του Ιδρύματος, μια λιτή γεωμετρική κυκλική σύνθεση η οποία περιλαμβάνει με αφαιρετικό τρόπο τα γράμματα Β και Ε, σε μια χρωματική παλέτα που έχει σαν βάση το γαλάζιο μπλε, όπως τόνισε ο ζωγράφος Ανδρέας Γεωργιάδης, εκ μέρους των εταιρειών Μικρή Άρκτος και Focalinteractive, που σχεδίασαν το νέο σήμα.

Σε ερώτηση σχετικά με την δικαστική διαμάχη με μία από τις κληρονόμους της Ελίζας Γουλανδρή στην οποία έχει εμπλακεί το Ίδρυμα και ο ίδιος προσωπικά ως εκτελεστής της διαθήκης της, ο Κυριάκος Κουτσομάλλης απάντησε πως «εδώ και 15 χρόνια που διαρκεί η διαμάχη, καμία από τις θέσεις της δεν έχει γίνει δεκτή από τα δικαστήρια», ενώ σε σχέση με τις «διαδόσεις ότι χάθηκαν έργα» από τη συλλογή, τόνισε: «Τίποτα δεν χάθηκε. Είμαστε ήσυχοι».

Το νέο μουσείο στην Αθήνα δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ανταγωνιστικό προς το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου, τονίστηκε εμφατικά –αν και, λογικά, κάποια από τα έργα της μόνιμης συλλογής του Ιδρύματος που εκτίθενται εκεί θα πάρουν τον δρόμο για την Αθήνα. «Η Άνδρος αποτελεί τη μήτρα του Ιδρύματός μας», τόνισε ο Κυριάκος Κουτσομάλλης, ανακοινώνοντας ότι η φετινή καλοκαιρινή έκθεση, που θα εγκαινιαστεί στις 30 Ιουνίου, θα είναι αφιερωμένη σε έναν Έλληνα καλλιτέχνη της διασποράς, τον Ντίκο Βυζάντιο (1924-2007), που έζησε και δημιούργησε στο Παρίσι.

Γιος του ζωγράφου Περικλή Βυζάντιου, υπήρξε ένας από του 200 υπότροφους του Γαλλικού Ινστιτούτου το 1945, όταν ο Οκτάβ Μερλιέ και ο Ροζέ Μιλιέξ κατόρθωσαν να διασώσουν μια ολόκληρη γενιά Ελλήνων διανοουμένων από τη δίνη του εμφυλίου πολέμου, προσφέροντάς τους μια θέση στο θρυλικό «Ματαρόα». Στο Παρίσι ο Βυζάντιος φιλοξενήθηκε από τον χαράκτη Δημήτρη Γαλάνη, ενώ συνδέθηκε με στενή φιλία με τον γλύπτη Αλμπέρτο Τζιακομέτι.

Η καλλιτεχνική του διαδρομή κατανέμεται σε τρεις περιόδους. Αρχικά υιοθέτησε στην τέχνη του τη γλώσσα της αφαίρεσης, που κυριαρχούσε μεταπολεμικά στο Παρίσι. Το 1972 όμως εγκαινίασε μια περίοδο μαυρόασπρων σχεδίων σε χαρτί, την αξία των οποίων εξύμνησε ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ, σε κείμενό του για την έκθεση του Βυζάντιου στην γκαλερί Karl Flinker το 1974. Τέλος, από το 1981, στρέφεται πλέον στην παραστατική ανθρωποκεντρική ζωγραφική, υιοθετώντας στοιχεία της βυζαντινής τεχνοτροπίας, όπως η έλλειψη προοπτικής, οι επίπεδες μορφές κ.λπ.