Modern ARTεμις: 4 έργα που μεταφράζουν την αρχαιολογία σε τέχνη

Η έκθεση «Modern ARTεμις- Η αρχαία Αμάρυνθος στην Εύβοια» παρουσιάζεται από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα, έχει αφετηρία την κομβική ανασκαφή στην Αμάρυνθο της Εύβοιας και έχει στόχο να φέρει σε ουσιαστικό διάλογο την αρχαιολογική έρευνα με τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία.

Η έκθεση ανοίγει για το κοινό το Σάββατο 18 Απριλίου στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων. Στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Χαλκίδας τον Μάιο του 2026 και στόχος είναι να ολοκληρώσει την διαδρομή της στην Ελβετία.

Την έκθεση, που επιμελούνται η Δρ. Όλγα Πολυχρονοπούλου, ο Δρ. Tobias Krapf και η Ίρις Κρητικού, συγκροτούν έργα εννέα καταξιωμένων καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Ελβετία και την Κύπρο, οι οποίοι προσεγγίζουν, ο καθένας με τη δική του ματιά, τον χώρο, τον χρόνο και τα ίχνη του παρελθόντος, συνθέτοντας ένα πολυεπίπεδο πεδίο θέασης και στοχασμού.

Λίγο πριν την έναρξη της έκθεσης, ζητήσαμε από την Δρ. Όλγα Πολυχρονοπούλου (Αρχαιολόγος Phd, Πανεπιστήμιο Δυτ. Αττικής) να μας μιλήσει περισσότερο για τέσσερα έργα που ξεχωρίζει.

Ιφιγένεια Σδούκου, Siblings, T’ αδέλφια, κέντημα στο χέρι

Ένα  από τα έργα της εικαστικού που μου κέντρισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον είναι τ’ Αδέλφια, γιατί προσεγγίζει με αισθαντικό και πρωτότυπο τρόπο τον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Πρόκειται για δυο πορτραίτα, ενός νεαρού άνδρα και μια νέας γυναίκας που απεικονίζονται σε τρία τέταρτα, το ένα απέναντι από το άλλο αλλά χωρίς να ολοκληρώνεται  το πρόσωπο τους. Αυτή η διάταξη προσδίδει μια δόση μυστηρίου στη σύνθεση. Ένας ήλιος στα μαλλιά του άνδρα και η σελήνη στα μαλλιά της γυναίκας είναι τα μοναδικά σύμβολα από τα οποία γίνεται η ταύτισή τους. Η δημιουργός συνδυάζει την μυθολογική προσέγγιση με την αναγεννησιακή τεχνοτροπία. Τα άνθη που περιβάλλουν τα πρόσωπα των μορφών εμπλουτίζουν τη σύνθεση, ενώ η ιδιαίτερη κόμμωση της γυναίκας παραπέμπει σε κυρίες της Αναγέννησης. Η χρήση της τεχνικής του needle painting, (ζωγραφικής με βελόνα) επιτυγχάνει ένα εντυπωσιακό ζωγραφικό αποτέλεσμα.

Nicole και Karl Reber, Συλλέγοντας το παρελθόν, φωτογραφικό χαρτί σε ματ alu-dibond εκτύπωση

Το έργο των δύο εικαστικών διαπραγματεύεται τη συλλογή των ευρημάτων μετά την ανασκαφή. Η Αρχαιολογία μπορεί να μεταφραστεί σε τέχνη; Συνήθως η φωτογραφία στην αρχαιολογία χρησιμοποιείται για την τεκμηρίωση των ευρημάτων. Οι φωτογράφοι προτείνουν εδώ μια άλλη προσέγγιση και δημιουργούν εικόνες  που λειτουργούν ως ανεξάρτητα έργα τέχνης. Έτσι, για παράδειγμα, τα σκεύη συλλογής ευρημάτων  με  ιδιαίτερες φωτογραφικές τεχνικές, μετατρέπονται σε μια σύνθεση με αφαιρετικό χαρακτήρα.

Αννα Αχιλλέως-Staeubli, Offerings II, Αναθήματα, κλαδιά δένδρων, χρωστικές ουσίες, ακρυλικό σε βάση από πλεξιγκλάς, 15-30cm.

Πέντε κλαδιά δένδρων, με ιδιαίτερο σχήμα το καθένα, τοποθετημένα όρθια το ένα δίπλα στο άλλο πάνω σε βάση, ζωγραφισμένα σε καστανό και κίτρινο χρώμα με διακοσμητικά θέματα εμπνευσμένα από αυτά που συναντούμε στην επιφάνεια των αγγείων της Αμαρύνθου γίνονται μορφές ανθρώπων και ζώων. Γίνονται αναθήματα, προσφορές των πιστών στη θεά του κυνηγιού. Με απλά υλικά όπως το ξύλο που σμιλεύει η θάλασσα η δημιουργός δημιουργεί ένα σύνολο, το οποίο, εκτός από τον ιδιαίτερο συμβολισμό και τον ρόλο που του αποδίδεται, δηλαδή των αναθημάτων προς την θεότητα, λειτουργεί και ως μια ανεξάρτητη  γλυπτική εγκατάσταση με μια σύγχρονη ναϊφ αισθητική.

Judit Villiger, Χορογραφία της αποκάλυψης Ι, φωτογραφία επικολλημένη σε αλουμίνιο, 60×1,34_ 60×1,34 cm

Η εικαστικός επιλέγει το ανασκαφικό πεδίο και συγκεκριμένα τους αρχαιολόγους επί το έργον ως θέμα έμπνευσης. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση επειδή συνήθως το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα ευρήματα. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η εικαστικός  επικεντρώνει στους ανθρώπους, στις χειρονομίες, τις οποίες παρακολουθεί ως παρατηρήτρια και δημιουργεί φωτογραφικά μια αλληλουχία κινήσεων, που ονομάζει χορογραφία. Κατανοεί την ανασκαφή, ως μια διαδικασία μετάφρασης στην οποία οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούν τα σώματα τους αλλά και το λόγο για να λύσουν ένα αρχαιολογικό αίνιγμα.