Για τον Διονύση Μπουγά, το θέατρο και η ψυχολογία συναντιούνται στην κάθαρση

Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής, αλλά και συγγραφέας, ο Διονύσης Μπουγάς τα τελευταία χρόνια μεταφέρει την εμπειρία του από τον θεραπευτικό χώρο σε μια θεατρική συνθήκη που σε φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην αυτογνωσία. Αφετηρία όλων στάθηκε το βιβλίο του “Αυτό Είναι!” – που διατίθεται μετά από κάθε παράσταση και αποτελεί την πρώτη ύλη για όσα εκτυλίσσονται επί σκηνής στις 4 παραστάσεις που υπογράφει: “Το Νόημα της Ζωής 1”, “Το Νόημα της Ζωής 2”, “Το Νόημα του Sex 1” και “Το Νόημα του Σεξ 2”. Αυτό είναι το βιβλίο που, όπως λέει και ο ίδιος, «θα ήθελε να είχε διαβάσει νωρίτερα στη ζωή του».

Οι παραπάνω θεατρικές του παραστάσεις λειτουργούν ως φυσική προέκταση αυτής της αναζήτησης: ένας χώρος, όπου το γέλιο συνυπάρχει με την αμηχανία και η αναγνώριση με την κάθαρση. Ένας χώρος, όπου δεν νιώθεις μόνος – κι αυτό, γιατί ο Διονύσης Μπούγας έχει φροντίσει να δημιουργήσει μια θεατρική εμπειρία που σε κάνει να δεις τη ζωή “αλλιώς”.

Με αφορμή τις τέσσερις παραστάσεις του – που ανεβαίνουν στο Από Μηχανής Θέατρο και στον Χώρο τέχνης και πολιτισμού Λύχνος μέχρι τέλη Μαρτίου – ο Διονύσης Μπουγάς μάς μιλά για τη θεραπευτική δύναμη του γέλιου, τις «πανοπλίες» που φοράμε για να προστατευτούμε και τον φόβο που κρύβεται πίσω από την αυθεντικότητα. Κυρίως, όμως, μιλά για εκείνη τη στιγμή που ο άνθρωπος σταματά να αποφεύγει τον εαυτό του και αποφασίζει, έστω και διστακτικά, να τον συναντήσει.

To “Αυτό Είναι!”, το βιβλίο του ψυχολόγου Διονύση Μπουγά, κυκλοφορεί από την Key Books

Έγραψα ένα βιβλίο και αντί να κάνω κλασικές παρουσιάσεις που πολλές φορές είναι βαρετές και θυμίζουν ραντεβού στη ΔΟΥ, δραματοποιήσαμε ένα απόσπασμα. Αυτό που ξεκίνησε σαν σφήνα έγινε κυρίως πιάτο. Η παρουσίαση έγινε θεατρικό, το κοινό ενθουσιάστηκε και το θέατρο ήρθε για να μείνει.

Όταν ήμουν έφηβος και είδα Ιονέσκο και Μπέκετ, ένιωσα ότι δεν είμαι μόνος στο σύμπαν. Έπειτα, συνειδητοποίησα ότι πολλοί προτιμούν να παρακολουθούν τη ζωή απ’ το να τη ζουν. Αφού, λοιπόν, δεν πάει ο Μωάμεθ στο βουνό της αυτογνωσίας, πήγε το βουνό με φώτα σκηνής και εισιτήρια στο more.com.

Η ψυχαγωγία δεν είναι “περνάμε καλά”, είναι αγωγή της ψυχής

Στην κάθαρση. Και τα δύο σού δίνουν την ευκαιρία να δεις τα σκούρα σου, να αναστενάξεις βαθιά και να πεις: Οκ, ίσως δεν είμαι τόσο τρελός. Η ψυχαγωγία δεν είναι “περνάμε καλά”, είναι αγωγή της ψυχής, και στα έργα μου φροντίζω να συμβαίνουν και τα δύο.

Ο Όσκαρ Ουάιλντ είπε ότι για να πεις κάτι σοβαρό, καλύτερα να κάνεις πρώτα τον άλλον να γελάσει. Το γέλιο λύνει κόμπους, χαλαρώνει τον μηχανισμό άμυνας και κάνει την ψυχή να πει: ΟΚ, τώρα μπορούμε να μιλήσουμε σοβαρά χωρίς να πάθουμε κατάθλιψη.

Θέλησα να δημιουργήσω εμπειρίες που βοηθούν ανθρώπους να δουν τη ζωή και τις σχέσεις, αλλιώς

Θέλησα να προσφέρω στους άλλους αυτά που θα ήθελα να μου έχουν προσφέρει νωρίτερα. Να γλιτώσω χρόνια ταλαιπωρίας και google searches τύπου: γιατί τραβάω πάντα το ίδιο άτομο. Να δημιουργήσω εμπειρίες που βοηθούν ανθρώπους να δουν τη ζωή και τις σχέσεις, αλλιώς, χωρίς φίλτρα TikTok.

Είναι τόσο δύσκολο όσο να ξεμάθεις να είσαι αυτό που σου είπαν ότι πρέπει να είσαι. Δηλαδή πολύ. Αλλά αξίζει. Είναι σαν να βγάζεις εφαρμογή από το κινητό που έτρωγε μνήμη χωρίς λόγο: ξαφνικά αναπνέεις.

Οι πανοπλίες που κουβαλάμε από την παιδική ηλικία. Οι άμυνες που φτιάξαμε όταν πληγωθήκαμε, και τώρα μπαίνουν ανάμεσα στο σώμα μας και στο σώμα του άλλου. Και βέβαια, η φαντασίωση ότι “πρέπει να τα ξέρω όλα” – spoiler: κανείς δεν ξέρει τίποτα.

Ότι δεν είναι μόνος του. Ότι και οι άλλοι έχουν παρόμοιες σκέψεις, ντροπές, ενοχές και τρελαμένους εσωτερικούς διαλόγους. Κοινώς: Ουφ, δεν είμαι τρελός. Απλά είμαι άνθρωπος.

Είναι αυτόνομο αλλά συνδεδεμένο. Το 1 είναι σαν να ψάχνεις το GPS σου. Το 2 είναι όταν βρεις το στίγμα σου και λες: ΟΚ, τώρα πού πάμε; Αν δεις και τα δύο, έχεις πιο καθαρή εικόνα του χάρτη σου και λιγότερες πιθανότητες να ξαναβρεθείς σε αδιέξοδες σχέσεις.

Όταν μένουμε χωρίς μάσκες φοβόμαστε οτι δεν θα μας αγαπήσουν όπως είμαστε

Η πανοπλία του «είμαι καλά» με φόντο burnout. Η πανοπλία του «όλα είναι υπό έλεγχο», ενώ μέσα γίνεται χαμός. Και φυσικά, η πανοπλία του αστείου τύπου που δεν αγγίζει ποτέ τα συναισθήματα, ξέρεις, αυτός που κάνει τους πάντες να γελούν αλλά δεν λέει ποτέ «πονάω».

Όταν μένουμε χωρίς μάσκες φοβόμαστε ότι δεν θα μας αγαπήσουν όπως είμαστε. Ότι είμαστε πολύ, ή πολύ λίγοι. Ότι χωρίς τα στολίδια και τις άμυνες, θα μας απορρίψουν. Και τελικά, ότι μπορεί να χρειαστεί να ζήσουμε μια ζωή πιο αληθινή. Αυτό τρομάζει περισσότερο απ’ όσο παραδεχόμαστε.

Πολλές. Από σιωπές που κόβεις με μαχαίρι, μέχρι χειροκροτήματα που αργούν να έρθουν γιατί ο κόσμος έχει παγώσει. Α, και τις δυο λιποθυμίες, μάλλον απ’ τη συναισθηματική ένταση, όχι γιατί είχε ζέστη! Κάποιοι μου είπαν: ήθελα να σε δείρω, αλλά τελικά σε αγάπησα. Άρα, όλα καλά.

Η μεγαλύτερη μετακίνηση είναι όταν δεις κατάματα τα δικά σου ψέματα

Ότι είμαστε εθισμένοι στο να λέμε ψέματα στον εαυτό μας. Και μάλιστα με τέτοια μαεστρία, που νομίζουμε ότι είμαστε και οι πιο ειλικρινείς του πλανήτη. Η μεγαλύτερη μετακίνηση είναι όταν δεις κατάματα τα δικά σου ψέματα, και δεν αλλάξεις θέμα συζήτησης.

Με μια γλυκιά διαταραχή. Με ένα: “ωχ, τώρα πρέπει να κάνω κάτι με αυτό που κατάλαβα”. Να φύγει πιο ελαφρύς, αλλά και πιο ξύπνιος. Αν έχει λίγο κενό, λίγο κουράγιο και λίγη αγάπη παραπάνω, τότε κάτι πήγε καλά.