1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας: Τα highlights του προγράμματος

Η Αθήνα έχει τα ετήσια φεστιβάλ και εκθέσεις βιβλίου, φεστιβάλ ποίησης, τις πολλές βιβλιοπαρουσιάσεις, μέχρι και τον τίτλο της Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου που έλαβε ο Δήμος Αθηναίων από την UNESCO το 2018. Και να που τώρα αποκτά επιτέλους και το δικό της λογοτεχνικό φεστιβάλ και μάλιστα σε μια εποχή που έχουμε μεγάλη ανάγκη από νηφάλιες αλλά και θαρραλέες φωνές λογοτεχνών.

Πρόκειται για το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας (Athens International Literature Festival – AILF), που πραγματοποιείται με ελεύθερη είσοδο από τις 27 έως και τις 29 Μαρτίου 2026 στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων και ανοίγει το διάλογο για το Τι συζητά η λογοτεχνία σήμερα.

Το φεστιβάλ φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν νέο δυναμικό θεσμό για την πολιτιστική ζωή της πόλης, μια σύγχρονη γιορτή της λογοτεχνίας, όπου οι ιστορίες, οι ιδέες και οι άνθρωποι συνδιαλέγονται. Ζητήματα φύλου, η βία, οι κοινωνικές ανισότητες, η σχέση πολιτικής και λογοτεχνίας και το μέλλον της ανάγνωσης ή ο διάλογος της λογοτεχνίας με τον κινηματογράφο είναι ανάμεσα στις θεματικές που αγγίζει η διοργάνωση με τη συμμετοχή κορυφαίων συγγραφέων, δημοσιογράφων, ακτιβιστών, ακαδημαϊκών, ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων και ανήσυχων αναγνωστών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το φεστιβάλ περιλαμβάνει επίσης masterclasses και ανοιχτές συναντήσεις με τους δημιουργούς. «Θέλουμε η λογοτεχνία να βγει από τα ράφια και να συναντήσει την κοινωνία», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας.

Κωστής Παπαϊωάννου, Πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων

Όπως σχολιάζει στο Μonopoli ο Κωστής Παπαϊωάννου, Πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων: «Η Αθήνα έχει ζωντανή σχέση με το βιβλίο, έχει εκδοτική δραστηριότητα και ενεργό αναγνωστικό κοινό. Επίσης συμβαίνουν εδώ πράγματα σχετικά, λειτουργούν δραστήριες λέσχες ανάγνωσης, γίνονται πολλές εκδηλώσεις, εκθέσεις, παρουσιάσεις. Αυτό το παραπάνω που εμείς φιλοδοξούμε είναι ένα άνοιγμα στον διεθνή ορίζοντα: να φτιάξουμε μια γέφυρα που θα φέρνει τη διεθνή λογοτεχνική σκηνή στην Αθήνα και θα προβάλλει τη δική μας φωνή προς τα έξω. Θέλουμε μια γιορτή της λογοτεχνίας, ένα φεστιβάλ, με τους συγγραφείς στο επίκεντρο. Κι αυτό ταιριάζει στην Τεχνόπολη γιατί ξέρει από γιορτές, συναυλίες, φεστιβάλ. Αυτό οργανώνουμε: μια κίνηση εξωστρέφειας και αυτοπεποίθησης».

«Δεν θέλουμε ένα πυροτέχνημα, μια εντυπωσιακή έναρξη και μετά τίποτα. Επίσης δεν θέλω μία ακόμα εκδήλωση για το βιβλίο στην πεπατημένη, με πάγκους και ομιλίες. Φιλοδοξία είναι να φτιάξουμε έναν θεσμό που θέτει τη λογοτεχνία στο επίκεντρο και αφορά τη νέα γενιά. Ένα φεστιβάλ με ουσιαστικό και όχι συγκυριακό περιεχόμενο, συνέπεια και διάρκεια. Μια ποπ γιορτή του λόγου», καταλήγει ο κ. Παπαϊωάννου.

Με μερικούς από τους πιο πολυσυζητημένους συγγραφείς και έργα αυτόν τον καιρό και με τα πιο hot θέματα σε διάλογο, είναι πολλά αυτά που δεν θα θέλαμε να χάσουμε στο φεστιβάλ αυτό, την καλλιτεχνική διεύθυνση του οποίου έχουν οι Χρήστος Αστερίου, Λευτέρης Καλοσπύρος και Μικέλα Χαρτουλάρη.

Ο νομπελίστας του 2025 Λάσλο Κρασναχορκάι, συνομιλεί με την κριτικό του περιοδικού The New Yorker, Μερβ Έμρε, σε μια εκ βαθέων συζήτηση για τη βία, την παρακμή, την πολιτική αγωνία και την αφυπνιστική δύναμη της γραφής του, θέτοντας ερωτήματα για τη λογοτεχνία ως πράξη αντίστασης και εγρήγορσης σε έναν κόσμο κρίσης.

Ο βραβευμένος με Booker, επίσης το 2025, Ντέιβιντ Σολόι συνομιλεί με τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου για τη σχέση γραφής και φύλου, αντλώντας από το μυθιστόρημά του «Σάρκα» και από το συνολικό έργο του, με αναφορές σε ζητήματα ταυτότητας, εξουσίας και κοινωνικής εμπειρίας.

Ο επίσης βραβευμένος με Booker Ιρλανδός συγγραφέας Πολ Λιντς συζητά με τον συγγραφέα Νίκο Μάντη για τη διαδικασία της δημιουργίας, το «ιρλανδικό μπουμ», τη σύγχρονη πεζογραφία και τις προκλήσεις της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκόσμιας αναταραχής.

Ο Ιρλανδός Κέβιν Μπάρι συναντά τον συγγραφέα και μεταφραστή Χρήστο Αστερίου σε μια συζήτηση για τους αντισυμβατικούς ήρωες, τη γλώσσα και τις αφηγηματικές του επιλογές, με αφετηρία τα μυθιστορήματά του «Νυχτερινό πλοίο στην Ταγγέρη» και «Καρδιά το καταχείμωνο».

Μία από τις σημαντικότερες Αμερικανίδες πεζογράφους, η Νικόλ Κράους, σε διάλογο με τον συγγραφέα και μεταφραστή Λευτέρη Καλοσπύρο, αναλύει τους σύνθετους αφηγηματικούς της μηχανισμούς, το ζήτημα ταυτότητας και τις πολλαπλές επιρροές που διαμορφώνουν το έργο της.

Ο Ιταλός συγγραφέας Ματέο Νούτσι, με αφετηρία το βιβλίο του «Τα δάκρυα των ηρώων», συζητά με τον συγγραφέα και καθηγητή αρχαιολογίας Δημήτρη Πλάντζο για τις σύγχρονες χρήσεις του «κλασικού» και το πώς η αρχαιότητα λειτουργεί σήμερα ως πολιτισμικό και πολιτικό εργαλείο.

Η Γερμανίδα Καταρίνα Φόλκμερ, με αφορμή το τολμηρό της έργο, συνομιλεί με την ποιήτρια, εκδότρια και μεταφράστρια Δανάη Σιώζιου για τη γραφή ως χώρο ρίσκου και έκθεσης.

Η Αργεντινή Σέλβα Αλμάδα συναντά τη δημοσιογράφο Τίνα Μανδηλαρά σε μια συζήτηση γύρω από τη σχέση κοινωνίας και γραφής, τη μνήμη, την έμφυλη βία και τα κοινωνικά αδιέξοδα, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το τοπικό μετατρέπεται σε παγκόσμια λογοτεχνική εμπειρία.

Ο Λιλιάν Τυράμ, πρώην ποδοσφαιριστής και πλέον σημαντική ακτιβιστική φωνή υπέρ της ισότητας και εναντίον του ρατσισμού, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Λευκή σκέψη», συνομιλεί με τους Ντέμη Νικολαΐδη και Λορέτα Μακόλεϊ για τα ρατσιστικά στερεότυπα εντός κι εκτός γηπέδου, σε ένα πάνελ που συντονίζει ο Παναγιώτης Μένεγος.

Ένα φεστιβάλ λογοτεχνίας δεν μπορεί να μην καταπιαστεί με το ζήτημα της ανόδου του αυταρχισμού και της ακροδεξιάς και το ρόλο της λογοτεχνίας: Στη συζήτηση «Η ελπίδα ως σφάλμα; Λογοτεχνία και πολιτική στη Σκοτεινή Ευρώπη», ο νομπελίστας Λάσλο Κρασναχορκάι, η Γερμανίδα διανοούμενη και πολεμική ανταποκρίτρια Καρολίν Έμκε, ο ιστορικός και συγγραφέας Κωστής Καρπόζηλος και ο Πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, εκπαιδευτικός και διευθυντής του Σημείου για τη μελέτη και αντιμετώπιση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, Κωστής Παπαϊωάννου, εξετάζουν πώς η βαρβαρότητα και το μίσος τείνουν να μετατρέπονται σε κανονικότητα, πώς μετατοπίζεται ο δημόσιος λόγος και ποια είναι τα όρια της λογοτεχνίας και της πολιτικής σκέψης σε μια εποχή αβεβαιότητας.

Όπως χαρακτηριστικά λέει στο Μonopoli ο Κ. Παπαϊωάννου: «Η λογοτεχνία είναι ένας τρόπος να αφηγούνται οι κοινωνίες τον εαυτό τους. Η λογοτεχνία πιάνει υπόγειους παλμούς. Όλα αυτά είναι βαθιά πολιτικά, μέρος της βιωμένης πολιτικής πραγματικότητας και της πολιτικής φαντασίας. Τι από όσα ζούμε δε μοιάζει έργο πολιτικής φαντασίας και μυθοπλασίας; Διαφωνώ με την άποψη ότι οι καλλιτέχνες είναι το αντίβαρο της πολιτικής, ότι είναι το αντίθετο της πολιτικής. Ειδικά η λογοτεχνία είναι βαθιά πολιτική με τον πιο ουσιαστικό τρόπο, καθόλου επιφανειακά και συγκυριακά. Και το φεστιβάλ είναι πολιτικό με την εξής έννοια: βιώνουμε πλανητικά ένα αυταρχικό μοντέλο διαχείρισης των κοινωνιών με μόνο γνώμονα την ωμή ισχύ, τη μονολιθικότητα, την επιθετικότητα. Για μένα η διοργάνωση ενός φεστιβάλ λογοτεχνίας δείχνει στην αντίθετη κατεύθυνση. Δείχνει την έλλογη σκέψη, την αισθητική και την ανοιχτότητα. Είναι πολιτική πράξη να συζητάμε με τους συγγραφείς για την άνοδο της ακροδεξιάς, τις προσλήψεις της ελευθερίας, την έμφυλη βία και την αναπαράσταση φύλου, τις ταυτότητες, τον ρατσισμό και τις κοινωνικές ανισότητες, για το μέλλον της ανάγνωσης και τη σχέση της πολιτικής με την αφήγηση».

Το έμφυλο ζήτημα σε συνάρτηση με τη λογοτεχνία είναι η θεματική δυο ακόμη πάνελ: Στη συζήτηση «Δεν είναι φόνος, είναι γυναικοκτονία», οι Σέλβα Αλμάδα («Νεκρά Κορίτσια»), Καταρίνα Φόλκμερ και Βίκυ Τσελεπίδου («Αγέλη»),σε συντονισμό τηςΑναστασίας  Γρηγοριάδου,εξετάζουν πώς η έμφυλη βία αποσιωπάται μέσα από τη γλώσσα, πώς αποτυπώνεται στη σύγχρονη λογοτεχνία και τι σημαίνει να γράφει κανείς σε πλαίσιο κοινωνιών με βαθιά ριζωμένες σεξιστικές αντιλήψεις.

Στη δε συζήτηση «“Αρσενικό”, “Θηλυκό” και η ιδέα του λογοτεχνικού χαρακτήρα», η Νικόλ Κράους και ο Ντέιβιντ Σολόι συνομιλούν με τον Κώστα Καλτσά και εξετάζουν πώς συγκροτούνται οι «αρσενικές» και «θηλυκές» φωνές και ταυτότητες στη σύγχρονη πεζογραφία, πώς αναπαρίσταται η αρρενωπότητα και η ευαλωτότητα και τι σημαίνει σήμερα η έννοια του «λογοτεχνικού χαρακτήρα».

Στη συζήτηση «Εντάξει με το παρελθόν, τι θα γίνει όμως με το παρόν και το μέλλον της λογοτεχνίας;», οι κορυφαίοι διεθνείς κριτικοί λογοτεχνίας Μερβ Έμρε (New Yorker) και Τόμας Μίνεϊ (διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Granta), συνομιλούν με τον δημοσιογράφο Άθω Δημουλά (περιοδικό Κ της Καθημερινής) για το ρόλο της λογοτεχνίας στη σύγχρονη εποχή, όπου η διάσπαση προσοχής και οι ψηφιακές παγίδες θέτουν νέες προκλήσεις στην ανάγνωση και στη σχέση των αναγνωστών με τα βιβλία.

Στη δε συζήτηση «Χίλιες εικόνες, χίλιες λέξεις» οι πεζογράφοι και σεναριογράφοι Νίκος Παναγιωτόπουλος, Κάλλια Παπαδάκη και Παναγιώτης Ευαγγελίδης, μαζί με τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Γιάννη Οικονομίδη, εξερευνούν κατά πόσον η πεζογραφία εξακολουθεί να αποτελεί προνομιακό εργαλείο ή απλώς πηγή έμπνευσης για τους κινηματογραφιστές και τις τηλεοπτικές σειρές.

Οι Λέσχες Ανάγνωσης, ένας από τους πιο δυναμικούς και σταθερούς αναγνωστικούς  πυρήνες φιλαναγνωσίας, εκπροσωπούνται με μέλη τους στη συζήτηση «Λέσχες ανάγνωσης, πυλώνες φιλαναγνωσίας»., σε συντονισμό της Μικέλας Χαρτουλάρη, και τη συμμετοχή της πρωτοπόραςΒιβής Γεωργαντοπούλου, αναδεικνύοντας τη δύναμη της ενεργούς, συλλογικής εμπειρίας της ανάγνωσης.

1st AILF ©Αρχείο Μένη Κουμανταρέα, ο Μένης Κουμανταρέας στο Γκάζι τη δεκαετία του ’70

Μια ξεχωριστή και σταθερή θεματική του φεστιβάλ θα είναι Η Αθήνα των συγγραφέων,που εξετάζει το πώς η πόλη διαμορφώνει και εμπνέει τους συγγραφείς και τους χαρακτήρες τους. Θα απολαύσουμε ένα αφιέρωμα στον αθηναιογράφο Μένη Κουμανταρέα (1931-2014), μια από τις πιο ξεχωριστές φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας, για τον οποίον η Αθήνα δεν είναι απλώς σκηνικό, αλλά ζωντανός οργανισμός που εμπλέκει με διάφορους τρόπους του ήρωές του. Στη συζήτηση “Ο χρόνος είναι ένα παιχνιδάκι. Κι η Αθήνα παντού” – Ο Μένης Κουμανταρέας και η πόλη», ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου, ο Χρήστος Χρυσόπουλος και η Μαρία Φακίνου επανασυστήνουν τον συγγραφέα, τους ήρωές του και την ατμόσφαιρα της πόλης.

Θα πραγματοποιηθούν δύο ξεχωριστά masterclasses με διεθνώς αναγνωρισμένους συγγραφείς: τον βραβευμένο με Booker Πολ Λιντς και τη σημαντική Αμερικανίδα μυθιστοριογράφο Νικόλ Κράους, που θα προσεγγίσουν εκ των έσω τη δημιουργική διαδικασία, τη γέννηση της αφήγησης και το ρόλο της γλώσσας στη διαμόρφωση της εμπειρίας και της μνήμης. Τα masterclasses απευθύνονται σε αναγνώστες, συγγραφείς και λάτρεις της λογοτεχνίας, με περιορισμένο αριθμό συμμετοχών και σειρά προτεραιότητας.

Το Σάββατο και την Κυριακή στις 12:00 τοΒιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου της Τεχνόπολης διοργανώνει ξεναγήσεις για ενήλικες και εφήβους στο παλιό εργοστάσιο φωταερίου της Αθήνας. Οι συμμετέχοντες θα ακολουθήσουν τη γραμμή παραγωγής του φωταερίου και θα γνωρίσουν την ιστορία του χώρου, τον ρόλο των εργαζομένων και τη ζωή στην περιοχή του Γκαζιού μέσα από ιστορικά και οπτικοακουστικά τεκμήρια. Σημείο συνάντησης: Κεντρική Καμινάδα

Την Κυριακή 29 Μαρτίου στις 11:00 διοργανώνεταιο θεματικός περίπατος «Περι-διαβάζοντας την Αθήνα. Ξενάγηση με οδηγό τον Μένη Κουμανταρέα». Από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Βουλή έως τη Σταδίου, τη Στοά των Τεκτόνων, το Μοναστηράκι και το Γκάζι, σημεία που σημάδεψαν το έργο του συγγραφέα θα ζωντανέψουν μέσα από τη συναρπαστική ξενάγηση της διδάκτορος Αρχαιολογίας και Μουσειολόγου Αλεξάνδρας Τράντα που επιμελείται τις εκδόσεις και την προβολή του έργου του.

Η λογοτεχνία συναντά τον κινηματογράφο σε μια βραδιά αφιερωμένη στον πρόσφατα εκλιπόντα Ούγγρο σκηνοθέτη Béla Tarr, επί χρόνια συνεργάτη του Λάσλο Κρασναρχοκάι. Την Παρασκευή 27 Μαρτίου, στις 21:00, θα προβληθεί στο Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ» η εμβληματική ταινία «Οι Αρμονίες Βερκμάιστερ», ένα υποβλητικό και ποιητικό έργο που άφησε βαθύ αποτύπωμα στο σύγχρονο ευρωπαϊκό σινεμά.

Η COSMOTE TELEKOM, ως Μεγάλος Χορηγός της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, συνεχίζει να ανοίγει νέους δρόμους όπου η τέχνη συναντά την τεχνολογία και παρουσιάζει, στο πλαίσιο του 1ου Διεθνούς Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, το δικό της Art/Tech Corner στο κτίριο Παλαιοί Φούρνοι. Το Σάββατο και την Κυριακή, από τις 14:00 έως τις 20:00, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν ένα πρωτοποριακό λογοτεχνικό σύμπαν, όπου οι λέξεις και οι ιστορίες ενεργοποιούνται μέσα από εμβυθιστικές, διαδραστικές και πολυαισθητηριακές διαδρομές.

Στο Art/Tech Corner της COSMOTE TELEKOM, το Immersive Cinema της Poetics μεταμορφώνει την αφήγηση σε νέα, ψηφιακή εμπειρία μέσα από προβολές 360° σε VR – από το κοσμικό sci-fi του Arthur C. Clarke στο “2001: A Space Odyssey”, όπως οπτικοποιήθηκε από τον Stanley Kubrick, έως τις δυστοπικές φαντασίες του Philip K. Dick. Παράλληλα, παρουσιάζεται ένα συγκλονιστικό λογοτεχνικό και οπτικοακουστικό έργο βασισμένο στα ηχητικά ημερολόγια του John Hull που καταγράφουν το προσωπικό του ταξίδι στον κόσμο της τύφλωσης.

Με αφορμή το πάνελ «Αποδομώντας τη λευκή σκέψη μέσα στο ίδιο το γήπεδό της» με τους Λιλιάν Τυράμ, Ντέμη Νικολαΐδη, Λορέττα Μακόλεϊ και συντονιστή τον Παναγιώτη Μένεγο, θα παρουσιαστούν την Κυριακή 29 Μαρτίου, στις 20:30, στο Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», έντεκα μικρού μήκους προβολές από βίντεο-εγκαταστάσεις και δημόσιες δράσεις του κοινοτικού έργου the Afro Greeks, που δημιούργησε η κολεκτίβα της Κυψέλης Døcumatism σε συνεργασία με Αφροέλληνες δημιουργούς και συμμετέχοντες.

Καθώς η μέρα κλείνει, η μουσική αναλαμβάνει να συνεχίσει τον διάλογο του φεστιβάλ με έναν πιο ελεύθερο και γιορτινό τρόπο. Κάθε βράδυ, στην Άνω Αυλή της Τεχνόπολης (ανάμεσα στο INNOVATHENS και το Αμφιθέατρο), τρία ξεχωριστά dj sets ολοκληρώνουν τις φεστιβαλικές ημέρες.

Την Παρασκευή 27 Μαρτίου, στις 21:00, το φεστιβάλ ανοίγει με ένα opening party από τον ραδιοφωνικό παραγωγό του En Lefko 87.7 Σάκη Τσιτομενέα, με επιλογές από σινεματικές μουσικές, pop, electronica και ατμοσφαιρικούς ήχους. Το Σάββατο 28 Μαρτίου, από τις 20:00, η ραδιοφωνική παραγωγός και DJ του Nostos 100,6 Ηλιάνα Στεργιοπούλου προσκαλεί το κοινό σε μια μουσική εμπειρία με eclectic ήχους –από neo soul, RnB και downtempo μέχρι electro jazz, electronica, sophisticated indie και soul.

Το closing party του φεστιβάλ, την Κυριακή 29 Μαρτίου, αναλαμβάνουν οι περφόρμερς Tokyo (Τόνι Youngster) και Pepper & Spice (Κωνσταντίνος Καλάγκμπορ) με ένα δυναμικό dj set από μαύρες μουσικές, συνοδευόμενο από υπαίθριες προβολές στιγμιοτύπων από το έργο the Afro Greeks.

Για τη συμμετοχή στις συζητήσεις, οι οποίες θα πραγματοποιούνται στις αίθουσες Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλιτάδης Έβερτ» και Δεξαμενές Καθαρισμού, είναι απαραίτητη η κράτηση θέσεων. Μέρος των εισιτηρίων θα διατεθεί μέσω της πλατφόρμας more.com, με προκράτηση που ξεκινά τη Δευτέρα 23 Μαρτίου στις 12:00. Τα υπόλοιπα εισιτήρια θα διατίθενται στο registration deskτου φεστιβάλ δύο ώρες πριν από κάθε εκδήλωση, με σειρά προτεραιότητας. Οι κάτοχοι εισιτηρίων θα πρέπει να βρίσκονται έξω από την αίθουσα 20 λεπτά πριν από την έναρξη, ενώ σε περίπτωση καθυστέρησης, η θέση θα αποδεσμεύεται.

Όσοι/ες δεν καταφέρουν να μπουν στις αίθουσες, μπορούν να παρακολουθήσουν τις συζητήσεις από τις LED οθόνες στην Άνω Αυλή και στο INNOVATHENS, χωρίς να είναι αναγκαία η κράτηση θέσης.