Το φως μέσα στο μαύρο: Το «Σκοτεινό γυαλί» του Αλέξανδρου Καπετάνου στην Τήνο

Το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού παρουσιάζει, στην Αίθουσα Νικόλαος Γύζης, την ατομική έκθεση του Αλέξανδρου Καπετάνου με τίτλο «Σκοτεινό Γυαλί», σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 26 Αυγούστου έως τις 12 Οκτωβρίου 2026.

Η έκθεση συγκεντρώνει ελαιογραφίες μιας ενότητας που αναπτύχθηκε από το 2022 έως το 2025 και έχει την αφετηρία της στον «Γυάλινο κόσμο» του Tennessee Williams. Ο Καπετάνου αντλεί από αυτό το θεατρικό σύμπαν ένα οπτικό και συναισθηματικό λεξιλόγιο: τον ενδιαφέρει το φως που συνδέεται άμεσα με τη μνήμη και την ευθραυστότητα των προσώπων, ειδικότερα της Λώρας Γουίνγκφιλντ.

Στους πίνακες της ενότητας, ο πολυέλαιος αποσπάται από την οικιακή ή σκηνική του ταυτότητα και μετατρέπεται σε σχεδόν εξαϋλωμένο σώμα φωτός. Η μορφή του αιωρείται μέσα στο μαύρο, άλλοτε μετωπική και αινιγματική, άλλοτε ψηλά, σαν να κρέμεται από ένα αόρατο σημείο στήριξης. Το αναγνωρίσιμο αντικείμενο απομακρύνεται σταδιακά από το βλέμμα και στη θέση του αναδύονται λευκές και υπόλευκες αντανακλάσεις, λεπτές κάθετες γραμμές, μικρές εκρήξεις φωτεινής ύλης.

Η ζωγραφική του Καπετάνου αναζητά τη στιγμή κατά την οποία η εικόνα του φωτός αρχίζει μόλις να διακρίνεται: πριν σταθεροποιηθεί σε αναγνωρίσιμη μορφή, όταν ακόμη αναδύεται από το σκοτάδι ή επιστρέφει σε αυτό. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από την περιγραφή του αντικειμένου στην εμπειρία της εμφάνισής του. Η λάμψη γίνεται ίχνος, η αντανάκλαση γίνεται μνήμη, το γυαλί γίνεται φορέας μιας εύθραυστης παρουσίας.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη ζωγραφική εμπειρία έχει το μαύρο. Πυκνό, υλικό, βαθύ, απλωμένο σε αλλεπάλληλες στρώσεις, συγκροτεί τον χώρο μέσα στον οποίο το φως αποκτά ένταση και σημασία. Με την πρώτη ματιά μοιάζει ενιαίο και αδιαπέραστο. Ύστερα, όσο το βλέμμα μένει επάνω στην επιφάνεια, αρχίζει να αποκαλύπτει μικρές μεταβολές, θαμπές διαβαθμίσεις, περιοχές μεγαλύτερης ή μικρότερης πυκνότητας, ίχνη της ζωγραφικής χειρονομίας. Μέσα από αυτή την αργή αποκάλυψη, κάθε λευκό σημείο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Κάθε μικρή λάμψη μοιάζει με υπόλειμμα παρουσίας μέσα σε έναν απροσδιόριστο χώρο.

Η παρουσίαση των έργων στην Τήνο προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ανάγνωσης. Σε έναν τόπο όπου το φως έχει έντονη θρησκευτική και υλική παρουσία, το «Σκοτεινό Γυαλί» αποκτά έναν διακριτικά κατανυκτικό χαρακτήρα. Το μαύρο των έργων βαθαίνει, ενώ οι μικρές ανταύγειες θυμίζουν κεριά μέσα σε ναό ή γυαλί που λαμπυρίζει φευγαλέα. Η ζωγραφική του Καπετάνου συνομιλεί έτσι με την ιδιαίτερη εμπειρία του τόπου, με τη σχέση ανάμεσα στο φως, την ύλη, τη μνήμη και τη σιωπή.

Στο «Σκοτεινό Γυαλί», η εικόνα παραμένει μεταβλητή, διαφεύγουσα. Υπάρχει περισσότερο σαν μνημονικό ίχνος, σαν κάτι που εμφανίζεται τη στιγμή ακριβώς που μοιάζει έτοιμο να χαθεί. Ανάμεσα στην ύλη και την αντανάκλαση, στο παρόν και την ανάμνηση, ο Αλέξανδρος Καπετάνος διαμορφώνει μια ζωγραφική ήπιας έντασης και μεγάλης εσωτερικής φόρτισης, μια ζωγραφική που ζητά από το βλέμμα χρόνο και προσοχή.

Ο Αλέξανδρος Καπετάνου γεννήθηκε στη Φλώρινα. Σπούδασε στο 3ο Εργαστήριο Ζωγραφικής του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ. Έχει ολοκληρώσει προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στη Θεωρία Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, καθώς και μεταπτυχιακές σπουδές στην Εφαρμοσμένη Κλινική Κοινωνιολογία και Τέχνη, στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Έχει πραγματοποιήσει πέντε ατομικές εκθέσεις: στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων, σε συνεργασία με τον ΟΠΑΝΔΑ και σε επιμέλεια Χριστόφορου Μαρίνου· στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων· στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας· στα Σφαγεία Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και το Open House Thessaloniki· και στον Κινηματογράφο Ολύμπιον. Έχει επίσης υλοποιήσει μία διατομική έκθεση και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές. Το 2022 επιλέχθηκε ανάμεσα στους δέκα καλλιτέχνες για τα βραβεία MATAROA της 6ης Art Thessaloniki. Έργο του βρίσκεται στη συλλογή του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης. Έχει οργανώσει και επιμεληθεί ατομικές και ομαδικές εικαστικές εκθέσεις.