Κι όμως! Ο Χίτλερ βγήκε με εκλογές

Γιατί συνέβη αυτό;

Κάποια στιγμή, οι Γερμανοί ηθοποιοί, ακολουθώντας μπρεχτικά μοτίβα, ζήτησαν από το κοινό να πει την γνώμη του για το ηθικό- πολιτικό δίλημμα που απασχολούσε τους ήρωες της παράστασης. Όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, ο καθένας που έπαιρνε το μικρόφωνο, έλεγε το μακρύ του και το κοντό του. Άκουσα πράγματα που δεν είχαν καμία σχέση με το θέμα, άλλα που ήταν γενικότητες και κοινοτοπίες, αλλά και πράγματα που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Για παράδειγμα κάποιος είπε ότι είναι η δημοκρατία είναι το αρχαιότερο πολίτευμα και ότι έχει 3000 χρόνια ζωής. Ούτε το ένα ισχύει, ούτε το άλλο. Άλλος έλεγε: «η επανάσταση έρχεται» «η επανάσταση έρχεται» «δεν βλέπετε την επανάσταση που έρχεται;» Άλλος θυμήθηκε, τον Σνόουντεν, τις παρακολουθήσεις των Αμερικάνων και τον Μεγάλο Αδερφό…

Που κολλάει ο Χίτλερ, που αναφέρω στον τίτλο, σε όλα αυτά; Έρχομαι και σε αυτό.

Η κατάσταση, λοιπόν, κόντεψε να ξεφύγει τελείως, όταν κάποιος, για να αποδείξει ότι η πλειοψηφία δεν ξέρει πού της πάνε τα τέσσερα, είπε: «και ο Μεταξάς και ο Χίτλερ βγήκαν με εκλογές.» Τότε o Στέφανος Ληναίος τα πήρε και άρχισε να φωνάζει:
«Μα τι είναι αυτά που ακούω. Ο Μεταξάς βγήκε με εκλογές; Ο Χίτλερ βγήκε με εκλογές;»

Και συνέχισε να ωρύεται. «Είναι Ίψεν αυτό το πράγμα; Κι εμείς κάναμε Ίψεν στο θέατρο, αλλά είχαμε τα νοήματά του». Προφανώς, η παράσταση δεν του άρεσε. Και στην συνέχεια, άρχισε να κατηγορεί τους Γερμανούς, που ήρθαν και μας έσφαξαν και ζητούσε να πληρώσουν τις αποζημιώσεις και το κατοχικό δάνειο.

«Εμείς είμαστε ηθοποιοί. Δεν είμαστε υπεύθυνοι για τα εγκλήματα της Βέρμαχτ» του απάντησαν οι ηθοποιοί ενοχλημένοι, όπως ήταν λογικό. Αλλά όταν ζητάς την συμμετοχή του κοινού και την άποψή του, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να ακουστούν ακραία πράγματα. 

Επειδή λοιπόν δημιουργήθηκε η απορία τελικά, κατά πόσον ο Χίτλερ και ο Μεταξάς βγήκαν με εκλογές, η σωστή απάντηση είναι η εξής: Ο Χίτλερ όντως ανέβηκε στην εξουσία με εκλογές. Το κόμμα του βγήκε πρώτο σε τρεις απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις, χωρίς να έχει απόλυτη πλειοψηφία στις έδρες. Αλλά με διάφορες προβοκάτσιες και πιέσεις από οικονομικά συμφέροντα, διορίστηκε πρωθυπουργός και κατάφερε να κυβερνήσει την Γερμανία και να επιβάλει δικτατορία και το φοβερό εκείνο καθεστώς.

Όσο για τον Μεταξά, αυτός είχε κόμμα, αλλά σε εκλογές έβγαζε 7 έδρες! Έφτασε στην εξουσία όχι με δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά επειδή τον διόρισε πρωθυπουργό ο Βασιλιάς. Από εκείνη την θέση, στην πορεία επέβαλε το πραξικόπημά του και έγινε δικτάτορας την 4η Αυγούστου 1936. Επομένως, για τον Χίτλερ μπορεί κανείς να πει ότι ανέβηκε στην εξουσία με εκλογές (στην πορεία βέβαια κατάλυσε το δημοκρατικό πολίτευμα). Όμως ο Μεταξάς σε καμία περίπτωση δεν πήρε την εξουσία με εκλογές.

Όσο για τους ηθοποιούς της Σαουμπίνε, πρέπει να πω  ότι κατέβαλαν μια ειλικρινή και σχεδόν συγκινητική προσπάθεια να ανοίξουν έναν διάλογο με το κοινό. Τρέχανε πάνω κάτω σαν διάολοι και μοιράζανε μικρόφωνα στον κόσμο, άκουγαν με ενδιαφέρον τι τους έλεγαν οι μεταφραστές, προσπαθούσαν να δώσουν κάποια ερεθίσματα στον κόσμο για να μιλήσει. Όμως υπήρχαν αντιξοότητες, γιατί δεν υπήρχε επιχείρημα στις απόψεις που ακούγονταν, μόνο κορώνες. Μετά ήρθε και το θέμα με τον Χίτλερ και τις πολεμικές αποζημιώσεις του γέρου ηθοποιού που φώναζε και η κατάσταση πήγε να βγει εκτός ελέγχου. Εκεί κάπου το μάζεψαν το πράγμα, το κοινό σταμάτησε να λέει την γνώμη του και οι ηθοποιοί συνέχισαν να παίζουν την πολύ ωραία παράστασή τους.

Με όλα αυτά δημιουργήθηκε ένα τζέρτζελο που πλούτισε την θεατρική εμπειρία για το κοινό. Μόνο που αντί να δημιουργηθεί ένας γόνιμος πολιτικός διάλογος, η όλη φάση έγινε περισσότερο αφορμή για καλαμπούρι- κάτι που ταιριάζει γάντι στο ελληνικό ταμπεραμέντο. Πρέπει να ομολογήσω όμως ότι ήταν πολύ διασκεδαστικό.

Γιώργος Σμυρνής