Πολυξένη Καράκογλου: Ποντάρω πολύ στον άνθρωπο και τη δύναμή του

«Η τέχνη πρέπει να διεγείρει την επιθυμία για την κατανόηση της πραγματικότητας και τη χαρά της αλλαγής της» είχε πει κάποτε ο Μπρεχτ και η μουσική της Πολυξένης Καράκογλου επιβεβαιώνει αυτό ακριβώς, στα δικά μου μάτια τουλάχιστον.

Η Πολυξένη μάς συστήθηκε πριν από περίπου δέκα χρόνια, μέσα από τη Μικρή Άρκτο και το τραγούδι «Ο Άνθρωπος Μπορεί», ένα κομμάτι αισιόδοξο και δυναμικό, που αποδεικνύει ότι η διαδρομή της ήταν από την αρχή συνδεδεμένη με την ανάγκη της να παρατηρεί τον κόσμο γύρω της, να τον αισθάνεται και να τον καταγράφει.

Σε αυτή τη διαδρομή φυσικά οι καθοριστικές στιγμές δεν έλειψαν. Ανάμεσά τους, η συνάντησή της με τον Θάνο Μικρούτσικο και η συμμετοχή της στην τελευταία του συναυλία — μια εμπειρία που, όπως θυμάται, ήταν αυτή που της έδωσε την ώθηση να μοιραστεί δημόσια τη μουσική της. Από τότε, τα τραγούδια της συχνά συνομιλούν με την επικαιρότητα και την κοινωνία: από την «Πρωτομαγιά» που γράφτηκε μέσα στις συνθήκες της πανδημίας μέχρι την «Πλαστελίνη», ένα τραγούδι που γεννήθηκε από την εικόνα ενός παιδιού στον πόλεμο και από τότε αποκτά διαρκώς νέες, επώδυνες συμπαραδηλώσεις.

Για την Πολυξένη Καράκογλου, άλλωστε, ο καλλιτέχνης δεν βρίσκεται έξω από την κοινωνία. Είναι κομμάτι της. Παρατηρεί το παρόν, συγκινείται, θυμώνει, ελπίζει και δημιουργεί. Στον νέο της δίσκο «Υπόσχεση», μια συλλογή τραγουδιών που μοιάζουν με στάσεις στη ζωή ενός ανθρώπου, αυτή η στάση παίρνει τη μορφή μιας προσωπικής δέσμευσης: να συνεχίσει να γράφει και να τραγουδά την αλήθεια της — ακόμη κι όταν δεν είναι εύκολη ή αποδεκτή από όλους.

Λίγο πριν ξεκινήσει την ανοιξιάτικη περιοδεία της σε όλη την Ελλάδα, η Πολυξένη μάς μιλά για τη μουσική της, τον νέο της δίσκο, την ανάγκη της να δημιουργεί και να εκφράζεται.

Ήμουν μικρούλα, δεν ήξερα πώς λειτουργεί η δισκογραφία, με κάποιο τρόπο όμως μπορούσα να επιλέγω. Το ένστικτο μου δεν με έχει απογοητεύσει μέχρι και σήμερα. Παρόλα αυτά έχω αλλάξει πολύ από τα 19 μου και έχω ξεκαθαρίσει πολλά στο μυαλό μου για το συνθετικό, αλλά και το ερμηνευτικό μου κομμάτι.

Ξεκίνησα με μια θολή ιδέα να τραγουδάω τη μουσική μου, χωρίς κάποιο μεγαλεπήβολο πλάνο. Απλώς μια αίσθηση ότι αυτό το ένιωθα οικείο και κομμάτι μου. Η αλήθεια, όμως, τελικά είναι πως ήξερα τι θέλω, απλώς πριν δεν είχα μπροστά μου τις επιλογές για να το διακρίνω. Γράφω μουσική από πολύ μικρή ηλικία και αυτό συνεχίζω να κάνω. Να παρατηρώ, να νιώθω και να καταγράφω.

Ο Θάνος Μικρούτσικος μού έδωσε τη σπρωξιά που χρειαζόμουν για να μοιραστώ τη μουσική μου

Αυτή η συναυλία και αυτός ο άνθρωπος μού έδωσαν τη σπρωξιά που χρειαζόμουν για να πάρω την απόφαση να δημοσιεύσω, να μοιραστώ τη μουσική μου. Θα ήθελα πολύ να τον έχω ζήσει περισσότερο και να έχω πάρει λίγη από τη σοφία του. Έκτοτε, έχω ακούσει τόσες ιστορίες από τους σταθερούς του συνεργάτες που με συγκινούν κάθε φορά που τις σκέφτομαι.

Το τραγούδι αυτό γράφτηκε με αφορμή την απεργία της Πρωτομαγιάς επί covid. Μπορεί να είχε απαγορευτεί η έξοδος από τα σπίτια, όμως η απεργία έγινε και το αποτέλεσμα συγκλόνισε παγκόσμια, οι φωτογραφίες με τις αποστάσεις ανά 2 μέτρα είχαν σαρώσει το διαδίκτυο. Όσο για την Πρωτομαγιά του ’44, άνθρωποι που δόθηκαν για έναν τόσο σπουδαίο σκοπό δεν πρέπει να ξεχνιούνται, αλλά να τιμώνται.

Με πληγώνουν πολύ βαθιά και τα βιώνω έντονα σαν δική μου απώλεια. Το πληγωτικό είναι πως το εμπνευστήκαμε από τον πόλεμο στη Συρία από μια πολύ χαρακτηριστική φωτογραφία με ένα κοριτσάκι που κλείνει τα μάτια στην κούκλα του. Έπειτα ερμηνεύτηκε σε τραγούδι για τον πόλεμο και για την Παλαιστίνη. Θα μπορούσε όμως να είναι γραμμένο για τα push backs, το ναυάγιο στην Πύλο ή την πρόσφατη κτηνωδία στη Χίο. Η επικαιρότητα δυστυχώς συνεχίζει να δίνει καινούργιο υλικό για να γράψω.

Οι καλλιτέχνες δεν είναι παρά μέλη μιας κοινωνίας που βράζει

Οι καλλιτέχνες δεν είναι παρά μέλη μιας κοινωνίας που βράζει. Όπως κάθε εργαζόμενος, κάθε συνταξιούχος, μαθητής, φοιτητής, αυτοαπασχολούμενος έχει δικαίωμα και χρέος να απαιτεί αυτά που του αξίζουν, να μιλάει και να τα διεκδικεί, έτσι και ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί παρά να βλέπει και να δημιουργεί στο σήμερα και για το σήμερα. Στο μυαλό μου είναι πολύ καθαρό. Και για να μην παρεξηγηθεί, όλες οι στιγμές-στάσεις στη ζωή ενός ανθρώπου είναι άξιες δημιουργίας, το θέμα είναι από ποια σκοπιά και με ποιο τρόπο θα δημιουργήσεις.

Κι εμένα μου έχουν “κατεβάσει” το τραγούδι «Όλη η γη μια φωτιά». Να σου πω την αλήθεια, όμως, πιο πολύ σαν παράσημο το ένιωσα. Ξέρω πως τα social media είναι ένα εργαλείο, αλλά δεν παύουν να είναι μαγαζιά με συμφέροντα, κανόνες και περιορισμούς.

Κάθε μέρα μάς ζητούν να συμβιβαστούμε στο παράλογο, στην αντίφαση που ορίζει το σύστημα που ζούμε

Κάθε μέρα μάς ζητούν να συμβιβαστούμε στο παράλογο, στην αντίφαση που ορίζει το σύστημα που ζούμε. Ακραία φτώχεια και ακραία πλούτη. Πολλές φορές το πλαίσιο όπου βρισκόμουν σιωπηλά ή φωναχτά όριζε να συμβιβαστώ σε κάτι που δεν με καλύπτει. Έχει τύχει να υπομείνω καταστάσεις για μεγάλο διάστημα, δυστυχώς. Πλέον, φεύγω πολύ γρήγορα ή αντιδρώ.

Η «Υπόσχεση» αποτελείται από εννέα τραγούδια, κάθε ένα μια κομβική στάση στη ζωή ενός ανθρώπου. Για εμένα, είναι μια υπόσχεση πως θα τραγουδάω και θα γράφω την αλήθεια μου – ακόμα και αν δεν είναι αποδεκτή από όλους.

Έχουμε κοινό αίτημα στη δημιουργία. Ταιριάζουν πολύ οι κοινωνικές μας ανάγκες και το αισθητικό μας κριτήριο, αποδεχόμαστε η μια τα στραβά της άλλης και είμαστε πολύ καλές φίλες. Αυτά είναι πολύ δυσεύρετα συστατικά στη συνεργασία και νιώθω ευγνώμων που τα έχω βρει στη Αθηνά μου.

Η τηλεόραση του σήμερα είναι τα social media και τα clickbait. Νιώθω ταραχή με την ταχύτητα που φτάνουν στο κινητό μου οι ειδήσεις, αλλά και με το πόσο κενή με αφήνει αυτή η επιφανειακή και χειραγωγούμενη ενημέρωση.

Ποντάρω πολύ στον άνθρωπο και στη δύναμή του. Είμαστε ικανοί για το καλύτερο και το χειρότερο, και πιστεύω πως όταν υπάρχει αλληλεγγύη και συντροφικότητα το κακό τείνει στο μηδέν, ενώ το καλό φωτίζει το δρόμο.

Αν και η πρώτη μου σκέψη είναι να απαντήσω θετικά συναισθήματα, πλέον ξέρω πως κάθε συναίσθημα είναι εκεί για να προσφέρει κάτι και να σε οδηγήσει παρακάτω, οπότε θα πω: όλα!

Διδάσκω τραγούδι σε ενήλικες! Έχω το εργαστήρι φωνής μου στα Πατήσια και επίσης έχουμε μια υπέροχη ομάδα με άλλες 3 εκπαιδεύτριες φωνής και σώματος, όπου διεξάγουμε ετήσια σεμινάρια αλλά και ένα καλοκαιρινό vocal retreat στο βουνό των Αγράφων σε ένα φανταστικό οικολογικό χωριό.