Στέλιος Τσουκιάς: Η αλλαγή είναι ο μόνος τρόπος να συνεχίσεις να προχωράς

Ήταν το μακρινό 2028, όταν ακούσαμε για πρώτη φορά τη φωνή του Στέλιου Τσουκιά να διασκευάζει το κλασικό τραγούδι των Αλέκου Σακελλαρίου και Μιχάλη Σουγιούλ “Ασ’ τα τα μαλλάκια σου” και αυτή η τρυφερή διασκευή ήταν μόνο η αρχή. Ακολούθησαν τα EP “Άγιος Ψεύτης” και “Κοιτάζω Έξω”, αλλά και μία πρωτότυπη διασκευή του εμβληματικού τραγουδιού του Παύλου Σιδηρόπουλου, “Ο Γέρος Μαθιός”, που αγαπήθηκε πολύ. Όλα οδήγησαν – με μαθηματική θα έλεγε κανείς ακρίβεια – στο σήμερα, και στον πρώτο ολοκληρωμένο του δίσκο, με τίτλο “Στη Δύση”.

Αυτός ο δίσκος αποτελεί αποτέλεσμα μιας μακράς εσωτερικής διαδρομής που ξεκίνησε πριν από χρόνια, μέσα σε μια περίοδο αβεβαιότητας, εκείνη της πρώτης καραντίνας. Τα περισσότερα τραγούδια του δίσκου γεννήθηκαν τότε, όμως δεν ήταν μέχρι μερικά χρόνια αργότερα, που πήραν την τελική τους μορφή – ίσως γιατί κάποια πράγματα χρειάζονται τελικά λίγη απόσταση, για να τα δούμε (και να τα ακούσουμε) καθαρά.

Μετά από το πρώτο του, μεγάλο tour σε όλη την Ελλάδα, ο μουσικός και μαθηματικός επέλεξε να απομακρυνθεί για λίγο από τις ζωντανές εμφανίσεις και να αφοσιωθεί πλήρως στη δημιουργία του άλμπουμ. Από την Αθήνα μετακόμισε στο Πόρτο Ράφτη, κοντά στη θάλασσα και τη φύση, κάτι που λειτούργησε σαν μια απαραίτητη παύση από τον θόρυβο της πόλης, δημιουργώντας τον χώρο που χρειαζόταν για να ολοκληρωθεί ο δίσκος. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού του ήχου έπαιξε η συνεργασία του με τη Λαμπρινή Γρηγοριάδου, η οποία υπογράφει τη μουσική, την ενορχήστρωση και την παραγωγή, δίνοντας μορφή στους στίχους που είχαν γραφτεί χρόνια πριν.

Το αποτέλεσμα; Ένας δίσκος που μοιάζει να κινείται ανάμεσα σε δύο κόσμους: εκείνον που αφήνεις πίσω, αλλά και αυτόν που αρχίζει να “ανοίγεται” μπροστά σου. Εξάλλου, όπως μας λέει και ο Στέλιος Τσουκιάς, «Στη Δύση» ανήκει εκείνη η στιγμή της ημέρας όπου το φως αλλάζει και τα πράγματα αποκτούν μια διαφορετική διάσταση.

Με αφετηρία αυτή τη νέα δουλειά, ο Στέλιος Τσουκιάς μάς μιλά για την ανάγκη της αλλαγής, για το πώς τα τραγούδια μεταμορφώνονται με τον χρόνο, για τη ζωή ανάμεσα στη μουσική και τα μαθηματικά, αλλά και για το τι σημαίνει να συστήνεσαι ξανά — πρώτα στον εαυτό σου και έπειτα στον κόσμο.

“Όταν τραγούδησα τα κομμάτια του δίσκου στο στούντιο, ένιωσα ότι έκλεισε ένας κύκλος μέσα μου” λέει ο Στέλιος Τσουκιάς για το πρώτο του, ολοκληρωμένο album, “Στη Δύση”.

Πριν από περίπου έναν χρόνο, αφού είχαμε ολοκληρώσει ένα μεγάλο tour σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας μαζί με τη Λαμπρινή Γρηγοριάδου, αποφάσισα να κάνω ένα διάλειμμα από τις ζωντανές εμφανίσεις και να αφοσιωθώ ολοκληρωτικά σε αυτόν τον δίσκο. Ήθελα για ένα διάστημα να υπάρχει μόνο αυτό στο μυαλό μου. Έπαιξε ρόλο και η απόφασή μου να φύγω από την Αθήνα και να μετακομίσω στο Πόρτο Ράφτη, κοντά στη θάλασσα και τη φύση, για να ηρεμήσει λίγο ο «θόρυβος» στο κεφάλι μου. Η συνεργασία μου με τη Λαμπρινή ήταν καθοριστική για να ολοκληρωθεί αυτό το άλμπουμ, αφού υπογράφει τη μουσική, την ενορχήστρωση και την παραγωγή. Της έστειλα τους πρώτους στίχους, που ήταν το «Δέλτα», και όταν το άκουσα μελοποιημένο και ενορχηστρωμένο άρχισα να βλέπω καθαρά και το συνολικό όραμα που είχε για τον δίσκο.

Όταν άκουσα τους στίχους να γίνονται τραγούδια και να μπαίνουν σε ένα συγκεκριμένο μουσικό πλαίσιο, ένιωσα για πρώτη φορά ότι τα λόγια που είχα γράψει πριν από μερικά χρόνια, μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες της πρώτης καραντίνας, ηχούσαν διαφορετικά μέσα μου. Σαν να τα άκουγα με μια απόσταση που τότε δεν υπήρχε. Όταν τα τραγούδησα κιόλας στο στούντιο, ένιωσα ότι έκλεισε ένας κύκλος μέσα μου. Είναι ο πρώτος ολοκληρωμένος δίσκος μου με αρχή, μέση και τέλος και ήταν μια διαδικασία που απόλαυσα πραγματικά σε όλη της τη διαδρομή. Τώρα το μόνο που απομένει είναι να τα παίξουμε ζωντανά και να τα μοιραστούμε με τον κόσμο. Νομίζω πως εκεί τα τραγούδια θα βρουν την πραγματική τους ζωή.

Ο Στέλιος Τσουκιάς πιστεύει πως “μέσα από την καθημερινότητα και ό,τι ξεβολεύει, δημιουργείται κάποια στιγμή μια ευκαιρία να δεις τα πράγματα αλλιώς”.

Το «Μη λυπάσαι». Όταν έγραφα τους στίχους θυμάμαι να νιώθω ένα διαφορετικό συναίσθημα από αυτό που αισθάνομαι σήμερα που το τραγουδάω. Τότε υπήρχε μέσα μου μια έντονη ανάγκη να φύγω μακριά από ό,τι συνέβαινε γύρω μου, αλλά ταυτόχρονα και η αγωνία να μη στεναχωρηθούν όσοι θα έμεναν πίσω. Ήταν ένα περίεργο συναίσθημα, ανάμεσα στην απόσταση και στη φροντίδα. Στους στίχους υπάρχει αυτή η εικόνα: να κοπάσει η φασαρία και να φτάσουμε κάποτε «στο πιο όμορφο ακρογιάλι». Νομίζω πως η μουσική της Λαμπρινής ανέδειξε ακριβώς αυτή τη διαδρομή. Σήμερα, όταν το τραγουδάω, μου βγάζει κάτι διαφορετικό, μια γλυκιά ανακουφιστική νοσταλγία.

Ο καθένας μπορεί να βρει τη δική του «Δύση» μέσα στα τραγούδια

Ένιωσα ότι τώρα είμαι έτοιμος. Αυτό όμως δεν έρχεται τυχαία ούτε από τη μια στιγμή στην άλλη. Μέσα από την καθημερινότητα, την τριβή, τις απογοητεύσεις και ό,τι μπορεί να σε ξεβολεύει, δημιουργείται κάποια στιγμή μια ευκαιρία να δεις τα πράγματα αλλιώς. Να αλλάξεις το σημείο απ’ όπου τα κοιτάς. Κάπως έτσι ένιωσα ότι άνοιξε μια πόρτα από την άλλη πλευρά. Όταν αλλάζει το σημείο αναφοράς, αρχίζουν να εμφανίζονται καινούρια πράγματα. Από εκεί και μετά όλα κύλησαν πολύ φυσικά, χωρίς δεύτερες σκέψεις. Και μαζί με αυτό ήρθε και μια αίσθηση απελευθέρωσης. Γι’ αυτό και «τώρα».

Ο Στέλιος Τσουκιάς δεν θέλει να ορίσει τη «Δύση». “Είναι εκείνη η στιγμή της ημέρας που το φως αλλάζει και όλα μοιάζουν για λίγο διαφορετικά. Κάτι τελειώνει, κάτι άλλο αρχίζει, αλλά δεν είναι πάντα ξεκάθαρο τι ακριβώς”

Η αλήθεια είναι πως δεν έχει μία μόνο απάντηση. Ούτε καν μέσα μου. Δεν το σκέφτηκα ως έναν τίτλο που πρέπει να εξηγηθεί, αλλά περισσότερο σαν μια κατεύθυνση, μια αίσθηση. Η «Δύση» είναι εκείνη η στιγμή της ημέρας που το φως αλλάζει και όλα μοιάζουν για λίγο διαφορετικά. Κάτι τελειώνει, κάτι άλλο αρχίζει, αλλά δεν είναι πάντα ξεκάθαρο τι ακριβώς. Γι’ αυτό και προτιμώ να το αφήσω ανοιχτό. Ο καθένας μπορεί να βρει τη δική του «Δύση» μέσα στα τραγούδια.

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από τότε που γύρισα, οπότε έχω πια μια απόσταση για να το δω πιο καθαρά. Ήταν η πρώτη περίοδος στη ζωή μου που ξεβολεύτηκα. Ήρθα σε επαφή με ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας, με έναν άλλο ρυθμό ζωής, έναν άλλο καιρό. Όλα αυτά άλλαξαν και τον τρόπο που έβλεπα τα πράγματα. Παράλληλα όμως ένιωθα έντονα την ανάγκη να επιστρέψω. Μου είχε λείψει πολύ η Ελλάδα, οι μυρωδιές της άνοιξης, ο ήλιος, μια καθημερινότητα που τότε δεν την εκτιμούσα όσο θα έπρεπε. Η ζωή στο Λονδίνο μπορεί να γίνει δύσκολη για άλλους λόγους. Ο καιρός, ο φρενήρης ρυθμός, το απρόσωπο μιας τεράστιας μητρόπολης. Εδώ οι δυσκολίες είναι διαφορετικές, συχνά πιο βαθιές και πιο πολιτικές. Αλλά εκείνη η εμπειρία μού έμαθε κάτι σημαντικό: όταν αλλάζεις τόπο, αλλάζει και ο τρόπος που κοιτάς τον κόσμο.

Όταν αλλάζεις τόπο, αλλάζει και ο τρόπος που κοιτάς τον κόσμο

Όπως είπα και πριν, στη Δύση κάτι τελειώνει και κάτι άλλο αρχίζει, αλλά δεν είναι πάντα ξεκάθαρο τι ακριβώς. Δεν υπάρχει μία οριστική απάντηση. Υπάρχει όμως μια αγνότητα, μια γύμνια που σου δίνει τον χώρο να έρθεις πιο κοντά στον εαυτό σου. Κάπως έτσι νιώθω αυτόν τον δίσκο. Σαν ένα γράμμα που έγραψα στον εαυτό μου μετά από καιρό. Ένα γράμμα που θα μπορούσε να κλείνει με τη φράση «συστήνομαι ξανά». Και ίσως, μέσα από αυτό, συστήνομαι ξανά και σε εσάς.

“Ήταν η πρώτη περίοδος στη ζωή μου που ξεβολεύτηκα”, λέει για την απόφασή του να ζήσει στη Βρετανία.

Δεν ξέρω αν τον «βρίσκεις» ποτέ τον εαυτό σου. Ίσως περισσότερο να αλλάζεις και κάθε φορά να πιστεύεις πως τον πλησιάζεις λίγο περισσότερο. Είναι μια διαδικασία που δεν τελειώνει. Αυτό που ξέρω είναι ότι κάθε στιγμή τη ζεις στο τέρμα, με ό,τι κουβαλάει. Η δυσκολία βρίσκεται κυρίως στις μεταβάσεις, από τη στεναχώρια στη χαρά και από τη χαρά ξανά στη λύπη. Εκεί δοκιμάζεσαι πραγματικά και ίσως τελικά το θέμα να μην είναι να βρεις τον εαυτό σου, αλλά να μάθεις να ζεις με τις αλλαγές του.

Η αλλαγή μπορεί να σε φοβίζει, αλλά είναι και ο μόνος τρόπος να συνεχίσεις να προχωράς

«Δεν αντέχω να ’μαι πλοίο στο λιμάνι» γράφει ο φίλος Νάσος Αρώνης σε ένα από τα δύο τραγούδια του που μπήκαν στον δίσκο, και είναι μια φράση που με εκφράζει απόλυτα. Γι’ αυτό και ήθελα πολύ να βρίσκεται σε αυτή τη δουλειά. Νομίζω πως το να μένεις ίδιος είναι τελικά πιο τρομακτικό. Η αλλαγή μπορεί να σε φοβίζει, αλλά είναι και ο μόνος τρόπος να συνεχίσεις να προχωράς.

Ο Στέλιος Τσουκιάς δεν ξέρει αν βρίσκεις ποτέ τον εαυτό σου, πραγματικά. “Ίσως περισσότερο να αλλάζεις και κάθε φορά να πιστεύεις πως τον πλησιάζεις λίγο περισσότερο”

Από ό,τι με πιέζει να βγει προς τα έξω. Συνήθως η έμπνευση δεν έρχεται σε στιγμές απόλυτης χαράς. Τότε θέλω να είμαι έξω, να πίνω ποτά με φίλους, να ταξιδεύω, να μαζεύω εικόνες. Αυτές οι εικόνες μένουν κάπου μέσα μου και όταν μετά από καιρό κάτι με πιέσει ή με ταρακουνήσει, τότε αυτοί οι δύο κόσμοι συναντιούνται και γίνονται τραγούδι. Ίσως τελικά η έμπνευση να είναι απλώς ο τρόπος να δίνεις μορφή σε όσα δεν χωράνε αλλιώς.

Τόσο η επιστήμη όσο και η μουσική γεννιούνται από την ίδια ανάγκη: να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας

Παλιότερα αυτά τα δύο μέσα μου συγκρούονταν ανελέητα. Ήταν σαν μέσα από τη μουσική να προσπαθούσα να ξεφύγω από την αποστείρωση του γραφείου και από τη ζωή στο Λονδίνο, όπου μετακόμισα για να δουλέψω ως data analyst. Η μουσική τότε ήταν το οξυγόνο μου. Τα τελευταία χρόνια όμως κάτι άλλαξε. Στην καθημερινότητά μου χρησιμοποιώ αρκετά τα μαθηματικά και άρχισα να εστιάζω περισσότερο στην ομορφιά τους παρά στον τεχνοκρατικό τους χαρακτήρα. Όταν κατάλαβα πως τόσο η επιστήμη όσο και η μουσική γεννιούνται από την ίδια ανάγκη, την ανάγκη να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας, ένιωσα πως αυτή η σύγκρουση άρχισε να λύνεται. Τώρα νιώθω ότι μπορούν να συνυπάρχουν, όσο δύσκολο κι αν είναι στην καθημερινότητα να κινείσαι ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους μέσα στο ίδιο 24ωρο. Από την άλλη, η πραγματικότητα είναι ότι για έναν ανεξάρτητο καλλιτέχνη η μουσική από μόνη της δύσκολα μπορεί να καλύψει όλα τα έξοδα που χρειάζονται για να δημιουργήσεις και να παρουσιάσεις τη δουλειά σου. Οπότε αυτή η διπλή πορεία είναι, με έναν τρόπο, και μια πρακτική αναγκαιότητα.

Όσο δύσκολο κι αν είναι να κινείσαι σε δύο διαφορετικούς κόσμους μέσα στην ίδια ημέρα, ο Στέλιος Τσουκιάς νιώθει πως πλέον η μουσική και η επιστήμη συνυπάρχουν μέσα του.

Πέρα από την πρακτική αναγκαιότητα που ανέφερα και πριν —να μπορείς δηλαδή να καλύπτεις τα έξοδα χωρίς να χρειάζεται να κάνεις καλλιτεχνικές εκπτώσεις, η ανεξαρτησία σου δίνει και κάτι ακόμη πιο σημαντικό, την ελευθερία. Αλλά νομίζω πως αυτό ξεκινά από την προσπάθεια να ζεις όσο πιο ελεύθερα μπορείς, να λες αυτό που πραγματικά αισθάνεσαι και να παραμένεις ανοιχτός σε όσα συμβαίνουν γύρω σου. Μέσα σε έναν χώρο όπως η μουσική βιομηχανία, όπου υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσδοκίες και πιέσεις, είναι εύκολο καμιά φορά να χαθεί η ουσία. Αν όμως καταφέρεις να λύσεις το πρακτικό κομμάτι και να σταθείς οικονομικά, κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο σήμερα, τότε μένει αυτό που έχει πραγματική αξία: η έκφραση, γυμνή, με όλη της την ορμή.

Την περασμένη χρονιά ήταν η πρώτη φορά που βγήκαμε σε ένα τόσο μεγάλο tour, σε πολλές πόλεις σε όλη την Ελλάδα. Ήταν μια τεράστια εμπειρία και κάπως έμοιαζε με μια εικόνα που είχα από μικρός: ένα βαν γεμάτο όργανα να πηγαίνει από πόλη σε πόλη. Φέτος θα έχουμε και μια «βαλίτσα» ακόμη μαζί μας. Τον δίσκο, που θέλω πολύ να μοιραστώ με τον κόσμο και να τον παίξουμε ζωντανά.

Αν καταφέρεις να λύσεις τα πιο πρακτικά ζητήματυα, τότε για τον Στέλιο Τσουκιά “μένει αυτό που έχει πραγματική αξία: η έκφραση, γυμνή, με όλη της την ορμή”.

Νομίζω θα το έβλεπε με μια παιδική χαρά και λίγο απίστευτο μαζί, σαν κάτι που τότε φαινόταν πολύ μακρινό. Όταν είσαι έφηβος κάνεις όνειρα χωρίς να ξέρεις ακριβώς πώς θα φτάσεις εκεί. Οπότε αν μπορούσε να δει έναν ολοκληρωμένο δίσκο και μια περιοδεία από πόλη σε πόλη, μάλλον θα χαμογελούσε και θα έλεγε «εντάξει, κάτι πήγε καλά».

Δεν το σκέφτομαι πολύ μακριά. Θα ήθελα απλώς να συνεχίσω να γράφω τραγούδια που να έχουν λόγο να υπάρχουν και να τα μοιράζομαι με τον κόσμο ζωντανά. Αν αυτό συνεχίσει να συμβαίνει, από πόλη σε πόλη και από δίσκο σε δίσκο, νομίζω θα είμαι καλά.

“Ίσως τελικά η έμπνευση να είναι απλώς ο τρόπος να δίνεις μορφή σε όσα δεν χωράνε αλλιώς”